Mạng lưới các cơ sở dưỡng lão trái phép dành cho người cao tuổi tại CH Séc tiếp tục phát triển mà hầu như không chịu bất kỳ sự giám sát nào. Trong thông cáo báo chí, Phó thanh tra nhân quyền Vít Alexander Schorm đã cảnh báo về những điều kiện sống gây sốc tại các cơ sở ở Mutěnice, Svitavy và České Budějovice, nơi cư dân thậm chí bị làm giảm phản ứng bằng thuốc hướng thần không theo đơn. Trước đó không lâu, báo Novinky cũng đã phản ánh một trường hợp tương tự tại một cơ sở chăm sóc người cao tuổi không đăng ký ở Lhota gần Kladno.

Những phát hiện của cơ quan bảo vệ quyền công dân tại các cơ sở cụ thể được đánh giá là đáng báo động. Tại cơ sở ở phố Za Benzinkou, thị trấn Mutěnice, các nhân viên chăm sóc không có chuyên môn đã cho người cao tuổi dùng thuốc chống loạn thần mạnh Haloperidol mà không có sự hay biết của bác sĩ, chỉ để kiềm chế các biểu hiện của họ. “Nếu ai đó lên cơn thì cứ nhỏ năm giọt,” một nhân viên chăm sóc mô tả cách làm việc tại đây.

Đáng chú ý, đơn vị vận hành cơ sở này là bác sĩ Pavel Nenička, người mà theo Văn phòng Thanh tra nhân quyền, trước đó đã bị Hội Y khoa Séc khai trừ khỏi tổ chức.

Những gì được ghi nhận trong đợt kiểm tra tại cơ sở lớn nhất được khảo sát – Khách sạn Schindlerův Háj ở Svitavy – còn nghiêm trọng hơn. Theo báo cáo, tòa nhà không đáp ứng cả các quy định về phòng cháy chữa cháy, mùi hôi nồng nặc bao trùm khắp nơi, đồ đạc dính nước tiểu và tường bong tróc vì ẩm mốc.

“Chúng tôi chứng kiến những người gặp khó khăn khi nuốt được phát cho bữa trưa là món khoai tây kiểu Pháp xay nhuyễn trộn lẫn với súp đậu lăng. Bữa ăn này được đựng trong chai nhựa Rajec có gắn núm ti,” ông Schorm nêu trong thông cáo báo chí.

Tại cơ sở trên phố K Rybníku ở České Budějovice, đoàn thanh tra lại phát hiện tình trạng mất quyền riêng tư hoàn toàn. Nhà vệ sinh không có cửa mà chỉ treo rèm, còn việc thay đồ dùng hỗ trợ cho người mất kiểm soát tiểu tiện diễn ra ngay trong phòng nhiều giường, trước mắt những người khác. Các cư dân bất động cũng không được ra ngoài trời suốt cả mùa đông vì giường bệnh không vừa với sàn nâng vận chuyển.

Thất bại mang tính hệ thống
Theo Phó thanh tra nhân quyền, cả ba cơ sở đều đã được khuyến nghị phải hợp pháp hóa hoạt động, hoặc chấm dứt vận hành. Tuy nhiên, không cơ sở nào thực hiện, và tất cả vẫn tiếp tục hoạt động.

Chính quyền cấp vùng thường gặp khó trước các đơn vị vận hành núp bóng nhà trọ thông thường hoặc hội nhóm dân sự. Các thủ tục hành chính và việc xử phạt kéo dài nhiều năm, trong khi người cao tuổi vẫn phải sống trong những điều kiện thiếu nhân phẩm.

Một mô thức tương tự về sự lúng túng của cơ quan chức năng và bất lực của hệ thống cũng đã bộc lộ trong vụ việc tại Nhà dưỡng lão U Stromu ở Lhota gần Kladno. Vụ việc này cho thấy rõ cách các cơ sở vận hành lợi dụng tình trạng thiếu nghiêm trọng chỗ chăm sóc hợp pháp trong các viện dưỡng lão đã đăng ký. Nhiều gia đình trong hoàn cảnh bế tắc thường không còn lựa chọn nào khác ngoài việc gửi người thân vào những cơ sở không được quản lý, vốn quảng bá trên mạng như những trung tâm chăm sóc chuyên nghiệp nhưng thực chất hoạt động trong “vùng xám”.

Hiện Văn phòng Thanh tra nhân quyền đang hoàn tất một nghiên cứu quy mô lớn nhằm đánh giá cách các chính quyền cấp vùng xử lý các biện pháp trừng phạt đối với hoạt động chăm sóc trái phép. Trên cơ sở đó, ông Schorm dự kiến sẽ đề xuất các thay đổi về pháp luật trong những tháng tới.

Nguồn Novinky