Séc siết thời giờ làm việc của lao động vị thành niên, vi phạm có thể bị phạt tới 1 triệu korun
Từ ngày 1/6/2025, trẻ đủ 14 tuổi tại Cộng hòa Séc được phép làm công việc nhẹ trong kỳ nghỉ hè chính nếu đáp ứng các điều kiện đặc biệt. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm giới hạn ca làm, thời gian nghỉ, quy định khám sức khỏe và lệnh cấm giao việc nguy hiểm; vi phạm có thể bị phạt hàng trăm nghìn đến 1 triệu korun.
Theo Bộ luật Lao động Séc, lao động vị thành niên là người dưới 18 tuổi. Trong năm 2026, người trẻ về nguyên tắc có thể làm việc từ 15 tuổi sau khi hoàn thành giáo dục bắt buộc. Riêng từ ngày 1/6/2025, quy định mới cho phép trẻ đủ 14 tuổi thực hiện công việc nhẹ trong kỳ nghỉ hè chính nếu đáp ứng các điều kiện đặc biệt.
Việc nới quy định không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể tùy ý tuyển dụng và phân công công việc cho trẻ. Người sử dụng lao động vẫn phải kiểm soát chặt chẽ độ dài ca làm, lệnh cấm làm thêm giờ và làm việc ban đêm, thời gian nghỉ bắt buộc, khám sức khỏe nghề nghiệp cũng như danh mục công việc có rủi ro.
Ai được coi là lao động vị thành niên?
Trên thực tế, không hiếm trường hợp trẻ em bán bia lạnh tại các quầy hàng ở bể bơi hoặc người chưa thành niên làm phục vụ quầy bar trong hộp đêm. Điều này đặt ra câu hỏi liệu doanh nghiệp có được tuyển người chưa đủ 18 tuổi làm việc ban đêm hoặc tiếp xúc với đồ uống có cồn hay không.
Thông thường, doanh nghiệp có thể tuyển người trên 15 tuổi nhưng chỉ khi họ đã hoàn thành chương trình giáo dục bắt buộc. Ngoại lệ được áp dụng đối với hoạt động nghệ thuật, văn hóa, quảng cáo hoặc thể thao. Những hoạt động này phải được Văn phòng Lao động cấp phép, giới hạn tối đa 20 giờ mỗi tuần và không được ảnh hưởng đến giờ học.
Từ ngày 1/6/2025, trẻ đã đủ 14 tuổi cũng có thể làm việc trong kỳ nghỉ hè chính. Tuy nhiên, các em chỉ được thực hiện công việc nhẹ, không gây tổn hại đến sức khỏe, việc học tập và sự phát triển đạo đức. Việc tuyển dụng nhóm này còn đòi hỏi sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật.
Theo bài viết, lao động vị thành niên làm công việc thông thường là người từ 15 tuổi — hoặc từ 14 tuổi đối với việc làm thêm mùa hè — đến dưới 18 tuổi và đã hoàn thành giáo dục bắt buộc. Vì vậy, doanh nghiệp cần kiểm tra việc hoàn thành nghĩa vụ học tập của người lao động, chẳng hạn yêu cầu xuất trình học bạ.
Giáo dục bắt buộc kết thúc ngay sau khi năm học hoàn tất, tức vào cuối tháng 6, thời điểm học sinh nhận học bạ. Thời gian giáo dục bắt buộc kéo dài chín năm hoặc đến năm học sinh 17 tuổi. Chẳng hạn, nếu một học sinh phải lưu ban hai lần, người đó có thể hoàn thành nghĩa vụ học tập ngay từ lớp 7.
Từ 15 tuổi, một người có năng lực pháp lý để ký hợp đồng hoặc thỏa thuận lao động. Trẻ 14 tuổi làm thêm trong mùa hè cũng có thể ký kết nếu được người đại diện theo pháp luật đồng ý. Dù vậy, do những người này vẫn có thể chưa trưởng thành về tâm lý và thể chất, pháp luật đặt ra một cơ chế bảo vệ riêng.
Những công việc bị cấm đối với người dưới 18 tuổi
Người sử dụng lao động chỉ được giao cho lao động vị thành niên những công việc phù hợp với mức độ phát triển thể chất và trí tuệ, đồng thời phải dành cho họ sự chăm sóc cao hơn trong quá trình làm việc.
Do đó, doanh nghiệp không được bố trí người trẻ làm những công việc không phù hợp với độ tuổi, nguy hiểm hoặc có hại cho sức khỏe.
Một số công việc bị cấm rõ ràng gồm làm việc dưới lòng đất, khai thác khoáng sản hoặc đào đường hầm. Lao động vị thành niên cũng không được đảm nhiệm vị trí có nguy cơ tai nạn cao đối với chính họ, hoặc có khả năng gây nguy hiểm cho sức khỏe của người khác.
Họ không được thực hiện những công việc có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp hoặc công việc thể lực nặng, như thường xuyên mang vác vật nặng.
Bộ Y tế Séc quy định thêm danh mục công việc và nơi làm việc bị cấm đối với người vị thành niên, gồm:
Sản xuất chất nổ;
Làm việc với thiết bị điện cao áp;
Làm việc ở độ cao trên 1,5 m;
Tiếp xúc với bức xạ ion hóa;
Các công việc nguy hiểm khác được liệt kê trong văn bản hướng dẫn.
Một số lệnh cấm có thể không áp dụng nếu người trẻ thực hiện công việc để chuẩn bị cho nghề nghiệp tương lai, được giám sát chuyên môn liên tục và đáp ứng các điều kiện bổ sung. Vì vậy, hoạt động thực hành nghề dưới sự hướng dẫn của một đồng nghiệp lớn tuổi, giàu kinh nghiệm có thể được chấp nhận.
Trẻ 14 tuổi không được làm quá 7 giờ mỗi ngày
Đối với người dưới 15 tuổi hoặc chưa hoàn thành giáo dục bắt buộc, mỗi ca làm việc không được kéo dài quá 7 giờ và tổng thời gian làm việc không được vượt quá 35 giờ mỗi tuần.
Với những lao động vị thành niên còn lại, giới hạn là 8 giờ mỗi ngày và 40 giờ mỗi tuần.
Nếu một người trẻ đồng thời có nhiều quan hệ lao động, thời gian làm việc tại tất cả nơi sử dụng lao động phải được cộng lại để xác định có vượt mức cho phép hay không.
Doanh nghiệp không được yêu cầu lao động vị thành niên làm thêm giờ hoặc làm việc ban đêm. Trong trường hợp ngoại lệ, người trên 16 tuổi có thể làm tối đa một giờ vào ban đêm nếu điều này cần thiết cho quá trình đào tạo nghề. Khi đó, họ phải được một nhân viên trên 18 tuổi giám sát và giờ làm ban đêm phải diễn ra ngay sau ca làm ban ngày.
Được làm cuối tuần nhưng phải có thời gian nghỉ
Pháp luật không cấm lao động vị thành niên làm việc vào cuối tuần. Người sử dụng lao động có quyền bố trí ngày nghỉ ngoài thứ Bảy và Chủ nhật, nhưng nên cố gắng sắp xếp để ngày nghỉ bao gồm Chủ nhật.
Tất cả người lao động, không chỉ người chưa thành niên, được hưởng khoản phụ cấp tối thiểu bằng 10% mức thu nhập bình quân khi làm việc vào thứ Bảy, Chủ nhật hoặc ban đêm.
Lao động vị thành niên phải được nghỉ ăn uống và nghỉ ngơi ít nhất 30 phút sau khi làm việc 4,5 giờ. Thời gian nghỉ liên tục hằng tuần của họ không được dưới 48 giờ, trong khi mức áp dụng với những lao động khác chỉ là 35 giờ.
Bắt buộc khám sức khỏe nghề nghiệp
Người sử dụng lao động phải tự chi trả chi phí khám sức khỏe nghề nghiệp cho lao động chưa thành niên trước khi quan hệ lao động bắt đầu, trước khi chuyển họ sang công việc khác và định kỳ ít nhất mỗi năm một lần.
Lao động vị thành niên có nghĩa vụ tham gia những đợt khám này. Khi giao nhiệm vụ, doanh nghiệp phải căn cứ vào kết luận trong giấy chứng nhận hoặc báo cáo y tế của bác sĩ.
Được làm việc với tiền nhưng không được bán rượu bia
Quan niệm cho rằng người dưới 18 tuổi hoàn toàn không được làm việc với tiền là không chính xác. Lao động vị thành niên vẫn có thể thực hiện công việc liên quan đến tiền mặt, dù nhiều doanh nghiệp không muốn giao nhiệm vụ này cho họ.
Nguyên nhân là người chưa thành niên không thể ký cam kết chịu trách nhiệm vật chất. Nếu xảy ra thiếu hụt tiền trong quá trình làm việc, người sử dụng lao động không thể yêu cầu họ bồi hoàn số tiền thiếu theo cơ chế trách nhiệm này. Việc có tin tưởng giao tiền cho lao động trẻ hay không vì thế thuộc quyết định của doanh nghiệp.
Ngược lại, người chưa thành niên bị cấm làm việc với đồ uống có cồn. Họ không được làm phục vụ tại quầy bar hoặc quầy hàng ở bể bơi có bán bia.
Quầy giải khát phải điều chỉnh công việc cho lao động từ 14 đến 17 tuổi
Trong một trường hợp thực tế, đơn vị kinh doanh quầy giải khát theo mùa muốn tuyển một số học sinh từ 14 đến 17 tuổi làm việc trong mùa hè.
Kế hoạch ban đầu là để các em luân phiên làm việc tại quầy thu ngân, bổ sung hàng hóa, dọn bàn ngoài trời và phục vụ đồ uống, trong đó có bia.
Quá trình kiểm tra pháp lý phát hiện nhiều vấn đề: các lao động 14 tuổi chưa có văn bản đồng ý của người đại diện theo pháp luật, ca làm được bố trí quá dài, một phần công việc liên quan đến đồ uống có cồn và một số học sinh chưa được sắp xếp khám sức khỏe nghề nghiệp đầu vào.
Giải pháp được đề xuất là phân chia nhiệm vụ theo độ tuổi, chỉ giao cho trẻ 14 tuổi công việc hỗ trợ nhẹ và không tiếp xúc với đồ uống có cồn. Doanh nghiệp đồng thời phải rút ngắn ca làm, bổ sung văn bản đồng ý của phụ huynh và lập thỏa thuận riêng cho từng lao động thời vụ.
Sau khi điều chỉnh, đơn vị này vẫn có thể tuyển học sinh mà không phải đối mặt với nguy cơ bị thanh tra lao động xử phạt một cách không cần thiết.
Vi phạm có thể bị phạt tới 1 triệu korun
Việc không tuân thủ những điều kiện đặc biệt dành cho lao động vị thành niên có thể khiến doanh nghiệp phải chịu mức phạt cao.
Cụ thể:
Giao công việc không phù hợp cho lao động vị thành niên: phạt tới 1 triệu korun;
Không tổ chức khám sức khỏe nghề nghiệp: phạt tới 500.000 korun;
Không tuân thủ kết luận y tế của bác sĩ: phạt tới 300.000 korun.
Quy định tuyển dụng lao động vị thành niên tại Séc trong năm 2026 đã linh hoạt hơn so với trước đây, đặc biệt sau khi trẻ 14 tuổi được phép làm công việc nhẹ trong kỳ nghỉ hè chính. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải kiểm tra kỹ độ tuổi, tình trạng hoàn thành giáo dục bắt buộc, sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật, loại công việc, độ dài ca, thời gian nghỉ, quy định cấm làm thêm giờ và làm việc ban đêm, cũng như yêu cầu khám sức khỏe.
Các công việc liên quan đến đồ uống có cồn, mang vác vật nặng, máy móc nguy hiểm hoặc môi trường có nguy cơ tai nạn cao cần được đặc biệt lưu ý. Chuẩn bị đúng hợp đồng hoặc thỏa thuận lao động, lịch làm việc và đánh giá mức độ phù hợp của công việc ngay từ đầu không chỉ giúp doanh nghiệp tránh bị phạt mà còn hạn chế tai nạn lao động và tranh chấp với phụ huynh hoặc cơ quan thanh tra.
Theo dostupnyadvokat.cz
