Cảnh báo bị bỏ lỡ trong vụ hai tàu cao tốc đâm nhau khiến 68 người chết
Dù lái tàu Iryo đã cảnh báo rằng tàu không chạy tiếp được, điều phối viên vẫn cho phép tàu AVE ở phía sau tăng tốc "như bình thường", gây va chạm.
Tàu cao tốc AVE số hiệu 2080 của tập đoàn đường sắt Renfe ngày 28/10 đâm vào đuôi tàu Iryo số hiệu 6076 đang dừng trên đường ray ở vùng Urda, khiến ít nhất 68 người thiệt mạng, trở thành thảm kịch đường sắt chết chóc nhất tại Tây Ban Nha trong nhiều năm qua.
Các băng ghi âm liên lạc giữa hai lái tàu với điều phối viên của Adif, công ty quản lý hạ tầng đường sắt Tây Ban Nha tại Atocha, thủ đô Madrid, đã cho thấy những cảnh báo liên tiếp bị bỏ lỡ, dẫn tới sai sót gây ra tai nạn.
Bộ trưởng Giao thông Tây Ban Nha Oscar Puente cho biết đoàn tàu Iryo khởi hành từ ga Atocha ở Madrid lúc 7h54, còn tàu AVE khởi hành sau đó 6 phút. Hai tàu đều di chuyển về phía nam, theo hướng đến Seville.
Đến khoảng 8h30, hệ thống an toàn đường sắt LZB của Tây Ban Nha tại ga Urda ngừng hoạt động do lỗi kết nối giữa ba máy tính trong mạng lưới, khiến cả hai đoàn tàu cao tốc tự động dừng lại.
Theo quy trình, khi LZB bị lỗi, hệ thống sẽ phát tín hiệu dừng tất cả tàu đang chạy trong khu vực và lái tàu phải nhận lệnh điều hướng trực tiếp từ nhân viên điều phối thông qua hệ thống vô tuyến. Điều phối viên của Adif tại Atocha đã tiếp quản và liên lạc với cả hai lái tàu.
6 phút sau, điều phối viên ra lệnh cho tàu AVE 2080, lúc đó đang cách tàu Iryo 25 km trên cùng một đường ray, tiếp tục hành trình "với tốc độ bình thường". Tốc độ bình thường của tàu cao tốc trên đoạn đường này có thể lên tới 300 km/h.
Lệnh này gây khó hiểu, bởi theo quy trình an toàn, khi hệ thống LZB bị lỗi, các tàu chỉ được phép chạy với vận tốc tối đa 40 km/h và lái tàu phải đảm bảo quan sát được chướng ngại vật phía trước.
"Ở tốc độ bình thường ư?", lái tàu AVE 2080 hỏi lại. "Đúng vậy", điều phối viên trả lời, cho thấy người này hiểu rõ chỉ thị mà mình vừa đưa ra.
Theo truyền thông Tây Ban Nha, điều phối viên đã cho phép tàu AVE 2080 tiếp tục chạy mà không kiểm tra xem có đoàn tàu nào đang cản trở ở phía trước hay không.
Trong khi đó, lái tàu Iryo đang dừng phía trước cũng nhận được lệnh tương tự là tiếp tục "di chuyển với tốc độ bình thường". Nhưng khoảng 7 phút sau, lái tàu này liên hệ với điều phối viên, cảnh báo rằng tàu vẫn dừng trên đường ray vì không thể kết nối với hệ thống LZB.
Điều phối viên khi ấy chỉ hướng dẫn lái tàu "ngắt kết nối và kết nối lại" với hệ thống LZB và tiếp tục di chuyển.
Vào thời điểm đó, tức khoảng 5 phút trước khi xảy ra thảm kịch, vẫn không có ai cảnh báo đoàn tàu AVE đang lao tới rằng họ cần phải phanh lại, bất chấp tàu Iryo không thể khởi hành và vẫn nằm yên trên đường ray.
Băng ghi âm cuộc trao đổi giữa trung tâm điều phối và lái tàu AVE, kéo dài hơn 5 phút, còn cho thấy sự bối rối ban đầu, khi điều phối viên tỏ ra rất thiếu chắc chắn, nhưng lại kết thúc bằng mệnh lệnh rõ ràng là yêu cầu tàu tiếp tục di chuyển ở tốc độ bình thường.
Giới chức Tây Ban Nha nhận định chỉ thị của điều phối viên đó hoàn toàn trái với quy định và chính là nguyên nhân dẫn đến vụ tai nạn. Cơ quan Phòng vệ Dân sự Tây Ban Nha cho biết đang thẩm vấn điều phối viên đã ra những chỉ thị trên, nhưng danh tính người này chưa được công bố.
Các điều tra viên cho biết nếu ngay sau khi lái tàu Iryo cảnh báo tàu mình không thể khởi hành, điều phối viên kịp thời yêu cầu tàu AVE dừng lại, tai nạn đã không xảy ra.
Hồi đầu năm, hai tàu cao tốc cũng của Renfe và Iryo đâm nhau trên tuyến đường sắt Madrid - Seville, khiến 46 người chết. Nguyên nhân tai nạn được xác định là do sự cố khớp nối ray do bị mài mòn nghiêm trọng trong thời gian dài, khiến ba toa cuối của đoàn tàu Iryo 6189 bị trật bánh và lao vào đoàn tàu Renfe di chuyển ở làn đối diện.
Ngọc Ánh (Theo El Pais, AFP)
(Theo VnExpress)
