Tòa án Tối cao Cộng hòa Séc trong một phán quyết mới đã mở rộng khả năng được bồi thường đối với những người bị tổn hại sức khỏe sau khi tiêm vaccine phòng Covid-19. Theo đó, quyền được bồi thường sẽ không chỉ giới hạn ở các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng như nguy hiểm tính mạng tức thời hoặc mất hoàn toàn khả năng tự chăm sóc bản thân. Tòa án đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải xem xét từng yêu cầu bồi thường một cách riêng biệt, dựa trên cơ sở chuyên môn.

Người phát ngôn của tòa án, bà Gabriela Tomíčková, cho biết: “Điều mang tính quyết định là việc tiêm chủng có dẫn đến tổn hại sức khỏe có thể chứng minh được về mặt y khoa hay không, và tổn hại đó có tác động đáng kể, kéo dài đến cuộc sống của người bị ảnh hưởng hay không – chẳng hạn như làm suy giảm khả năng lao động, hạn chế sinh hoạt thường ngày hoặc chất lượng cuộc sống. Việc đánh giá này đòi hỏi quá trình chứng minh kỹ lưỡng, bao gồm cả kết luận giám định chuyên môn, điều mà các tòa án cấp dưới đã bỏ qua.”

Sau cuộc họp chính phủ, Bộ trưởng Y tế Adam Vojtěch (thuộc phong trào ANO) cho biết bộ của ông hiện vẫn đang phân tích phán quyết này, song sẽ phải tôn trọng quyết định của tòa. “Việc này có tạo ra tác động gì hay không, chúng ta sẽ còn phải chờ xem. Hiện tại tôi chưa thể nói rõ đó sẽ là tác động như thế nào, hoặc liệu có tác động hay không,” ông nói.

Bộ Y tế, cơ quan chịu trách nhiệm ra quyết định về bồi thường, cho biết với hãng thông tấn ČTK rằng hiện họ đang phân tích nội dung phán quyết và các kết luận liên quan. Tính đến nay, bộ đã tiếp nhận 167 đơn yêu cầu bồi thường nhưng chưa chi trả bất kỳ khoản bồi thường nào.

Số đơn nhiều nhất được ghi nhận vào năm 2022 với 70 trường hợp. Năm ngoái có 16 đơn, còn năm nay đến nay là 5 đơn. Hiện vẫn còn 20 hồ sơ chưa được xử lý. Bà Jana Dobrá từ bộ phận báo chí của Bộ Y tế xác nhận với ČTK rằng cho đến nay, chưa có khoản bồi thường nào được chi trả liên quan đến việc tiêm vaccine phòng Covid-19.

Năm ngoái, Đài Truyền hình Séc từng đưa tin một tòa án đã ra phán quyết sơ thẩm có lợi cho một người đàn ông bị mắc bệnh tự miễn sau tiêm chủng, khiến ông phải nằm liệt giường.

Khiếu nại về biến chứng sau mũi tiêm thứ ba

Phán quyết lần này liên quan cụ thể đến một người đàn ông mà vào năm 2022, hai tuần sau khi tiêm mũi vaccine Covid-19 thứ ba, đã phát triển bệnh viêm cơ tim. Ông được điều trị nhiều lần tại Bệnh viện Hořovice và Bệnh viện Na Homolce ở Praha. Trước khi tiêm vaccine Covid-19, ông không gặp bất kỳ vấn đề sức khỏe dài hạn nào.

Trong đơn kiện, người này yêu cầu bồi thường gần 8 triệu korun Séc, chủ yếu là khoản bồi thường do suy giảm khả năng hòa nhập xã hội, ngoài ra còn có bồi thường đau đớn thể xác và thu nhập bị mất.

Tòa án quận Praha 2 đã bác đơn kiện. Tòa cho rằng theo các báo cáo y tế, người đàn ông được xuất viện về nhà trong tình trạng nhìn chung tốt, vì vậy chưa đáp ứng điều kiện về hậu quả sức khỏe “đặc biệt nghiêm trọng”, vốn có thể bao gồm các trường hợp như tàn tật nặng hoặc hôn mê.

Người đàn ông tiếp tục kháng cáo lên Tòa án Thành phố Praha nhưng không thành công. Sau đó, ông nộp đơn kháng nghị lên Tòa án Tối cao. Tòa án đã tạm dừng quá trình xét xử và chuyển vụ việc lên Tòa án Hiến pháp, đồng thời đề nghị hủy bỏ một phần của cái gọi là “lex covid” cũng như một phần của luật về bồi thường thiệt hại do tiêm chủng bắt buộc gây ra.

Tòa án tối cao chỉ ra rằng có sự mâu thuẫn giữa hai văn bản pháp luật này, đồng thời tồn tại những điểm không rõ ràng trong cách diễn giải, cách diễn đạt sai ngữ pháp, thiếu logic và sự nghiêm khắc quá mức của quy định pháp lý.

Theo Tòa án tối cao, Tòa án Hiến pháp lẽ ra nên hủy bỏ cụm từ “đặc biệt nghiêm trọng” trong cả hai luật. Khi đó, các tòa án có thể đánh giá hậu quả sức khỏe của việc tiêm chủng trong từng trường hợp cụ thể và xác định mức bồi thường công bằng. Tuy nhiên, các thẩm phán hiến pháp cho rằng không cần thiết phải can thiệp vào hệ thống pháp luật hiện hành, vì các quy định này vẫn có thể được giải thích phù hợp với trật tự hiến pháp và trong mối liên hệ với hoàn cảnh từng vụ việc. Vì vậy, họ bác đề xuất của Tòa, nhưng quyết định này đồng thời mở đường cho cách diễn giải linh hoạt hơn, mà hiện nay Tòa án tối cao đã áp dụng. Vụ việc sẽ được Tòa án quận Praha 2 xét xử lại.

Mức độ tổn hại là yếu tố quyết định

Trong phán quyết, Tòa án tối cao cũng nhấn mạnh rằng mục tiêu của tiêm chủng là ngăn chặn các bệnh nguy hiểm và mang lại lợi ích cho toàn xã hội. Vì vậy, người tiêm chủng phải chấp nhận một mức độ bất tiện nhất định, thậm chí cả những tác dụng phụ nhẹ và ngắn hạn. Trong các trường hợp như vậy, sẽ không phát sinh quyền được bồi thường.

Tuy nhiên, tòa cũng nêu rõ: “Mặt khác, ở những trường hợp mà các biến chứng do tiêm chủng gây ra dẫn tới tổn hại sức khỏe có thể chẩn đoán được về mặt y khoa, với mức độ đủ nghiêm trọng để được xếp vào dạng đau đớn nặng nề hơn hoặc hậu quả lâu dài đáng kể dưới hình thức suy giảm khả năng hòa nhập xã hội, hoặc gây ra thời gian mất khả năng lao động kéo dài hay đòi hỏi chi phí điều trị đáng kể, thì trách nhiệm bồi thường của nhà nước sẽ phát sinh.”

Tòa bác kháng nghị của một nhà hàng

Tòa án Tối cao cũng xem xét đơn kháng nghị của một công ty điều hành nhà hàng tại quận Praha 5. Doanh nghiệp này yêu cầu nhà nước bồi thường 357.500 korun, bao gồm tiền thuê mặt bằng, tiền thuê mua ô tô, lương và các khoản đóng góp cho nhân viên trong một phần của năm 2021, thời điểm các biện pháp của chính phủ nhằm ngăn chặn sự lây lan của virus corona khiến nhà hàng không thể hoạt động bình thường.

Tuy nhiên, tòa đã bác đơn kháng nghị này. Theo Tòa án tối cao, nhà hàng không có quyền yêu cầu bồi thường đối với những chi phí vận hành đã chi ra một cách vô ích trong thời gian các biện pháp hạn chế Covid-19 có hiệu lực.

Bản án hiện được công khai tạm thời trên bảng thông báo chính thức. Theo Tòa án, không có mối quan hệ nhân quả giữa các biện pháp khẩn cấp và các khoản chi phí bị lãng phí. Tòa cũng chỉ ra rằng vào giai đoạn tranh chấp, đại dịch đã kéo dài khoảng một năm.

“Do đó, trong khoảng thời gian từ ngày 1/1/2021 đến ngày 11/4/2021, nguyên đơn không thể tiếp tục chi trả chi phí vận hành nhà hàng với bất kỳ niềm tin nào rằng nhà hàng sẽ được phép hoạt động không hạn chế, và nguyên đơn phải nhận thức được khả năng thực tế rằng mục đích của các khoản chi đó có thể không đạt được,” phán quyết nêu rõ.

Nguồn ČT24