Hệ thống thu thuế giá trị gia tăng VAT châu Âu đối với bán hàng trực tuyến xuyên biên giới có những thiếu sót nghiêm trọng, tạo điều kiện cho thất thu thuế lên tới hàng tỷ euro mỗi năm. Theo Cơ quan Kiểm toán Tối cao (NKÚ) của CH Séc, các lô hàng từ các cửa hàng trực tuyến tràn ngập châu Âu và cả Séc, và do những lỗi trong hệ thống kiểm soát của châu Âu, thất thu thuế trên toàn EU có thể lên tới khoảng 10 tỷ euro mỗi năm (tương đương khoảng 242 tỷ korun).

NKÚ lưu ý rằng vào năm 2021, EU đã triển khai một hệ thống quản lý VAT mới cho thương mại điện tử xuyên biên giới.

“Hệ thống này được kỳ vọng sẽ đơn giản và minh bạch hơn. Tuy nhiên, nó vẫn tồn tại nhiều thiếu sót và dữ liệu sai lệch, tạo điều kiện cho thất thu thuế,” cơ quan này cho biết. Vấn đề cũng ảnh hưởng đến Séc: các dữ liệu mà cơ quan Séc thu thập từ các công cụ EU để chống thất thu thuế thường không đầy đủ và đáng tin cậy, dẫn đến việc không nộp hoặc nộp thiếu thuế.

Do thị trường chung, toàn cầu hóa và các thay đổi công nghệ, thương mại điện tử, đặc biệt là nhập khẩu các lô hàng giá trị thấp dưới 150 euro, đã tăng mạnh. Theo dữ liệu của Ủy ban Châu Âu, năm 2024, EU đã nhập khẩu 4,6 tỷ lô hàng loại này từ các nước thứ ba, gấp đôi so với năm 2023, trong đó 91% đến từ Trung Quốc.

Cuộc kiểm tra cũng chỉ ra rằng một số nhà nhập khẩu lợi dụng hoặc lạm dụng cái gọi là “chế độ nhập khẩu” dành cho các lô hàng giá trị thấp từ các nước thứ ba để trốn tránh nộp VAT. Vấn đề khác là việc định giá thấp các lô hàng. Hải quan, trong quá trình kiểm tra 861 lô hàng, phát hiện 61% trong số đó có giá ghi trên giấy tờ vận chuyển thấp hơn so với số tiền mà người nhận cuối cùng thực sự phải trả.

NKÚ dẫn ví dụ: một người khai hải quan đã khai giá hàng hóa là 100 USD (2 070 Kč), tức thấp hơn 150 EUR, nhưng kiểm tra thực tế lô hàng đã phát hiện các thỏi vàng trị giá hơn 2 500 USD (52 000 Kč).

Hoạt động kiểm tra cũng cho thấy các nhà nhập khẩu nhanh chóng thích ứng với cường độ kiểm soát. NKÚ mô tả tình hình tại sân bay Mošnov: trong tổng số 22,5 triệu món hàng gửi về CH Séc năm 2024, gần 17 triệu món đến từ Trung Quốc đi qua đây, nhưng hải quan chỉ kiểm tra 23.243 món, tức 0,14%. “Mức kiểm tra này cũng đủ khiến số lượng lô hàng gửi đến sân bay Mošnov cuối năm 2024 giảm mạnh,” theo NKÚ.

Các thương nhân Séc than phiền rằng hệ thống này gây thiệt hại cho họ

Bộ Tài chính Séc, phản ứng trước các phát hiện, nhắc lại rằng vấn đề tương tự cũng đã được Tòa kiểm toán châu Âu lưu ý và đây không phải là hiện tượng riêng của Séc. Bộ cho biết phía Séc tích cực ủng hộ việc triển khai và mở rộng các cơ chế kiểm soát mà Ủy ban châu Âu đang chuẩn bị.
Ngoài các kiểm toán viên, các thương nhân Séc cũng cảnh báo về tác động của hệ thống hiện nay. Chủ cửa hàng trực tuyến chuyên bán đồ lưu niệm âm nhạc Musicwear.cz, Vítězslav Tomeš cho biết, công ty của ông chỉ bán hàng hợp pháp và có giấy phép. “Phần lớn chúng tôi nhập từ Anh, và việc nhập khẩu hàng hóa như vậy phải chịu thuế hải quan. Chỉ riêng khoản thuế hải quan này thôi đã tiêu tốn của chúng tôi ít nhất 100 nghìn korun mỗi năm,” ông mô tả.

Theo ông Tomeš, tình hình lại khác với hàng hóa từ các nền tảng Trung Quốc. “Hàng từ Temu, dù xuất xứ từ Trung Quốc, không bị áp thuế hải quan hay các khoản phí tương tự. Tôi muốn biết Cơ quan Tài chính Séc kiểm soát thế nào để Temu nộp đúng mức VAT cho các giao dịch tại CH Séc.” Tuy nhiên, người bán cũng nhấn mạnh rằng vấn đề lớn nhất của các sàn Trung Quốc nằm ở chỗ khác: “Đó là hàng giả, không có giấy phép, điều này được tất cả các nhà cung cấp của chúng tôi xác nhận.”

NKÚ và Bộ Tài chính hiện đều cho biết các thay đổi trong hệ thống quản lý VAT châu Âu dành cho thương mại điện tử đang được chuẩn bị ở cấp EU. Theo Bộ, các cơ chế kiểm soát và biện pháp pháp lý mới sẽ được triển khai dần trong giai đoạn 2026–2028.

(Theo Novinky)