Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung tới Việt Nam từ ngày 21 đến 24-4 không chỉ là một hoạt động ngoại giao cấp cao, mà còn đánh dấu một khoảnh khắc được viết lại bằng ngôn ngữ mới, tầm nhìn mới và cấu trúc lợi ích mới.

Trong ngoại giao, vị trí khách mời đầu tiên luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Tổng thống Lee Jae Myung trở thành nguyên thủ nước ngoài đầu tiên thăm cấp nhà nước tới Việt Nam ngay sau khi Quốc hội khóa XVI kiện toàn bộ máy lãnh đạo mới với Tổng Bí thư Tô Lâm được bầu làm Chủ tịch nước. Chi tiết đó là một tín hiệu chính trị đáng chú ý: Seoul muốn xác lập sớm vị trí của Việt Nam trong bản đồ ưu tiên chiến lược của mình tại Đông Nam Á.

Từ bề rộng đến chiều sâu
Tín hiệu ấy càng rõ hơn khi đặt trong mạch ngoại giao song phương dày đặc. Chỉ tám tháng trước, tháng 8-2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã thăm cấp nhà nước đến Hàn Quốc. Hai chuyến thăm cấp cao diễn ra trong khoảng thời gian ngắn cho thấy đây không còn là quan hệ "duy trì tốt đẹp" theo quán tính, mà đang được hai bên chủ động nâng lên một tầm mới: tin cậy chính trị cao hơn, kỳ vọng chiến lược lớn hơn. Đại sứ Việt Nam tại Hàn Quốc Vũ Hồ gọi đây là "điểm neo chiến lược" cho giai đoạn phát triển mới.

Hàn Quốc và Việt Nam đã xây dựng một trong những quan hệ song phương thành công nhất châu Á. Tổng vốn FDI Hàn Quốc đăng ký tại Việt Nam đạt 98,9 tỉ USD với hơn 10.400 dự án. Kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt 89,5 tỉ USD; riêng quý 1-2026 đã lên tới 26,9 tỉ USD, tăng 30% so với cùng kỳ.

Hơn 200 doanh nghiệp Hàn Quốc tháp tùng Tổng thống Lee Jae Myung trong chuyến thăm lần này - tín hiệu rõ ràng về hàm lượng kinh tế và đầu tư dày đặc của chuyến đi.

Mô hình hợp tác truyền thống vận hành theo cơ chế đơn giản: Hàn Quốc mang đến vốn, công nghệ và mạng lưới thị trường; Việt Nam cung cấp lao động, đất đai và môi trường sản xuất ổn định. Mô hình ấy giúp Việt Nam tăng trưởng nhanh và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Song nhìn thẳng vào thực tế: Việt Nam đã trở thành cứ điểm sản xuất quan trọng của các tập đoàn Hàn Quốc nhưng chưa thực sự trở thành trung tâm đồng thiết kế, đồng nghiên cứu và cùng tạo ra công nghệ với họ.

Thành công về lượng là rõ ràng, nhưng chiều sâu chiến lược của quan hệ vẫn chưa theo kịp quy mô của nó - đây chính là khoảng cách lớn nhất cần lấp đầy trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tái cấu trúc vì cạnh tranh Mỹ - Trung, các tập đoàn Samsung, LG, SK, Hyundai đang thúc đẩy chiến lược "China+1", tìm điểm neo mới tại Đông Nam Á để phân tán rủi ro chuỗi cung ứng.

Việt Nam nổi lên đúng ở giao điểm ấy nhờ vị trí địa chiến lược thuận lợi, nền chính trị ổn định, dân số trẻ, mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA) rộng và hệ sinh thái công nghiệp đã hình thành qua nhiều năm.

Đồng thời Hàn Quốc là xã hội đang già hóa nhanh, đối mặt với áp lực thiếu hụt lao động ngày càng nặng nề. Vì vậy, hợp tác nhân lực với Việt Nam không còn là hỗ trợ phát triển truyền thống mà là khoản đầu tư chiến lược vào nguồn lực mà chính nền kinh tế Hàn Quốc cần trong trung và dài hạn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Hàn Quốc Kim Min Seok chứng kiến các đơn vị, doanh nghiệp trao thỏa thuận hợp tác trong chuyến thăm Hàn Quốc trên cương vị Tổng Bí thư vào tháng 8-2025 - Ảnh: TTXVN

Từ sản xuất sang đồng kiến tạo

Việt Nam đang đứng trước ngưỡng chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Mục tiêu trở thành nước thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển vào năm 2045 sẽ không thể đạt được nếu đất nước tiếp tục đứng chủ yếu ở khâu lắp ráp, gia công và phụ thuộc vào các mắt xích công nghệ nằm ngoài tầm kiểm soát.

Muốn đi xa hơn, Việt Nam phải bước vào các tầng nấc cao hơn: thiết kế, nghiên cứu, tiêu chuẩn, sở hữu trí tuệ, công nghệ lõi và nhân lực chất lượng cao.
Ở điểm này, Hàn Quốc là một trong số rất ít đối tác hội đủ cả ba điều kiện: có năng lực công nghệ thực chất, có kinh nghiệm chuyển hóa từ nước đi sau thành nền kinh tế công nghiệp - sáng tạo hàng đầu, và có lợi ích chiến lược đủ lớn để gắn bó dài hạn với Việt Nam.

Điều Việt Nam kỳ vọng vì thế không chỉ là thêm nhà máy, mà là Hàn Quốc tham gia sâu hơn vào quá trình kiến tạo năng lực nội sinh: chuyển giao công nghệ lõi, xây trung tâm R&D, đào tạo đội ngũ kỹ sư công nghệ cao và kết nối doanh nghiệp Việt vào chuỗi cung ứng sâu hơn.

Đại sứ Vũ Hồ tóm tắt kỳ vọng của Hà Nội: "Từ đối tác phát triển đến đối tác kiến tạo, từ hợp tác sang liên kết, từ sản xuất sang đổi mới sáng tạo".

Quan hệ Việt - Hàn cũng mang hàm ý khu vực rõ rệt. Năm 2025 Hàn Quốc chủ trì APEC, năm 2027 Việt Nam đăng cai APEC - hai nước có thêm không gian quan trọng để phối hợp nghị trình và chia sẻ ưu tiên.

Cả hai đều không phải siêu cường, và chính điều đó tạo lợi thế đặc biệt: hai bên có thể hợp tác mà không cần tâm thế áp đặt hay tranh giành vị thế. Đây là kiểu liên kết thực dụng, tỉnh táo và có chiều sâu phát triển đáng chú ý trong châu Á hiện nay.

Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1992, hai quốc gia từng bị chiến tranh tàn phá đã cùng chọn con đường phát triển để trở thành đối tác chiến lược toàn diện chỉ sau hơn ba thập niên. Cả hai đều hiểu rõ cái giá của một chiến lược phát triển nghiêm túc.

Nếu trước đây quan hệ Việt - Hàn chủ yếu giúp Việt Nam mở rộng công suất sản xuất, thì giai đoạn tới quan hệ này phải giúp Việt Nam nâng cấp cấu trúc phát triển. Đó mới là tiêu chuẩn thật sự của một quan hệ đối tác chiến lược toàn diện trưởng thành.

Nền tảng con người - "vùng đệm mềm" của quan hệ song phương
Bên dưới tầng chiến lược của quan hệ Việt - Hàn là một nền tảng mà nhiều mối quan hệ quốc tế khác phải mất rất lâu mới có được: nền tảng con người.

Cộng đồng người Việt tại Hàn Quốc đã phát triển mạnh mẽ với hơn 350.000 người và khoảng 100.000 gia đình Việt - Hàn, tạo nên mạng lưới xã hội, lao động, giáo dục và gia đình xuyên biên giới ngày càng dày.

Chính tầng kết nối nhân dân này là "vùng đệm mềm" giúp quan hệ song phương có thêm độ bền. Cây tre Việt Nam vẫn đứng vững, nhưng lần này đang bắt đầu vươn cao và vươn xa hơn.

Báo chí Hàn Quốc: Chuyến thăm Việt Nam mang ý nghĩa đặc biệt
Chuyến công du Ấn Độ và Việt Nam của Tổng thống Lee Jae Myung, bắt đầu từ ngày 19-4, nhận được sự quan tâm đặc biệt của truyền thông Hàn Quốc.

Hãng thông tấn Yonhap và báo Chosun Daily đều nhấn mạnh tính thời điểm của chuyến thăm Việt Nam, khi ông Lee Jae Myung là nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đón tiếp trên cương vị mới.

Theo Chosun Daily, hai nước dự kiến mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực bán dẫn, linh kiện điện tử, trí tuệ nhân tạo, khoa học và công nghệ, chuyển đổi năng lượng, khoáng sản thiết yếu, cơ sở hạ tầng và nhà máy điện hạt nhân, hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại 150 tỉ USD vào năm 2030. Hai bên cũng sẽ thảo luận về khả năng doanh nghiệp Hàn Quốc tham gia các dự án hạ tầng trọng điểm của Việt Nam, trong đó có thành phố thông minh.

Tháp tùng Tổng thống Lee Jae Myung là một phái đoàn doanh nghiệp hùng hậu gồm Chủ tịch Tập đoàn SK Chey Tae Won - đồng thời là Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc, Chủ tịch Samsung Electronics Lee Jae Yong, Chủ tịch Tập đoàn Hyundai Motor Chung Eui Sun, Chủ tịch Tập đoàn LG Koo Kwang Mo, Chủ tịch HD Hyundai Chung Ki Sun và Chủ tịch Tập đoàn Hyosung Cho Hyun Joon.

Bên cạnh hợp tác kinh tế, quan hệ văn hóa song phương cũng được giới quan sát đặc biệt chú ý. Trao đổi với TTXVN, ông Kwon Sung Taek, Phó chủ tịch điều hành Hiệp hội Giao lưu văn hóa, kinh tế Hàn - Việt (KOVECA), đánh giá quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc đang vượt ra ngoài khuôn khổ kinh tế để trở thành một "cộng đồng văn hóa".

Ông đề xuất phát triển mô hình đào tạo K-pop tại Việt Nam nhằm tạo ra các nghệ sĩ V-pop mang bản sắc riêng, đồng thời khai thác chất liệu văn hóa phong phú của Việt Nam kết hợp với kỹ thuật kể chuyện của Hàn Quốc để hướng tới thị trường toàn cầu.

Cốt lõi của mô hình hợp tác này là công thức: "chất liệu Việt Nam + sáng tạo Hàn Quốc + phân phối toàn cầu" - qua đó, Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ mà trở thành đối tác đồng sáng tạo nội dung.

Tổng thống Hàn Quốc đến Hà Nội, bắt đầu thăm Việt Nam

Chiều tối 21-4, chuyên cơ chở Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân hạ cánh xuống sân bay Nội Bài, bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước trong 4 ngày theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân.

Tham gia đoàn có bà Kim Hae Kyung - Phu nhân Tổng thống Lee Jae Myung; ông Bae Kyung Hoon - Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Thông tin và Truyền thông; ông Cho Hyun - Bộ trưởng Bộ Ngoại giao; ông Kim Jung Kwan - Bộ trưởng Bộ Công nghiệp - Thương mại và Tài nguyên; ông Kim Yun Duk - Bộ trưởng Bộ Đất đai - Cơ sở hạ tầng và Giao thông; ông Wi Sung Lac - Chánh Văn phòng An ninh Phủ Tổng thống; ông Kim Yong Beom - Chánh Văn phòng Chính sách Phủ Tổng thống.

Ngoài ra còn có ông Choi Young Sam - Đại sứ Hàn Quốc tại Việt Nam; ông Lee Kyu Youn - Trợ lý cấp cao của Tổng thống về báo chí, truyền thông; ông Ha Jung Woo - Trợ lý cấp cao của Tổng thống về Hoạch định chính sách tương lai trí tuệ nhân tạo; ông Choi Hee Deok - Trợ lý Tổng thống về Chính sách đối ngoại; bà Kang Kum Sil - Đại sứ Biến đổi khí hậu và môi trường.

Dự kiến trong thời gian ở Hà Nội, Tổng thống Lee Jae Myung sẽ có các cuộc hội đàm, hội kiến quan trọng với lãnh đạo chủ chốt Việt Nam, dự diễn đàn kinh doanh hai nước và một số hoạt động quan trọng khác.

Theo  Tuoitre