Thẩm phán liên bang tại California xác định chính quyền Trump vi phạm hiến pháp khi trục xuất sinh viên nước ngoài chỉ trích Israel vì cuộc chiến ở Gaza.

Phán quyết ngày 28/8 của thẩm phán Noel Wise thuộc tòa án liên bang tại thành phố San Jose, bang California phần lớn dựa trên những kết luận đã được thẩm phán liên bang tại Boston, bang Massachusetts đưa ra gần một năm trước. Theo đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump vi phạm hiến pháp khi nhắm mục tiêu trục xuất những người không phải công dân Mỹ chỉ vì họ ủng hộ người Palestine và chỉ trích Israel.

Đây là vụ kiện do Stanford Daily, tòa soạn báo sinh viên của Đại học Stanford, khởi xướng vì chính sách đe dọa hủy visa và trục xuất các du học sinh/người nước ngoài phát biểu quan điểm về xung đột Gaza. Họ cho rằng chính sách này gây ra hiệu ứng sợ hãi, khiến các phóng viên, biên tập viên là sinh viên quốc tế tại tòa soạn đã phải xin nghỉ việc, rút bài, yêu cầu gỡ bài hoặc xin ẩn danh vì sợ bị trục xuất.

Thẩm phán Wise nhấn mạnh rằng tự do ngôn luận và tự do báo chí là "nền tảng của nền dân chủ Mỹ trường tồn". Bà quyết định vô hiệu hóa một phần các quy định trục xuất hiện hành của chính phủ liên bang, chỉ ra rằng chúng vi phạm Tu chính án thứ nhất và thứ năm do xâm phạm quyền tự do ngôn luận và chứa đựng những nội dung quá mơ hồ.

Bà viện dẫn việc giới chức nhập cư Mỹ hồi tháng 3/2025 từng trả đũa những người lên tiếng ủng hộ Palestine và chỉ trích chiến dịch của Israel.

"Sự trượt dốc này đi ngược lại Hiến pháp, văn bản vốn công nhận quyền tự do ngôn luận của chúng ta", bà nhấn mạnh.

George Porteous, tổng biên tập Stanford Daily hoan nghênh phán quyết này. "Các phóng viên trong tòa soạn chúng tôi không cần phải lo sợ rằng việc viết một bài báo sẽ khiến họ bị trục xuất. Chiến thắng hôm nay đồng nghĩa với việc họ sẽ không phải lo sợ nữa", ông đăng trên X.

Thẩm phán Wise khẳng định người nước ngoài cũng được hưởng quyền tự do ngôn luận theo Tu chính án thứ nhất như công dân Mỹ, song họ lại đang bị đẩy vào thế phải tự đoán xem chính sách đối ngoại của Washington ở từng thời điểm và trong mỗi vấn đề cụ thể là gì.

Bộ Tư pháp Mỹ hôm 29/8 chưa phản hồi đề nghị bình luận về phán quyết.

Năm 2024, sinh viên tại hàng chục trường đại học ở Mỹ đã biểu tình phản đối cuộc chiến của Israel ở Gaza. Theo AP, các cuộc biểu tình phản chiến này có nguồn gốc từ phong trào Tẩy chay, Thoái vốn và Trừng phạt (BDS) kéo dài hàng thập kỷ, chống lại các chính sách của Israel đối với người Palestine.

Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump cho rằng các cuộc biểu tình phản đối chiến sự Gaza là "hành vi bài Do Thái" và cam kết sẽ trục xuất các du học sinh tham gia.

Nguồn vnexpress