Chính phủ Séc bất ngờ hủy tiêu chuẩn bữa ăn học đường mới, hơn 1,6 triệu học sinh có nguy cơ không được ăn trưa lành mạnh hơn

Các căng tin trường học tại Séc dự kiến phải áp dụng những tiêu chuẩn dinh dưỡng mới từ tháng 9.2026, song chính phủ bất ngờ quyết định rút lại các quy định bắt buộc. Giới chuyên gia cảnh báo động thái này có thể gây tổn hại sức khỏe của hơn 1,6 triệu trẻ em.

Bộ trưởng Bộ Thể thao, Y tế và Phòng ngừa Boris Šťastný, thành viên đảng Motoristé, đã xác nhận quyết định trên với CNN Prima NEWS. Theo Hospodářské noviny (HN), các tiêu chuẩn không những không trở lại phiên bản cũ mà còn có thể được nới lỏng hơn nữa.

Thủ tướng Andrej Babiš (ANO) trước đây từng gọi việc sửa đổi nghị định về chế độ ăn tại căng tin trường học là “một địa ngục thực sự”, đặc biệt do tỷ lệ các loại đậu trong thực đơn. Tuy nhiên, đầu năm nay, sau khi gặp giới chuyên gia và những người ủng hộ việc cập nhật quy định, ông đã giảm nhẹ chỉ trích.

Ban đầu, các căng tin phải áp dụng “giỏ thực phẩm” mới ngay từ đầu năm học hiện tại. Sau đó, các thành viên chính phủ thống nhất lùi thời điểm bắt buộc thực hiện nghị định đến tháng 9.2027.

Theo kế hoạch này, các căng tin chưa nấu ăn theo tỷ lệ mới sẽ có cả năm học để từng bước điều chỉnh quy trình, khâu chuẩn bị và trang thiết bị. Tuy nhiên, HN ngày thứ Hai đưa tin chính phủ đã quyết định hủy bỏ toàn bộ nội dung liên quan.

“Mệnh lệnh của Thủ tướng là loại bỏ khỏi nghị định các tiêu chuẩn dinh dưỡng bắt buộc hiện được quy định trong phần phụ lục,” một nguồn tin thuộc ngành giáo dục nói với HN. Đây chính là những tiêu chuẩn xác định học sinh được phục vụ món gì và với số lượng bao nhiêu.

Bộ trưởng Šťastný gọi quy định mới là “điều tồi tệ mang tính cấp tiến”
Nghị định mới dự kiến cấm đồ uống có đường tại căng tin trường học, đồng thời hạn chế đáng kể việc sử dụng thực phẩm siêu chế biến và thực phẩm bán thành phẩm trong quá trình nấu ăn.

“Giỏ thực phẩm” mới cũng yêu cầu tăng tỷ lệ rau quả tươi, các món từ đậu và cá. Mỗi tháng, căng tin phải phục vụ thêm hai bữa ăn không có thịt.

Bên cạnh số lượng nguyên liệu được sử dụng trong hạn ngạch hằng tháng, quy định còn tính đến chất lượng dinh dưỡng của thực phẩm. Đại diện ngành y tế và giáo dục cùng tham gia xây dựng nghị định. Nội dung sửa đổi được thông qua dưới thời chính phủ trước, khi ông Vlastimil Válek (TOP 09) đứng đầu Bộ Y tế.

Trả lời CNN Prima NEWS, Bộ trưởng Bộ Thể thao, Y tế và Phòng ngừa Boris Šťastný xác nhận việc hủy bỏ phiên bản cập nhật của nghị định. Ông gọi quy định này là “điều tồi tệ vô lý mang tính cấp tiến”, áp đặt cho những người “vốn nấu ăn rất giỏi rằng họ phải nấu như thế nào và dùng nguyên liệu gì”.

CNN Prima NEWS cũng đề nghị Bộ Y tế và Bộ Giáo dục bình luận, nhưng hai cơ quan này chưa trả lời.

Các quy định bắt buộc có thể tiếp tục được nới lỏng
Theo nguồn tin của HN, việc rút lại nghị định mới, vốn được xây dựng nhằm cập nhật hệ thống quy định đã tồn tại 30 năm, không phải là bước đi duy nhất.

Chính phủ được cho là còn muốn sửa Điều 122 của Luật Giáo dục, trong đó hiện quy định: “Hoạt động cung cấp suất ăn tại trường học tuân theo các tiêu chuẩn dinh dưỡng.”

Sau đó, Bộ Y tế có thể chỉ đưa ra khuyến nghị về giới hạn đường và muối. Để thực hiện điều này, chính phủ sẽ phải sửa đổi Luật Bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, khác với nghị định, các khuyến nghị này sẽ không có tính bắt buộc.

Những căng tin đã áp dụng quy định mới vẫn có thể tiếp tục duy trì quy trình hiện tại. Trong khi đó, những nơi mới chuẩn bị chuyển đổi sẽ không còn phải thay đổi.

HN cũng lưu ý đến sự phản đối của các doanh nghiệp thực phẩm đối với cuộc cải cách căng tin trường học. Theo tờ báo, việc nới lỏng các tiêu chuẩn bắt buộc đến mức này là điều chưa từng có tại châu Âu.

Bộ trưởng Šťastný cho rằng chỉ cần “những khuyến nghị đơn giản dựa trên lẽ thường” về tỷ lệ muối và đường.

“Tôi thậm chí còn coi điều đó là vượt tiêu chuẩn cần thiết, bởi bất kỳ đầu bếp có năng lực nào cũng biết và muốn nấu những món ăn lành mạnh, phù hợp và ngon miệng cho trẻ em,” ông viết.

Chuyên gia cảnh báo chính phủ đang đánh cược với sức khỏe trẻ em
Quyết định của chính phủ đi ngược lại nội dung nghị định mới. Bản thân nghị định sẽ không bị xóa bỏ hoàn toàn, nhưng phần quan trọng nhất — các phụ lục về “giỏ thực phẩm” quy định tiêu chuẩn mới — dự kiến bị loại bỏ.

Đại diện viện nghiên cứu Ministr zdraví cảnh báo rằng các thay đổi vừa bị đình chỉ có thể giúp tiết kiệm 500 triệu korun trong vòng 10 năm. Quan trọng hơn, chúng có thể ngăn chặn số trẻ em béo phì và thừa cân tiếp tục gia tăng.

“Sức khỏe của hơn 1,6 triệu trẻ em đang bị đặt vào vòng nguy hiểm. Chúng tôi khẩn thiết kêu gọi Thủ tướng xem xét lại cách làm này và lắng nghe những dữ liệu thực tế, vốn cho thấy rõ lợi ích của mô hình cung cấp suất ăn hiện nay tại trường học,” bà Martina Bulánková, Giám đốc tổ chức, tuyên bố.

Theo Ministr zdraví, phần lớn trường học tại Séc đang phải đối mặt với thực tế rằng người quản lý căng tin chỉ có nguồn kinh phí hạn chế để mua nguyên liệu, trong khi nhân lực cũng thiếu hụt.

“Nghị định bắt buộc của Séc hiện là cơ sở để các căng tin có thể làm việc với nhà cung cấp và đơn vị quản lý khi muốn nấu những bữa ăn có chất lượng. Nếu nghị định không còn bảo đảm chất lượng suất ăn, các căng tin trường học sẽ mất đi công cụ bảo vệ này, còn phụ huynh sẽ không còn được bảo đảm mức chất lượng tối thiểu đối với bữa ăn của con em mình tại trường,” thông cáo báo chí của tổ chức nêu rõ.

Nguồn: CNN Prima News