Séc loay hoay chuẩn bị cho kịch bản mất điện diện rộng
Khi mất điện diện rộng do trạm phân phối điện bị tấn công, đèn giao thông có thể ngừng hoạt động, khiến tai nạn gia tăng. Cảnh sát phải tăng cường hiện diện trên đường phố, thanh toán bằng thẻ bị gián đoạn và người dân đổ xô rút tiền mặt vì hoảng loạn. Nguồn cung nước uống, khí đốt cũng bị hạn chế, trong khi hệ thống sưởi và chiếu sáng không thể vận hành.
Đó là hiệu ứng domino của một cuộc tấn công hỗn hợp được tướng về hưu František Mičánek mô tả với báo Novinky ngày 19/10.
“Nếu người dân không được chuẩn bị và không nhận thức được mọi chuyện có thể diễn biến như thế nào, họ sẽ bắt đầu hoảng loạn. Đây là điều tồi tệ nhất có thể xảy ra trong một cuộc khủng hoảng”, ông Mičánek nói.
Các cơ quan tình báo và chính trị gia nhiều lần cảnh báo về những mối đe dọa tương tự. Những vụ phóng hỏa nhằm vào nhà máy quốc phòng, cùng hành vi phá hoại hạ tầng năng lượng và giao thông tại Đức cho thấy đây không phải cảnh báo thiếu căn cứ.
Theo chuyên gia an ninh Vlastislav Bříza, xã hội cần tăng khả năng chống chịu và chuẩn bị đầy đủ để đối phó các tình huống khẩn cấp.
“Đây không phải là chuẩn bị cho chiến tranh mà là chuẩn bị cho khủng hoảng. Qua đó, chúng ta đồng thời củng cố sức chống chịu của cả đất nước”, ông Bříza nhấn mạnh.
Séc thừa nhận chưa chuẩn bị có hệ thống
Bản Đề án chuẩn bị cho công dân tham gia bảo vệ đất nước giai đoạn 2025-2030 do Bộ Quốc phòng Séc xây dựng thừa nhận công tác huấn luyện người trưởng thành hiện chưa đầy đủ.
“Nội dung và phương pháp chuẩn bị cho người trưởng thành chưa được xây dựng đầy đủ, hoạt động này cũng chưa được triển khai có hệ thống”, tài liệu nêu.
Theo kế hoạch, “hệ thống chuẩn bị cho người trưởng thành tham gia bảo vệ đất nước” phải được xây dựng trước cuối năm 2026. Tuy nhiên, mục tiêu này sẽ không thể hoàn thành đúng hạn.
“Việc triển khai toàn bộ hệ thống sẽ không thể hoàn tất trước cuối năm 2026. Một số quy trình mất nhiều thời gian hơn dự kiến ban đầu”, bà Zdeňka Sobarňa Košvancová, đại diện Bộ Tổng tham mưu Quân đội Séc, cho biết.
Thời hạn mới chưa được công bố.
Tháng 11/2025, Bộ Nội vụ và Lực lượng Cứu hỏa Séc phát hành bản in và phiên bản trực tuyến của cẩm nang “72 giờ”. Tài liệu hướng dẫn người dân tự xoay xở trong ba ngày khi các dịch vụ thiết yếu bị gián đoạn.
Cẩm nang đưa ra lời khuyên về dự trữ nước, thực phẩm, ứng phó mất điện, tìm kiếm và kiểm chứng thông tin. Tài liệu cũng đề cập việc trú ẩn, sơ tán và hỗ trợ hàng xóm. Đây là lần đầu tiên Séc triển khai một chiến dịch phổ biến kiến thức ứng phó khủng hoảng trên phạm vi toàn quốc.
Tuy nhiên, ông Mičánek cho rằng một cuốn cẩm nang là chưa đủ.
“Hiệu quả sẽ lớn hơn nhiều nếu người dân thực sự trải nghiệm và thực hành tình huống như vậy”, ông nói.
Theo ông, phần lớn người dân ít quan tâm đến vấn đề này vì còn phải giải quyết nhiều mối lo thường ngày. Nhà nước do đó cần tạo động lực để họ tham gia các cuộc diễn tập.
Ông Bříza cũng cho rằng xã hội không nhất thiết phải bị quân sự hóa để nâng cao khả năng ứng phó.
“Một người từng thực hành cách phản ứng với tình huống khẩn cấp sẽ xử lý tốt hơn khi khủng hoảng thực sự xảy ra”, ông nói, đồng thời đánh giá cẩm nang “72 giờ” là một khởi đầu tốt.
Phần Lan được xem là hình mẫu
Phần Lan thường được nhắc đến như hình mẫu về khả năng chuẩn bị cho khủng hoảng. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen hồi tháng 3/2024 nhận định các nước có thể học hỏi nhiều từ mô hình của quốc gia Bắc Âu này.
“Chúng ta có rất nhiều điều cần học hỏi từ Phần Lan”, bà von der Leyen nói khi đánh giá cao việc nước này huy động toàn xã hội tham gia công tác quốc phòng và ứng phó tình huống khẩn cấp.
Phần Lan đã xây dựng mạng lưới giảng viên trên toàn quốc, tổ chức các khóa hướng dẫn cách chuẩn bị khi mất điện hoặc gián đoạn nguồn cung nước. Doanh nghiệp, chung cư và các hội đoàn đều có thể đăng ký tổ chức khóa học tại chỗ. Nước này cũng thường xuyên tiến hành diễn tập thực tế.
“Người Phần Lan biết phải đi đâu, làm gì, mang theo những vật dụng nào, trú ẩn ở đâu khi xuất hiện mối đe dọa và ai sẽ liên lạc với họ. Họ cũng biết nguồn cung nước, thực phẩm và các vật tư quan trọng khác sẽ được bảo đảm ra sao”, ông Mičánek nhận xét.
Tháng 9/2026, hơn 2.000 người tại thành phố Kuopio, Phần Lan, tham gia diễn tập di chuyển vào một hầm trú ẩn lớn dưới lòng đất và sinh hoạt tại đó. Đây là cuộc diễn tập phòng thủ dân sự lớn nhất châu Âu kể từ khi Thế chiến II kết thúc.
Theo Novinky
