Theo số liệu chính thức, số người nước ngoài sinh sống tại CH Séc đã tăng gần gấp 2,5 lần trong vòng một thập niên, từ 467.500 người vào cuối năm 2015 lên hơn 1,14 triệu người trong nửa đầu năm nay. Tuy nhiên, theo ước tính của Cơ quan Thống kê Séc, con số thực tế những người đang sinh sống hoặc làm việc tại nước này có thể lên tới 1,52 triệu người. Thông tin trên cho thấy cộng đồng người nước ngoài đang ngày càng tác động mạnh tới cấu trúc dân số cũng như sự vận hành của nền kinh tế Séc.

Theo các nhà thống kê, ước tính đến cuối tháng 12, có tới 1,52 triệu người nước ngoài sống hoặc làm việc tại Séc. Con số này được xây dựng dựa trên hệ thống tài khoản quốc gia, tức bộ số liệu phản ánh hiện trạng và diễn biến của toàn bộ nền kinh tế Séc.

Ông Vladimír Kermiet, chuyên gia thống kê, giải thích trong số mới nhất của tạp chí Statistika a my: “Các ước tính này bao gồm cả những người nước ngoài làm việc và cư trú tại Séc nhưng chưa đăng ký. Đồng thời, tại đây cũng có nhiều công dân Liên minh châu Âu, điển hình là người Slovakia, làm việc hoàn toàn hợp pháp nhưng không đăng ký cư trú.”

Theo ông Kermiet, trong vòng 10 năm qua, tương quan giữa công dân các nước EU và công dân đến từ phần còn lại của thế giới đã đảo chiều rõ rệt. Nếu như năm 2015, người đến từ các nước EU chiếm đa số, thì 10 năm sau, gần hai phần ba số người nước ngoài tại Séc đã là công dân từ các nước thứ ba.

Ông nhận định: “Sự thay đổi này phần lớn liên quan đến cuộc chiến ở Ukraine, tuy nhiên xu hướng tăng dài hạn đã bắt đầu từ vài năm trước năm 2022. Chỉ riêng trong giai đoạn 2015–2021, tổng số người nước ngoài đã tăng thêm 477.000 người và số người Ukraine tăng thêm 188.000 người.”

Việc số người nước ngoài gia tăng đã trở thành một xu hướng dài hạn, làm thay đổi đáng kể cơ cấu dân số của Séc. Nếu vào năm 2000, nhóm này chỉ chiếm 2% dân số, thì hiện nay đã vào khoảng 1/10 dân số cả nước.

Phần lớn ở độ tuổi lao động, tập trung tại các đô thị lớn

So với dân số bản địa, người nước ngoài tại Séc có tỷ lệ thuộc độ tuổi lao động cao hơn đáng kể. Theo tính toán của chuyên gia thống kê Tereza Tomková, trong năm 2024, gần 81% số người nước ngoài cư trú hợp pháp tại Séc nằm trong độ tuổi lao động. Bà cho biết: “Ở nhóm người mang quốc tịch Séc, tỷ lệ này thấp hơn đáng kể, chỉ chưa đến 64%.”

Người nước ngoài cũng có xu hướng tập trung tại các khu vực đô thị lớn, nơi có nhiều cơ hội việc làm hơn. Theo bà Tomková, Praha là trung tâm lớn nhất của cộng đồng người nước ngoài và là điểm đến hấp dẫn nhất đối với sáu nhóm quốc tịch đông nhất, gồm: người Ukraine, Slovakia, Việt Nam, Nga, Romania và Bulgaria.

Xếp thứ hai về mức độ thu hút là vùng Trung Séc (Středočeský kraj), khu vực đóng vai trò là vành đai dân cư của thủ đô Praha và cũng là nơi có trung tâm công nghiệp tại Mladá Boleslav. Đứng thứ ba là vùng Nam Morava (Jihomoravský kraj), nơi sức hút chủ yếu đến từ thành phố Brno và khu vực phụ cận.

Lao động làm công ăn lương vẫn chiếm đa số

Phần lớn người nước ngoài sống tại Séc hiện thuộc nhóm lao động làm công ăn lương. Số người nước ngoài kinh doanh tuy đang tăng lên, đạt 139.000 người trong năm ngoái, nhưng vẫn chỉ chiếm khoảng 1/10 tổng số người nước ngoài tại nước này.

Dữ liệu từ Hệ thống thông tin về thu nhập bình quân cho thấy, trong năm ngoái, người Séc làm việc tại các công ty tư nhân có mức lương trung bình 52.235 korun/tháng. Mức này thấp hơn so với một số nhóm lao động nước ngoài như người Slovakia, Ba Lan và Romania đang làm việc tại Séc, nhưng cao hơn rõ rệt so với người Ukraine.

Cụ thể, người Slovakia làm việc tại Séc có mức lương trung bình trên 65.044 korun/tháng. Người Ba Lan nhận trung bình 52.644 korun, còn người Romania là 55.412 korun. Trong khi đó, người Ukraine chỉ đạt mức bình quân 38.050 korun/tháng.

Ông Lukáš Kovanda, chuyên gia kinh tế của Trinity Bank, nhấn mạnh: “Sự tương phản còn rõ hơn ở nhóm thu nhập cao. Mười phần trăm người Slovakia có thu nhập cao nhất nhận trên 114.571 korun mỗi tháng. Trong khi đó, ngưỡng tương ứng ở người Séc chỉ là 84.664 korun.” Theo ông Kovanda, điều này cho thấy nhóm thu nhập cao của người Slovakia tại Séc đang nằm ở mặt bằng cao hơn đáng kể so với người Séc.

Ông Kovanda cho rằng lợi thế thu nhập của người Slovakia có thể được lý giải một phần bởi hiệu ứng chọn lọc của di cư. Nói cách khác, người Slovakia làm việc tại Séc không đại diện cho toàn bộ dân số Slovakia, bởi những người ra nước ngoài làm việc thường là những người được hưởng lợi về mặt nghề nghiệp từ việc dịch chuyển.

Đó thường là người có trình độ đại học, chuyên gia hoặc lao động đến vì cơ hội nghề nghiệp cụ thể. Nói ngắn gọn, nhóm rời quê hương đi làm việc ở nước ngoài thường là những người có học vấn cao hơn và vì thế cũng có thu nhập tốt hơn.

Một phần chênh lệch thu nhập cũng có thể liên quan đến phân bố địa lý. Ông Kovanda nói thêm: “Người nước ngoài tập trung mạnh ở các vùng có nhiều cơ hội học tập và việc làm.” Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng yếu tố vùng miền không đủ để giải thích hoàn toàn lợi thế của người Slovakia, bởi tỷ lệ người Ukraine sống tại Praha thậm chí còn cao hơn.

Người Ukraine chủ yếu làm các công việc tay chân, thu nhập thấp

Theo phân tích, mức thu nhập thấp hơn của người Ukraine có thể được giải thích bằng thực tế rằng họ thường làm các công việc lao động chân tay, lương thấp, dù đây lại là những lĩnh vực đang thiếu nhân lực kéo dài tại Séc.

Các ngành tiêu biểu gồm xây dựng, nông nghiệp, dịch vụ ăn uống và y tế.

Thống kê cho thấy, một nửa số lao động Ukraine tại Séc có thu nhập không tới 34.500 korun/tháng trước thuế, và 10% trong số họ nhận dưới 31.700 korun/tháng.

(Theo Novinky)