Séc siết mạnh truy quét lao động bất hợp pháp: Phát hiện doanh nghiệp đứng tên người đã mất, lao động nước ngoài bỏ trốn khi bị kiểm tra

Sau nửa năm triển khai cơ chế phối hợp KOBRA 26 chống lao động bất hợp pháp, các bộ ngành tại Cộng hòa Séc cho biết lực lượng liên ngành này đã kiểm tra hàng nghìn người và hàng chục doanh nghiệp, qua đó phát hiện nhiều trường hợp làm việc “chui”, môi giới lao động trá hình, vi phạm nghĩa vụ thuế, khai báo và quản lý lao động. Từ tháng 9/2026, KOBRA 26 tiếp tục tăng mạnh tần suất kiểm tra, với kế hoạch 30 đợt kiểm tra chung mỗi tháng.

Theo thông tin do bộ phận truyền thông công bố ngày 22/9/2026, KOBRA 26 là nhóm lực lượng liên ngành gồm đại diện của Cơ quan Thuế, Cơ quan Hải quan, Cơ quan Bảo hiểm Xã hội Séc, Cơ quan Thanh tra Lao động Nhà nước, Cơ quan Phân tích Tài chính và Cảnh sát Cộng hòa Séc. Đây là lực lượng trực thuộc các cơ quan quản lý của Bộ Tài chính, Bộ Lao động và Các vấn đề xã hội và Bộ Nội vụ.

Ngay sau khi bản ghi nhớ hợp tác được ký kết, các cơ quan đã triển khai các chiến dịch kiểm tra chung. Kết quả ban đầu cho thấy hàng chục vụ việc liên quan đến lao động bất hợp pháp, tuyển dụng trá hình hoặc vi phạm quy định về thuế, kê khai và các nghĩa vụ pháp lý khác đã bị phát hiện. Từ tháng 9, hoạt động của KOBRA 26 được đẩy mạnh đáng kể, với 2 cuộc kiểm tra tại mỗi vùng và 2 cuộc kiểm tra cấp toàn quốc mỗi tháng, tương đương 30 cuộc kiểm tra chung hàng tháng.

Bộ trưởng Lao động và Các vấn đề xã hội Aleš Juchelka nhấn mạnh: “Lao động bất hợp pháp không chỉ là vấn đề thất thu ngân sách. Nó còn gây thiệt hại cho người lao động, những người bị tước đi sự bảo vệ mà một quan hệ lao động hợp pháp mang lại, đồng thời tạo bất lợi cho các doanh nghiệp tuân thủ đúng luật. KOBRA 26 cho thấy rằng khi các cơ quan nhà nước phối hợp hành động, chúng ta có thể phát hiện những hành vi này hiệu quả hơn nhiều.”

Phát hiện công ty có hơn 100 nhân viên nhưng giám đốc đã mất từ 5 năm trước

Theo các cơ quan chức năng, quá trình kiểm tra nhiều khi cho ra những kết quả “khó tin”. Một trong những trường hợp điển hình là một công ty kê khai có hơn 100 nhân viên và doanh thu thực hiện trên 1 triệu korun mỗi tháng, nhưng người đại diện điều hành của công ty này đã qua đời từ 5 năm trước.

Cuộc kiểm tra cho thấy đây là một doanh nghiệp trên danh nghĩa không còn hoạt động thực chất, được sử dụng để che giấu chủ sử dụng lao động thực sự và lách luật trong tuyển dụng.

Trong một số đợt kiểm tra khác, đặc biệt là tại nơi có đông lao động nước ngoài, nhiều người đã tìm cách trốn tránh lực lượng kiểm tra, thậm chí ẩn nấp trong khu nhà ở tập thể.

Phổ biến nhất là môi giới lao động trá hình

Các cơ quan chức năng cho biết hình thức vi phạm bị phát hiện nhiều nhất là môi giới việc làm trá hình. Điển hình là trường hợp một công ty trên giấy tờ ký hợp đồng gia công sản xuất, nhưng trên thực tế chỉ làm nhiệm vụ cung ứng nhân công cho một công ty khác.

Những lao động này sau đó làm việc trực tiếp cho đơn vị sử dụng cuối cùng, nhận chỉ đạo từ nhân viên của đơn vị đó và sử dụng thiết bị, phương tiện bảo hộ của họ, nhưng lại được trả lương thấp hơn đáng kể so với lao động chính thức.

Một vấn đề phổ biến khác là vi phạm nghĩa vụ khai báo và quản lý lao động nước ngoài, hoặc trực tiếp sử dụng lao động bất hợp pháp. Ví dụ, có trường hợp người lao động không xuất trình được hợp đồng lao động và khai rằng mình bắt đầu đi làm đúng vào ngày diễn ra kiểm tra. Sau khi bị phát hiện, một số nhà cung cấp lao động mới đi đăng ký người làm, trong khi một số khác thậm chí đóng cửa hoạt động kinh doanh ngay sau kiểm tra.

Bộ trưởng Nội vụ Lubomír Metnar nhận định: “Những kết quả bước đầu của KOBRA 26 xác nhận rằng cách tiếp cận phối hợp của nhà nước trong cuộc chiến chống tuyển dụng lao động bất hợp pháp đang phát huy hiệu quả. Mục tiêu chung là bảo vệ nguồn lực công, bảo đảm sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính và xử lý nghiêm những bên tìm cách lách luật. Tôi xin cảm ơn tất cả các cảnh sát và chuyên gia đã tham gia vào nền tảng này.”

Chính phủ sửa luật để xử mạnh hơn từ năm 2027

Các rào cản pháp lý từng gây khó khăn cho công tác kiểm tra đang dần được chính phủ tháo gỡ. Dự thảo luật về nền tảng lao động do Bộ Lao động và Các vấn đề xã hội phụ trách đưa ra giả định pháp lý rằng lao động bất hợp pháp hoặc lao động không khai báo bị phát hiện đã kéo dài suốt 12 tháng trước thời điểm kiểm tra.

Theo đề xuất này, người sử dụng lao động sẽ phải truy trả cho người lao động khoản thù lao tương đương 1,5 lần mức lương trung bình cho mỗi tháng, đồng thời phải nộp bổ sung đầy đủ các khoản thuế và bảo hiểm liên quan cho nhà nước.

Song song với đó, các sửa đổi pháp luật do Bộ Nội vụ và Cảnh sát Séc đề xuất cũng đang trong quá trình lập pháp. Những thay đổi này nhằm siết chặt chế tài hình sự đối với lao động bất hợp pháp, nhắm vào các công ty môi giới việc làm trái phép hoặc trá hình và khách hàng của họ. Đề xuất cũng bao gồm việc tăng mức tiền ký quỹ đối với các công ty môi giới lao động và hình sự hóa hành vi cố ý không khai báo lao động.

Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová cho rằng hiệu ứng răn đe của KOBRA 26 đã bắt đầu phát huy tác dụng: “Chúng tôi muốn các chủ sử dụng lao động hiểu rằng sử dụng lao động chui là không đáng. Ngoài bản thân các cuộc kiểm tra, KOBRA 26 còn có tác dụng phòng ngừa rất mạnh. Ngay từ bây giờ, chúng tôi đã thấy một bộ phận chủ lao động từng hoạt động trong vùng xám đang chuyển sang mô hình hợp pháp. Điều đó sẽ dần phản ánh vào nguồn thu cao hơn cho ngân sách nhà nước, và trên hết là bảo vệ tốt hơn cho người lao động. Các công cụ pháp lý mới từ năm 2027 sẽ giúp tăng cường hiệu quả này rõ rệt hơn nữa.”

Theo đánh giá của các bộ, việc một bộ phận doanh nghiệp rời bỏ “vùng xám” để chuyển sang hoạt động hợp pháp không chỉ giúp tăng thu cho nhà nước mà còn góp phần cải thiện đáng kể mức độ bảo vệ đối với người lao động tại Cộng hòa Séc.

Theo mf.gov.cz