Praha – Thượng viện CH Séc hôm nay đã bác bỏ nỗ lực thứ tư nhằm đưa quyền thanh toán bằng tiền mặt vào Hiến pháp và Hiến chương các quyền và tự do cơ bản. Đề xuất do 20 thượng nghị sĩ trình lên, đứng đầu là bà Jana Mračková Vildumetzová, Chủ tịch nhóm nghị sĩ đảng ANO.

Theo những người đề xuất, quá trình số hóa ngày càng sâu rộng của nền kinh tế tuy mở rộng thêm lựa chọn cho các chủ thể trên thị trường, nhưng đồng thời cũng tạo điều kiện để tiền mặt dần bị đẩy ra khỏi các giao dịch thanh toán thông thường. Trước đó, Thượng viện đã ba lần bác các sáng kiến tương tự, gần nhất là vào tháng 5 năm nay. Một số đề xuất còn liên quan đến quyền được sống “off-line” hoặc việc hiến định đồng koruna như đồng tiền quốc gia.

Trong cuộc bỏ phiếu, có 32/63 thượng nghị sĩ tham dự tán thành việc bác bỏ dự thảo sửa đổi hiến pháp, đúng bằng số phiếu cần thiết.

Bà Mračková Vildumetzová lập luận rằng trong các trường hợp như mất mạng truyền thông, tấn công mạng hoặc thiên tai, việc bảo đảm quyền thanh toán bằng tiền mặt sẽ là cần thiết. Bà gọi đây là một phiên bản đề xuất “tối giản”. Những người ủng hộ dự luật cũng cảnh báo về nguy cơ tấn công mạng ngày càng gia tăng.

Đề xuất bác bỏ dự thảo được đưa ra bởi ông Tomáš Goláň, Chủ tịch Ủy ban Hiến pháp - Pháp luật của Thượng viện, thuộc nhóm ODS và TOP 09. Theo ông, các thay đổi đối với trật tự hiến pháp chỉ nên dành cho những vấn đề mang tính nền tảng, trong khi quyền sử dụng tiền mặt không phải là một quyền cơ bản như vậy.

“Đề xuất này hoàn toàn không giải quyết được vấn đề gì,” ông nói, đồng thời nhấn mạnh rằng các chi tiết cụ thể nên được điều chỉnh bằng luật. Theo ông, bản sửa đổi đang được xem xét còn thừa thãi hơn cả những đề xuất trước đó. Ông Goláň cũng cho biết chưa ai giải thích được việc dự luật này sẽ bảo đảm như thế nào để người dân có thể trả tiền mặt tại các nhà vệ sinh công cộng. Phó Chủ tịch Thượng viện Jiří Drahoš, thuộc đảng Thị trưởng và Độc lập, cho rằng Thượng viện phải đóng vai trò như một cơ chế ngăn chặn những can thiệp vội vàng vào trật tự hiến pháp.

Ở chiều ngược lại, ông Zdeněk Hraba, cũng thuộc nhóm ODS và TOP 09, đã lên tiếng bảo vệ đề xuất. “Tiền mặt là một mặt hàng chiến lược mà nhà nước đơn giản là không thể thiếu,” ông nói. Ông dẫn ví dụ Thụy Điển đã áp dụng quy định buộc các hiệu thuốc hoặc siêu thị phải chấp nhận thanh toán bằng tiền mặt. Ông Michael Canov, thuộc đảng Thị trưởng và Độc lập, cũng ủng hộ dự thảo và nhận định vấn đề này sẽ còn tiếp tục được đưa ra tại Thượng viện. Ông cảnh báo số vụ lừa đảo trên internet ngày càng gia tăng có thể khiến một bộ phận người dân muốn giữ tiền “dưới gối”. Thượng nghị sĩ độc lập Daniela Kovářová, một trong những người ký tên vào đề xuất, cho biết việc hiến định quyền sử dụng tiền mặt là chủ đề được cử tri của bà nhắc đến nhiều nhất.

Theo hai chục thượng nghị sĩ đề xuất dự luật, tiền mặt vẫn đảm nhiệm nhiều chức năng mà các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt không thể thay thế. “Đó trước hết là bảo đảm quyền riêng tư tài chính, duy trì khả năng tiếp cận thanh toán cho mọi tầng lớp dân cư, cũng như là một cơ chế dự phòng trong trường hợp hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt gặp sự cố kỹ thuật, bị tấn công mạng hoặc xảy ra các tình huống khủng hoảng,” các tác giả viết trong bản thuyết minh.

Luật hiện hành về lưu thông tiền tệ tại Séc đã quy định nghĩa vụ chung phải chấp nhận tiền giấy và tiền xu nội tệ. Tuy nhiên, các tác giả của dự thảo sửa đổi hiến pháp lần này cho rằng tại một số quốc gia đã xuất hiện xu hướng hạn chế việc chấp nhận tiền mặt từ phía các doanh nghiệp và cơ quan công quyền. “Nếu không được bảo vệ ở cấp độ hiến pháp, tiền mặt có thể bị loại khỏi một số lĩnh vực của nền kinh tế chỉ thông qua việc sửa đổi luật thông thường, hoặc dần dần biến mất do thực tiễn của các chủ thể tư nhân,” họ nêu rõ.

Nguồn ČTK