Một vụ việc tại trường tiểu học ở khu vực chân núi Beskydy đang làm bùng lên tranh luận rộng hơn về kỷ luật trong trường học Séc, khi phụ huynh cáo buộc hiệu trưởng dùng hình phạt thân thể với học sinh, còn các tổ chức bảo vệ quyền trẻ em cảnh báo về tình trạng “bạo lực thể chế” vẫn tồn tại trong môi trường giáo dục.

Theo đơn kiến nghị gửi Thanh tra Trường học Séc, vụ việc liên quan tới cáo buộc một nữ hiệu trưởng ở làng Baška đã yêu cầu nam sinh lớp 7 tự tát mình vì vi phạm nội quy, sau đó dùng chính bàn tay của em tát em thêm khi cho rằng hình phạt chưa đủ.

Theo trang Novinky.cz, phụ huynh đã thu thập được 165 chữ ký vào bản kiến nghị; thanh tra chuyên ngành hiện chưa đưa ra kết luận vì cuộc kiểm tra vẫn đang chờ tiến hành. Cảnh sát cũng đang xem xét các đơn tố cáo liên quan.

Vụ việc làm dấy lên nhiều chỉ trích từ các tổ chức bảo vệ trẻ em và chuyên gia pháp lý trước thực tế các hình thức kỷ luật bằng bạo lực thân thể vẫn tồn tại trong xã hội Séc, dù khung pháp lý những năm gần đây đang dịch chuyển theo hướng cấm hoàn toàn.

Vì sao “bạo lực giáo dục bình thường” vẫn phổ biến

Năm 2023, bà Petra Wunschová, giám đốc trung tâm bảo vệ trẻ em Centrum LOCIKA, nói với Mạng điều tra báo chí Balkan (BIRN) rằng trong thực tế, cách dạy dỗ ở Séc vẫn thường bao gồm cái mà bà gọi là “bạo lực giáo dục thông thường”, như tát, đánh đòn và các hình thức trừng phạt thân thể khác.

Theo bà, “những hình thức phổ biến nhất chính là cái gọi là ‘bạo lực giáo dục bình thường’, chủ yếu là tát, đánh mông, quất đòn”, và nhiều phụ huynh vẫn coi đó là biện pháp kỷ luật “hợp lý”.

Chuyển dịch về pháp lý, nhưng cách hiểu vẫn không đồng đều

Luật pháp Séc trong những năm gần đây đã tiến dần tới việc bác bỏ rõ ràng hình phạt thân thể cả trong gia đình lẫn ở các cơ sở giáo dục, đỉnh điểm là sửa đổi năm 2026, trong đó khẳng định trẻ em không được phép bị trừng phạt bằng bạo lực thân thể.

Thay đổi này kế thừa các quy định trước đó trong Bộ luật Dân sự, yêu cầu mọi biện pháp giáo dục không được gây nguy hiểm cho sức khỏe, sự phát triển hay nhân phẩm của trẻ.

Các tổ chức bảo vệ quyền trẻ em đánh giá đây là bước đi giúp Séc tiệm cận chuẩn mực lâu nay của EU, sau nhiều năm bị phê bình là chậm chạp trong việc cấm rõ ràng mọi hình thức đòn roi, bất kể bối cảnh.

Trong trường học, hình phạt thân thể từ lâu đã bị coi là không phù hợp với luật giáo dục và chuẩn mực nghề nghiệp, tức giáo viên và nhân viên nhà trường không được phép dùng vũ lực để kỷ luật học sinh.

Tuy nhiên, theo các luật sư của cổng tư vấn Dostupný advokát, luật Séc từ trước tới nay chủ yếu dựa trên các tiêu chí chung chung kiểu “hợp lý” và “tôn trọng nhân phẩm”, chứ không phải một điều khoản cấm tuyệt đối duy nhất trong các văn bản cũ – điều này mở ra khoảng trống diễn giải trong các vụ việc ranh giới.

Họ cho biết thêm, dù tòa án ngày càng có xu hướng bác bỏ hình phạt thân thể trong nhà trường, nhưng sự mơ hồ vẫn tồn tại khi hành vi được nhà trường trình bày là “can thiệp kỷ luật”, và điều đó có thể ảnh hưởng đến cách thanh tra trường học và tòa án đánh giá từng vụ việc cụ thể.

Thanh tra trẻ em lần đầu được lập

Vụ Baška, nay đã trở thành cuộc đối đầu căng thẳng giữa một bộ phận phụ huynh và ban giám hiệu, phơi bày khoảng cách giữa các quy định bảo vệ trẻ em “trên giấy” và cách thực thi ngoài thực tế, đồng thời đặt ra câu hỏi liệu nhà trường có theo kịp những thay đổi về chuẩn mực pháp lý và quyền trẻ em hay không.

Văn phòng Thanh tra quyền công dân (Ombudsman), cơ quan năm nay lần đầu tiên lập chức danh Thanh tra trẻ em và đóng vai trò giám sát quyền trẻ, xử lý khiếu nại và phát hiện các thiếu sót hệ thống trong bảo vệ trẻ em, được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng hơn trong việc giảm bớt các xung đột kiểu này.

Gợi ý “quy trình khẩn cấp” khi xảy ra bạo lực thân thể ở trường

– Giấy tờ y tế: Đưa trẻ đi khám ngay lập tức. Hồ sơ khám chữa bệnh là chứng cứ pháp lý quan trọng nhất về sự việc.

– Cảnh sát (158): Trình báo ngay. Bạo lực thân thể là hành vi thuộc phạm trù hình sự/vi phạm hành chính, không chỉ dừng lại ở xử lý nội bộ nhà trường.

– OSPOD (bảo vệ trẻ em): Liên hệ trực tiếp cơ quan xã hội để báo cáo nguy hiểm đối với an toàn thân thể của trẻ.

– Thanh tra trường học (ČŠI): Gửi đơn khiếu nại ưu tiên về việc nhà trường vi phạm nghĩa vụ pháp lý bảo đảm an toàn cho học sinh.

– Ombudsman: Liên hệ nếu Thanh tra hoặc Cảnh sát không điều tra thỏa đáng, hoặc nếu trẻ có dấu hiệu bị phân biệt đối xử.

Căn cứ pháp lý: Luật Giáo dục số 561/2004 Sb. (§ 29), Luật Bảo vệ Trẻ em số 359/1999 Sb., và Hiến chương Quyền và Tự do Cơ bản.

Theo expats