Bơ và sữa tại các cửa hàng ở Séc vẫn rẻ bất thường, chuyên gia cảnh báo giá thực phẩm sắp tăng mạnh
Sau nhiều năm liên tục tăng giá, nhiều mặt hàng thực phẩm thiết yếu tại các cửa hàng hiện được bán với mức giá rất thấp, đặc biệt là bơ, sữa và đường. Đây là tin vui đối với người tiêu dùng, bởi họ có thể tiết kiệm đáng kể chi phí thực phẩm trong mùa thu. Tuy nhiên, một số tín hiệu cảnh báo cho thấy giá cả có thể tăng trở lại từ năm tới, trong bối cảnh giá năng lượng, nhiên liệu đi lên và sản lượng một số cây trồng bị ảnh hưởng bởi thời tiết bất lợi.
Từ mùa xuân, người tiêu dùng đã chứng kiến giá nhiều mặt hàng trên kệ siêu thị giảm dần, chủ yếu ở nhóm thực phẩm thiết yếu như các sản phẩm từ sữa. Trong mùa hè, giá giảm sâu, có thời điểm sữa được bán khuyến mãi chỉ từ 6 korun, còn bơ từ 20 korun.
Mức giá hiện tại không còn thấp như vậy. Sữa tiệt trùng ít béo trong các chương trình khuyến mãi có giá từ 8,90 korun, còn bơ từ 24,90 korun. Dù vậy, đây vẫn là những mức giá rất hấp dẫn và thường xuyên được các chuỗi bán lẻ đưa lên trang đầu của tờ rơi khuyến mãi.
Giá nhiều nguyên liệu thiết yếu khác cũng đang ở mức thấp. Theo số liệu của Cơ quan Thống kê Cộng hòa Séc, ba năm trước, một kg đường có giá khoảng 35 korun. Hiện giá trung bình đã giảm 18 korun, thậm chí trong các chương trình khuyến mãi, người tiêu dùng có thể mua với giá 11 korun/kg. Bột mì cũng được bán khuyến mãi với giá 7,90 korun/kg.
Theo chuyên gia phân tích nông nghiệp Petr Havel, các mặt hàng thực phẩm thiết yếu thường được giảm giá sâu nhằm thu hút khách hàng đến cửa hàng. Khi mua sắm, người tiêu dùng sau đó sẽ chi thêm cho những sản phẩm khác có biên lợi nhuận cao hơn. Trên thực tế, các nhà bán lẻ đang bán bơ và sữa dưới giá nhập, một hoạt động từ lâu đã bị các doanh nghiệp chế biến và sản xuất sữa chỉ trích.
“Có thể thấy đây là cuộc cạnh tranh rất khốc liệt. Khi một chuỗi bán lẻ tung ra chương trình ưu đãi hấp dẫn, các đối thủ khác cũng tìm cách đưa ra mức giá tương đương. Điều này rất có lợi cho người tiêu dùng vì họ được mua thực phẩm với giá rẻ hơn. Tuy nhiên, vấn đề là nếu giảm giá kéo dài, khách hàng sẽ không còn nhận biết được giá trị thực của sản phẩm. Tình trạng này cũng dẫn đến lãng phí, bởi con người thường không trân trọng những thứ quá rẻ”, ông Petr Havel từng trả lời CNN Prima NEWS.
Khuyến mãi lớn có thể sắp kết thúc
Theo Lukáš Kovanda, chuyên gia kinh tế trưởng của Trinity Bank, thời kỳ giảm giá sâu có thể sẽ sớm chấm dứt khi ngày càng xuất hiện nhiều yếu tố gây áp lực tăng giá.
“Cảnh báo đầu tiên đến từ thị trường thế giới. Giá lương thực toàn cầu không còn duy trì xu hướng giảm rõ rệt. Với nhiều loại hàng hóa, xu hướng đã bắt đầu đảo chiều đi lên. Giá tại các cửa hàng ở Séc đương nhiên không được hình thành trong môi trường biệt lập với những biến động toàn cầu. Lúa mì, ngô, cây lấy dầu, sữa và thịt đều là một phần của thị trường châu Âu và thế giới. Khi giá ở nước ngoài tăng, sớm hay muộn giá tại Séc cũng thường sẽ tăng theo”, ông Kovanda nhận định.
Theo chuyên gia này, thị trường hiện vẫn tương đối yên ổn, nhưng tình hình có thể sớm thay đổi.
“Đây là khoảng lặng trước cơn bão, hoặc ít nhất là trước một đợt giông. Giá thực phẩm hiện nay trong nhiều trường hợp phản ánh cơ cấu chi phí của vài tháng trước, chứ không phải chi phí ở thời điểm hiện tại”, ông nói thêm.
Giá khí đốt, điện và nhiên liệu cùng tăng
Áp lực tăng giá cũng xuất hiện trong lĩnh vực năng lượng khi giá trên các sàn bán buôn đi lên. Trước diễn biến này, các nhà cung cấp đã điều chỉnh bảng giá trong tháng 9 và kịch bản tương tự được dự báo sẽ tiếp diễn trong năm tới.
Sản xuất thực phẩm là lĩnh vực tiêu tốn nhiều năng lượng. Hiện nông dân đang phải đối mặt với giá phân bón cao, trong khi đây là sản phẩm được sản xuất từ khí đốt.
“Nông dân cần dầu diesel cho máy kéo và máy gặt đập liên hợp. Nhà sản xuất phân bón cần khí đốt tự nhiên. Nhà máy chế biến thực phẩm cần điện và nhiệt; kho lạnh cần điện; xe tải cần dầu diesel; siêu thị cần năng lượng để làm lạnh, sưởi ấm và chiếu sáng. Bao bì cũng thường được sản xuất từ các chế phẩm dầu mỏ. Vì vậy, khi giá dầu và khí đốt tăng, tác động không dừng lại ở trạm xăng — trên thực tế, đó mới chỉ là điểm khởi đầu. Chi phí năng lượng cao hơn sẽ dần lan tỏa ra toàn bộ chuỗi sản xuất thực phẩm”, ông Kovanda phân tích.
Theo ông, tác động lên giá thực phẩm thường xuất hiện sau một khoảng trễ so với đà tăng giá tại các trạm nhiên liệu.
“Chi phí trước hết do nông dân gánh chịu, sau đó đến doanh nghiệp chế biến, đơn vị vận tải và nhà bán lẻ. Cuối cùng, người tiêu dùng mới nhìn thấy khoản chi phí đó trên nhãn giá trong siêu thị”, chuyên gia này cho biết.
Giá thực phẩm có thể tăng 4–5% trong năm 2027
Một phân tích của ngân hàng ČSOB cũng dự báo giá thực phẩm sẽ tăng, qua đó có thể đẩy lạm phát năm tới lên trên 3%.
“Hạn hán làm giảm khối lượng thức ăn ủ chua sẵn có, đồng thời làm suy giảm giá trị năng lượng của loại thức ăn này. Tác động dự kiến sẽ xuất hiện sau một thời gian, thể hiện qua sản lượng và hàm lượng chất béo trong sữa trên thị trường cùng giảm. Giá ngũ cốc làm thức ăn chăn nuôi đang tăng có thể tạo ảnh hưởng nhanh hơn”, ông Jan Bureš, chuyên gia kinh tế trưởng của ČSOB, nhận định.
Ông cho rằng tình trạng hạn hán nghiêm trọng tại một số khu vực càng củng cố dự báo lạm phát thực phẩm sẽ quay trở lại trong năm 2027.
“Sau khi giá thực phẩm giảm hơn một điểm phần trăm trong năm nay, chúng tôi dự báo mức giá này có thể tăng trung bình khoảng 4–5% trong năm tới”, ông Bureš cho biết.
Nguồn: CNN Prima News
