Tổng thống Mỹ Donald Trump bác kế hoạch của Iran về vấn đề mở lại Eo biển Hormuz

Phản ứng của ông Trump được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố hôm thứ Sáu rằng “nếu các điều kiện cần thiết được đáp ứng, eo biển có thể được mở lại và hoạt động hàng hải bình thường có thể nối lại trong vòng 7 ngày”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ kế hoạch của Iran về việc mở lại Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược trở thành tâm điểm căng thẳng giữa Washington và Tehran kể từ cuối tháng 2.

Phát biểu với báo giới tại Bãi cỏ phía Nam của Nhà Trắng trước khi lên trực thăng Marine One hôm thứ Bảy, ông Trump nói: “Tôi bác bỏ thỏa thuận của họ. Họ muốn đạt một thỏa thuận theo đó eo biển được mở lại ngay lập tức, bởi họ đang thất thế nghiêm trọng”.

Ông Trump nói thêm: “Họ muốn đạt thỏa thuận và tôi cho rằng điều đó không có gì sai. Tôi cũng thích đạt được thỏa thuận, nhưng thỏa thuận đó không thể được chấp nhận”.

Trước đó, tờ The Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ hôm thứ Sáu cho biết ông Trump đã từ chối đề xuất ngừng bắn trong 7 ngày và mở lại eo biển. Tổng thống Mỹ được cho là đã nói với các trợ lý rằng ông dự kiến nối lại chiến dịch không kích Iran sau cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ vào tháng 11.

Sau đó, ông Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social một hình ảnh trong đó Eo biển Hormuz được đổi tên thành “Eo biển Trump”.

Hôm thứ Sáu, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố: “Nếu các điều kiện cần thiết được đáp ứng, eo biển có thể được mở lại và hoạt động hàng hải bình thường có thể nối lại trong vòng 7 ngày”, đồng thời nhấn mạnh rằng “quyết định hiện nằm trong tay Mỹ”.

Đề cập biên bản ghi nhớ được Iran và Mỹ ký kết hồi tháng 6, ông Araghchi cho biết: “Những hành động mà Mỹ cần thực hiện không phải điều mới. Tất cả đều đã được nêu trong biên bản ghi nhớ trước đó”.

“Nếu phía Mỹ nghiêm túc về việc đạt thỏa thuận và mở lại Eo biển Hormuz, mọi thứ hiện đã sẵn sàng”, Ngoại trưởng Iran nói thêm.

Theo hãng tin AP, Tehran đề xuất sẽ mở lại Eo biển Hormuz trong vòng 7 ngày và nối lại đàm phán về chương trình hạt nhân nếu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đường biển đối với các cảng của Iran, hủy bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của nước này và tuân thủ một thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực cả tại Lebanon.

Ông Araghchi cho biết lộ trình 7 ngày sẽ bắt đầu ngay khi Mỹ chấp thuận đề xuất. Theo ông, việc hoàn tất các bước đi ban đầu sẽ mất từ 4 đến 5 ngày và eo biển sẽ được mở lại vào ngày thứ sáu.

Đề cập thời điểm khởi động đàm phán hạt nhân, ông Araghchi nói: “Vào ngày thứ bảy, các cuộc đàm phán với Mỹ sẽ bắt đầu nhằm hướng tới một thỏa thuận cuối cùng về những vấn đề đã được hai bên thống nhất”.

Ông cũng cho rằng sẽ “tốt hơn” nếu Washington và Tehran đạt được thỏa thuận trước cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ.

Trong cuộc phỏng vấn với CBS tối thứ Sáu, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nhấn mạnh rằng nếu Mỹ chấp thuận đề xuất 7 ngày, Tehran sẽ thực hiện đầy đủ mọi cam kết.

Kế hoạch do Iran đề xuất có nhiều điểm tương đồng với biên bản ghi nhớ hồi tháng 6, song lộ trình được rút ngắn đáng kể. Biên bản ghi nhớ này trước đó dành cho hai nước 60 ngày để đạt thỏa thuận cuối cùng.

Một quan chức Mỹ nắm rõ các cuộc trao đổi giữa Tehran và Washington cho biết chính quyền Mỹ đang tiến hành các cuộc thảo luận “tích cực và mang tính xây dựng” thông qua các bên trung gian, song sẽ không vội vàng đạt thỏa thuận.

Một quan chức Mỹ khác cũng xác nhận với Reuters rằng các cuộc trao đổi “tích cực và mang tính xây dựng” với Iran vẫn đang tiếp diễn, trong đó có những thảo luận liên quan vấn đề hạt nhân.

Ông Ali Vaez, Giám đốc dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, nhận định: “Đây là một bước đi khôn ngoan. Họ biết đề xuất này rất hấp dẫn đối với Tổng thống Trump, bởi nó giúp chấm dứt một cuộc chiến không được dư luận ủng hộ và kéo giá năng lượng đi xuống ngay trước thềm bầu cử giữa kỳ”.

“Đồng thời, đề xuất này khôi phục một thỏa thuận vốn phần lớn có lợi cho Iran. Lộ trình rút ngắn để giải quyết vấn đề hạt nhân cũng có thể hấp dẫn đối với một tổng thống đang muốn đẩy nhanh tiến độ”, ông Vaez nói.

Nỗ lực ngoại giao và những bất đồng trong giới lãnh đạo Iran
Trong bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York hôm thứ Tư, Tổng thống Pezeshkian tuyên bố Iran không e ngại việc chiến tranh tiếp diễn, song Tehran vẫn sẵn sàng theo đuổi giải pháp ngoại giao.

Trong nỗ lực ngoại giao mới nhất, sáng thứ Sáu, ông Pezeshkian đã tiếp Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Qatar Mohammed bin Abdulrahman Al Thani. Qatar đang đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Tuy nhiên, những dấu hiệu bất đồng trong giới lãnh đạo Iran cũng bắt đầu xuất hiện, khi một số nhân vật theo đường lối cứng rắn chỉ trích các bước đi ngoại giao của Tổng thống Pezeshkian và Ngoại trưởng Araghchi.

Trước khi rời Mỹ, ông Pezeshkian một lần nữa khẳng định Iran sẵn sàng nối lại đàm phán.

Nhà lãnh đạo Iran cũng cho biết các quyết định về chính sách đối ngoại được một nhóm gồm 6 thành viên, đại diện cho nhiều cơ quan khác nhau như lực lượng an ninh, quốc hội và chính phủ, xem xét. Các quyết định được đưa ra trên cơ sở phối hợp giữa các thành viên.

Tuy nhiên, ông Ebrahim Rezaei, thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, viết trên mạng xã hội X: “Bộ Ngoại giao là cơ quan thực thi, không phải cơ quan hoạch định chính sách”.

“Ngoại trưởng phải giải trình cuộc gặp với đại diện của phía đối địch đã diễn ra theo sự ủy quyền nào và dựa trên định hướng chính sách nào. Các điều kiện của Iran đã được chuyển tới Mỹ. Những cuộc gặp không hợp pháp được tiến hành dưới danh nghĩa thảo luận điều kiện sẽ không mang lại điều gì ngoài việc thể hiện sự yếu kém”, ông Rezaei viết, đồng thời kêu gọi: “Đừng cầu xin một thỏa thuận hay sự thấu hiểu”.

“Thay vì tự tạo ra sự ủy quyền, hãy nhận lỗi, xin lỗi và khắc phục hậu quả. Thông điệp thể hiện sự yếu kém trước đây đã khiến người dân và đất nước phải hứng chịu một cuộc chiến kéo dài 40 ngày; đừng lặp lại sai lầm”, ông Rezaei nhấn mạnh.

Nguồn Euronews