Tổng thống Pavel phủ quyết luật về công chức, nhưng ký ban hành Luật Xây dựng và khôi phục hệ thống EET từ năm tới

Praha – Tổng thống Cộng hòa Séc Petr Pavel đã phủ quyết dự luật mới về công chức nhà nước, cho rằng văn bản này đi ngược khuyến nghị của Ủy ban châu Âu về việc tăng cường bảo vệ đội ngũ công chức lãnh đạo trước sự can thiệp chính trị. Ông Pavel cũng trả lại Hạ viện một dự luật sửa đổi liên quan, theo đó tước bỏ thẩm quyền của nguyên thủ quốc gia trong việc bổ nhiệm và miễn nhiệm người đứng đầu các phái bộ thường trực tại các tổ chức quốc tế. Ngược lại, dù còn một số quan ngại, Tổng thống Pavel vẫn ký ban hành Luật Xây dựng sửa đổi và đạo luật khôi phục hệ thống ghi nhận doanh thu điện tử (EET) từ năm tới. Phủ Tổng thống Séc công bố thông tin trên trong ngày hôm nay. Liên minh cầm quyền gồm các đảng ANO, SPD và Motoristé hiện nắm đủ số ghế tại Hạ viện để bác bỏ quyền phủ quyết của tổng thống.

Theo liên minh cầm quyền, Luật Công chức nhà nước mới nhằm tạo thuận lợi cho việc thay đổi nhân sự trong bộ máy hành chính, đồng thời đưa các quy định về sử dụng công chức đến gần hơn với Bộ luật Lao động. Tuy nhiên, Tổng thống Pavel lo ngại đạo luật có thể dẫn đến tình trạng chính trị hóa và gây bất ổn cho nền hành chính công.

Theo ông, bộ máy hành chính nhà nước phải bảo đảm tính chuyên nghiệp, trung lập và khả năng chống chịu trước sức ép chính trị, trong khi đạo luật mới lại có nguy cơ dẫn đến kết quả ngược lại.

Tổng thống cho biết ông hiểu nỗ lực loại khỏi bộ máy những công chức không làm việc hoặc làm việc kém hiệu quả. “Tuy nhiên, tôi không thể chấp nhận việc nhà nước sa thải công chức chỉ đơn giản vì chính phủ thay đổi sau bầu cử,” ông nhấn mạnh.

Liên quan thẩm quyền bổ nhiệm và miễn nhiệm người đứng đầu các phái bộ thường trực tại các tổ chức quốc tế, Tổng thống Pavel lưu ý rằng thẩm quyền này được Hiến pháp trao cho nguyên thủ quốc gia và không thể tùy tiện bị tước bỏ.

Các chính trị gia đối lập hoan nghênh quyết định phủ quyết của tổng thống. Họ cho rằng đạo luật mới làm suy yếu một số cơ chế bảo đảm tính chuyên nghiệp và ổn định của nền công vụ, đồng thời đang chuẩn bị kiến nghị lên Tòa án Hiến pháp.

Phe đối lập đặc biệt chỉ trích việc bãi bỏ chức vụ Quốc vụ khanh tối cao, làm suy yếu vai trò của các ủy ban công vụ và tăng quyền kiểm soát của các bộ trưởng đối với công chức.

Chủ tịch đảng ODS Martin Kupka gọi đạo luật là một “sản phẩm lập pháp lỗi” khác của chính phủ đương nhiệm, với mục tiêu loại bỏ những công chức mà chính quyền cho là không phù hợp. Theo ông, không có lý do để thay đổi thông lệ lâu nay liên quan thẩm quyền của tổng thống.

Chủ tịch đảng STAN Vít Rakušan nói với hãng thông tấn ČTK rằng ông coi đạo luật này là “cực kỳ nguy hiểm”.

Thượng viện Séc đã phủ quyết dự luật hồi tháng 8, song đầu tháng 9, Hạ viện đã bác bỏ quyết định của Thượng viện nhờ đa số phiếu của liên minh cầm quyền. Theo kế hoạch, đạo luật mới sẽ thay thế Luật Công vụ hiện hành từ tháng 11.

“Các đảng trong liên minh đã đạt được đồng thuận rất cao về đạo luật này, vì vậy chắc chắn chúng tôi sẽ bác bỏ quyền phủ quyết,” Bộ trưởng Bộ Lao động Alena Schillerová thuộc đảng ANO nói với báo giới. Bà dự kiến Hạ viện sẽ bỏ phiếu về vấn đề này trong tháng 10.

Tổng thống ký Luật Xây dựng sửa đổi dù còn quan ngại
Luật Xây dựng sửa đổi vừa được Tổng thống Pavel ký ban hành nhằm đẩy nhanh và đơn giản hóa thủ tục cấp phép xây dựng. Đại diện liên minh cầm quyền đã trình dự luật dưới hình thức sáng kiến của nghị sĩ sau cuộc bầu cử năm ngoái.

Theo quy định mới, các cơ quan quản lý xây dựng sẽ trực thuộc Nhà nước. Một Cơ quan Phát triển lãnh thổ cùng các chi nhánh cấp vùng sẽ được thành lập, tiếp nhận một bộ phận công chức từ các cơ quan hiện nay.

Việc cấp phép xây dựng sẽ được thực hiện thông qua một quy trình hợp nhất, do một cơ quan duy nhất phụ trách và kết thúc bằng một quyết định phê duyệt duy nhất.

Thượng viện đã bác bỏ dự luật, nhưng Hạ viện sau đó tiếp tục vượt qua sự phản đối này bằng đa số phiếu của liên minh cầm quyền. Phe đối lập chỉ trích đây là “đạo luật dành cho các nhà phát triển bất động sản” hoặc một sản phẩm lập pháp thiếu chất lượng.

Các doanh nghiệp trong ngành xây dựng nhận định những quy định mới sẽ mang lại nhiều thay đổi tích cực, dù bản thân đạo luật có thể chưa đủ để giải quyết tình trạng cấp phép chậm kéo dài hiện nay.

Trong khi đó, các tổ chức môi trường cho rằng việc sửa luật là bước thụt lùi nghiêm trọng nhất kể từ năm 1989 đối với công tác bảo vệ môi trường, cảnh quan và quyền của người dân.

Trong một video công bố hôm nay, Tổng thống Pavel khẳng định Cộng hòa Séc cần đẩy nhanh và đơn giản hóa thủ tục cấp phép xây dựng, song đạo luật mới cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.

“Trong số những lo ngại được nêu có việc các công trình xây dựng trái phép có thể dễ dàng được hợp thức hóa sau khi hoàn thành; đất nông nghiệp có chất lượng tốt nhất sẽ được bảo vệ ở mức thấp hơn; hay việc cơ quan liên quan không đưa ra ý kiến trong quá trình xử lý sẽ được coi là đồng thuận. Tôi cũng có những quan ngại tương tự,” ông Pavel nói.

Dù vậy, tổng thống vẫn quyết định ký ban hành đạo luật.

Bộ trưởng Bộ Phát triển vùng Zuzana Mrázová thuộc đảng ANO đánh giá cao cách tiếp cận thực chất của nguyên thủ quốc gia và cho biết bà ghi nhận các quan ngại của ông. Tuy nhiên, bà bác bỏ lo ngại rằng luật sửa đổi sẽ cho phép hợp thức hóa mọi công trình xây dựng trái phép.

“Có rất nhiều điều kiện phải được đáp ứng. Trước hết, công trình đó không được xâm hại bất kỳ lợi ích công cộng nào hoặc quyền lợi của bên thứ ba, chẳng hạn như hàng xóm. Nếu một công trình xây dựng trái phép vi phạm các điều kiện này, công trình đó sẽ không bao giờ được hợp thức hóa,” bà Mrázová nhấn mạnh.

Khôi phục hệ thống ghi nhận doanh thu điện tử từ năm tới
Tổng thống Pavel cũng ký ban hành đạo luật khôi phục hệ thống ghi nhận doanh thu điện tử EET từ năm tới.

Phiên bản mới của hệ thống sẽ không còn yêu cầu doanh nghiệp phải in hóa đơn giấy, nhưng sẽ áp dụng cả đối với các khoản thanh toán không dùng tiền mặt. Chính phủ kỳ vọng EET sẽ góp phần tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng hơn, đồng thời mang lại nguồn thu ngân sách bổ sung hơn 14 tỷ korun mỗi năm.

Đạo luật còn bao gồm một số thay đổi khác về thuế. Theo đó, các gia đình có con nhỏ sẽ được khôi phục khoản khấu trừ thuế đối với chi phí gửi trẻ; sinh viên cũng được hưởng trở lại ưu đãi thuế từng bị bãi bỏ trong gói củng cố tài khóa năm 2023 của chính phủ tiền nhiệm.

Đồ uống không cồn phục vụ tại nhà hàng sẽ được áp dụng mức thuế giá trị gia tăng (DPH) 12%. Rượu vang không sủi bọt một lần nữa được công nhận là quà tặng có thể tính vào chi phí hợp lệ khi xác định thuế.

Những người kinh doanh cá thể nộp thuế khoán và có doanh thu hằng năm dưới một triệu korun có thể được miễn nghĩa vụ ghi nhận doanh thu điện tử.

Hệ thống EET từng được áp dụng tại Séc. Hệ thống này được chính phủ của Thủ tướng Bohuslav Sobotka thuộc đảng ČSSD triển khai năm 2016, khi Thủ tướng đương nhiệm Andrej Babiš của đảng ANO giữ chức Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Chính phủ của Thủ tướng Petr Fiala thuộc đảng ODS đã bãi bỏ EET từ đầu năm 2023. Trước đó, hệ thống này từng bị tạm đình chỉ do đại dịch COVID-19.

Nguồn ČTK