Viêm gan C tại Séc tăng vọt: Số ca mắc gần bằng cả năm ngoái, cảnh báo nguy cơ lan rộng
Tính đến cuối tháng 8, các bác sĩ tại Séc đã ghi nhận 1.368 ca mắc viêm gan C. Dù số ca bệnh này đã có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây, con số hiện tại vẫn ở mức cao ngay cả khi so sánh với các năm trước. Từ đầu năm đến hết kỳ nghỉ hè năm nay, số ca được phát hiện chỉ ít hơn 7 trường hợp so với tổng số ca của cả năm ngoái. Đáng chú ý, theo dữ liệu của Viện Y tế Quốc gia (SZÚ), căn bệnh này trong năm nay đã cướp đi sinh mạng của 5 người. Tất cả các trường hợp tử vong đều là nam giới, trong độ tuổi từ 30 đến 48.
Trong 10 năm qua, số ca mắc mới cao nhất được ghi nhận vào năm 2024, với 1.447 trường hợp. Vì vậy, năm nay rất có khả năng sẽ sớm vượt qua cột mốc đáng lo ngại này.
Ngay trong nửa đầu năm, số ca mắc mới mỗi tháng vẫn được giữ ở mức dưới 200. Tuy nhiên, tình hình thay đổi từ tháng 7 và tháng 8. Riêng tháng đầu tiên của kỳ nghỉ hè ghi nhận 204 ca, còn tháng tiếp theo tăng lên tới 213 ca.
“ Số ca ghi nhận tăng lên nhờ việc chẩn đoán tốt hơn, dễ tiếp cận hơn, đồng thời cũng nhờ quá trình số hóa dần việc khai báo các bệnh truyền nhiễm, trong đó có viêm gan C,” bà Kateřina Fabiánová, thuộc Khoa Dịch tễ học của Viện Y tế Quốc gia (SZÚ), nói với báo Novinky.
Tuy nhiên, một số bác sĩ cảnh báo rằng chừng đó có thể không còn đủ để lý giải tình hình hiện nay.
“Hiện đang có tranh luận về việc liệu mức tăng này có phải chủ yếu do xét nghiệm được thực hiện nhiều hơn, từ đó phát hiện thêm nhiều bệnh nhân hơn hay không. Theo tôi, yếu tố này đúng là có tác động đến số liệu, nhưng thực tế là số người mắc bệnh đang gia tăng và chúng ta vẫn chưa kiểm soát được dịch bệnh này,” ông Pavel Dlouhý, Trưởng khoa Truyền nhiễm của Bệnh viện Masaryk ở thành phố Ústí nad Labem, cho biết với Novinky.
Chính vùng Ústecký là nơi có số bệnh nhân cao nhất. Hiện khu vực này ghi nhận 309 ca; đứng thứ hai là vùng Nam Morava với 223 ca, tiếp theo là Trung Séc với 199 ca. Sự chênh lệch giữa các địa phương là rất lớn, khi vùng Zlín - nơi có tình hình tốt nhất - chỉ ghi nhận 17 ca. “Số ca mắc thường liên quan đến việc từng ở trong cơ sở giam giữ,” bà Fabiánová lưu ý.
Theo bà Markéta Kořínková, Thứ trưởng phụ trách các cơ sở y tế thuộc Bộ Tư pháp — đơn vị chịu trách nhiệm chăm sóc sức khỏe cho phạm nhân — cơ quan này đang nỗ lực xử lý tình trạng tỷ lệ mắc bệnh cao, trong đó có việc kiểm tra chặt chẽ những người nhập trại giam. “Nếu phát hiện kết quả dương tính, bệnh nhân sẽ được cách ly và sau đó bắt đầu điều trị,” bà nói với Novinky.
Không chỉ là căn bệnh của những người bên lề xã hội
Viêm gan C đôi khi bị lu mờ bởi viêm gan A và B. Tuy nhiên, xét về hậu quả lâu dài, đây là căn bệnh rất nghiêm trọng vì có thể gây tổn thương gan. Đáng nói hơn, bệnh có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài mà không có triệu chứng.
“Viêm gan C nguy hiểm ở chỗ nó có thể âm thầm kéo dài hàng chục năm. Dù được gọi là bệnh vàng da, nhưng gần như không ai bị vàng da rõ rệt khi mắc bệnh này. Người bệnh vẫn cảm thấy khỏe mạnh, xét nghiệm chức năng gan thường vẫn bình thường, trong khi virus vẫn có thể âm thầm phá hủy gan theo thời gian,” bà Soňa Fraňková, thuộc Phòng khám Gan - Tiêu hóa của IKEM, cho biết.
Ngay cả khi các chỉ số xét nghiệm gan chỉ xấu đi nhẹ, việc nhận diện bệnh cũng không hề dễ dàng. Bác sĩ có thể cho rằng đó là hệ quả của béo phì hoặc uống rượu quá mức. Tuy nhiên, nếu không được điều trị, sau vài chục năm bệnh có thể dẫn đến xơ gan hoặc ung thư gan.
Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường máu, ít gặp hơn là qua quan hệ tình dục không an toàn. Vì vậy, viêm gan C thường bị gắn với người sử dụng ma túy. Chỉ cần một mũi kim không được tiệt trùng hoàn toàn, virus có thể nhanh chóng xâm nhập vào cơ thể.
“Trong khi ở nhiều nơi khác tại châu Âu, tỷ lệ sử dụng ma túy qua đường tiêm đang giảm, thì ở CH Séc, tỷ lệ sử dụng ma túy đá dạng tiêm vẫn ở mức rất cao. Đó cũng là lý do vì sao một số khu vực nổi lên rõ rệt trong thống kê,” ông Dlouhý giải thích, đồng thời cho biết theo ước tính hiện có khoảng 40.000 người tại CH Séc sử dụng ma túy qua đường tĩnh mạch.
Xăm hình cũng có thể là nguy cơ
Tuy vậy, sẽ là một sai lầm nguy hiểm nếu cho rằng viêm gan C chỉ đe dọa những người ở bên lề xã hội. Trong nhiều năm, những người từng xăm mình hoặc xỏ khuyên trong điều kiện mất vệ sinh, hoặc từng điều trị nội trú tại các bệnh viện nước ngoài có tiêu chuẩn vệ sinh thấp, vẫn có thể là nguồn lây nhiễm.
Người dân cũng có thể bị lây trong quá trình thử dùng ma túy, và bệnh còn có thể truyền từ mẹ mang thai sang con. “Không nghi ngờ gì nữa, đây là nguy cơ đối với toàn bộ cộng đồng dân cư,” ông Dlouhý kết luận.
Hiện chưa có vaccine phòng viêm gan C, nhưng từ năm 2013 đã có các thuốc kháng virus hiệu quả. Thời gian điều trị kéo dài từ 8 đến 12 tuần và theo Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ thành công đạt trên 95%. Tác dụng phụ thường ở mức tối thiểu.
Nếu ai đó nghi ngờ mình có thể mắc bệnh, việc xét nghiệm khá đơn giản. Bác sĩ đa khoa có thể chỉ định làm xét nghiệm. Ngoài ra, còn có mạng lưới các điểm kiểm tra, nơi mọi người có thể được xét nghiệm miễn phí viêm gan B, viêm gan C, HIV và giang mai. Bên cạnh đó cũng có các trung tâm xét nghiệm thương mại, nơi chi phí thường ở mức vài trăm korun.
(Theo Novinky)
