Chính phủ nêu lý do đề xuất bỏ tử hình với tội mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi
Tại báo cáo giải trình, tiếp thu, Chính phủ đã nêu lý do đề xuất bỏ tử hình với 6 tội danh, trong đó có 2 tội mua bán trái phép chất ma túy và hiếp dâm người dưới 16 tuổi.
Sáng 25-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về giải trình, tiếp thu, chỉnh lý với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an, trình bày báo cáo của Chính phủ giải trình, tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, đại biểu Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất về dự án này.
Xem xét bỏ hình phạt tử hình ở tội nào cần được cân nhắc kỹ
Về thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, dự thảo đề xuất thu hẹp phạm vi với 6 tội danh, chỉ giữ lại hình phạt này với 4 tội.
Về nội dung này, Chính phủ cho hay đa số các ý kiến tán thành chủ trương thu hẹp tử hình. Song một số ý kiến đại biểu còn băn khoăn, đề nghị cần cân nhắc, đánh giá việc thu hẹp, đặc biệt với tội mua bán trái phép chất ma túy và tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi.
Chính phủ nêu rõ qua tổng kết thi hành, thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm cho thấy với tội mua bán trái phép chất ma túy thì pháp luật hình sự hiện hành quy định ngưỡng định lượng ma túy làm căn cứ áp dụng khung hình phạt có quy định hình phạt tử hình thấp hơn nhiều so với khối lượng ma túy mà các đối tượng mua bán trên thực tế.
Do vậy khi khối lượng ma túy mua bán đã vượt ngưỡng định lượng thuộc khung hình phạt có quy định hình phạt tử hình, người phạm tội có thể nhận thức rằng việc tiếp tục gia tăng khối lượng ma túy cũng không làm thay đổi khung hình phạt áp dụng; từ đó gây nguy hiểm cho công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Thực tiễn cũng cho thấy với một số tội danh mặc dù tỉ lệ áp dụng hình phạt tử hình là tương đối cao, trong đó có tội mua bán trái phép chất ma túy, tuy nhiên diễn biến của loại tội phạm này thời gian qua vẫn rất phức tạp.
Do đó hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh đối với loại tội phạm này không chỉ phụ thuộc vào việc có áp dụng hình phạt tử hình hay không mà còn phụ thuộc chủ yếu vào hiệu quả của công tác phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh của các cơ quan chức năng, bảo đảm kịp thời và hiệu quả.
Với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, cơ quan chủ trì soạn thảo thống nhất về yêu cầu bảo vệ đặc biệt đối với trẻ em và xử lý nghiêm tội phạm xâm hại trẻ em.
Tuy nhiên việc xác định phạm vi áp dụng hình phạt tử hình còn phải đặt trong tổng thể chính sách hình sự và các nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam.
Theo Điều 6 Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị, với quốc gia chưa xóa bỏ hình phạt tử hình, hình phạt này chỉ áp dụng đối với những tội phạm nghiêm trọng nhất gắn với hành vi cố ý tước đoạt tính mạng.
Trên cơ sở đó, Chính phủ nêu rõ dự thảo đã được chỉnh lý theo hướng không quy định hình phạt tử hình tại điều 142 nhưng vẫn giữ đây là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng; khoản 3 quy định hình phạt 20 năm tù hoặc tù chung thân với các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.
Trường hợp hành vi đồng thời đủ yếu tố cấu thành tội phạm khác xâm phạm tính mạng thì trách nhiệm hình sự được xác định theo quy định tương ứng của Bộ luật Hình sự.
Với quy định như trong dự thảo Bộ luật sẽ vừa bảo đảm yêu cầu bảo vệ trẻ em, vừa bảo đảm sự tương xứng, nhất quán của chính sách hình sự.
Về bỏ hình phạt tử hình ở một số tội, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho hay Thường trực Ủy ban tán thành việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình.
Song việc xem xét bỏ hình phạt tử hình ở tội nào cần được cân nhắc kỹ để tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa, xử lý tội phạm cũng như yêu cầu đặt ra trong những thực hiện những mục tiêu, nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm trong giai đoạn mới (nhất là tội mua bán trái phép chất ma túy và tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi).
Qua kết quả lấy ý kiến Nhân dân, đại biểu Quốc hội, các cơ quan, tổ chức, trường hợp còn có nhiều ý kiến khác nhau về phạm vi thu hẹp hình phạt tử hình đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo xin ý kiến đại biểu Quốc hội.
Trong trường hợp cần thiết, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, cho ý kiến chỉ đạo.
Chỉ hình sự hóa những hành vi có tính nguy hiểm đáng kể cho xã hội
Về các quy định bổ sung tội danh mới, hành vi phạm tội mới, báo cáo của Chính phủ nêu nhiều ý kiến cơ bản tán thành việc bổ sung các tội danh mới, hành vi mới.
Song nhiều ý kiến đề nghị cần rà soát, đánh giá kỹ lưỡng sự cần thiết, tránh hình sự hóa quá rộng, tránh sự chồng chéo, trùng giẫm trong các tội danh trong Bộ luật Hình sự và chồng chéo với pháp luật khác.
Về vấn đề này, cơ quan chủ trì soạn thảo xác định đây là một trong những nội dung quan trọng của lần sửa đổi Bộ luật Hình sự này.
Quan điểm của cơ quan chủ trì soạn thảo là việc bổ sung tội danh mới, hành vi mới phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, chỉ hình sự hóa những hành vi có tính nguy hiểm đáng kể cho xã hội mà các biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính không đủ hiệu quả để phòng ngừa, xử lý.
Đồng thời phải bảo đảm có căn cứ pháp lý rõ ràng, cấu thành tội phạm chặt chẽ và phân định được ranh giới giữa tội phạm với vi phạm hành chính.
Trên cơ sở đó, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát từng tội danh, từng hành vi mới bảo đảm căn cứ rõ ràng về tính nguy hiểm cho xã hội.
Các quy định cấu thành tội phạm bảo đảm tính khả thi, xác định rõ ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự và bảo đảm thống nhất với pháp luật chuyên ngành, không chồng lấn với vi phạm hành chính và không làm cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh, đổi mới sáng tạo hợp pháp.
Theo Tuoitre
