Sự hợp tác Việt Nam - EU qua chuyến thăm của Tô Lâm

Đại sứ EU tại Việt Nam Julien Guerrier gửi riêng Tuổi Trẻ bài bình luận về ý nghĩa chuyến thăm chính thức đầu tiên tới EU của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa hồi tháng 1, nhân dịp ông Costa đến thăm chính thức Việt Nam - Ảnh: TTXVN

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là dấu mốc quan trọng trong quan hệ song phương, vốn không ngừng được mở rộng về cả khát vọng và tăng cường về chiều sâu.

Chuyến thăm diễn ra trong năm hai bên nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện, mở ra cơ hội tạo động lực mới cho hợp tác, biến những khát vọng chung thành lợi ích thiết thực cho cả hai bên.

Ý nghĩa quan trọng

Khi Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa đến thăm Hà Nội hồi tháng 1, lãnh đạo hai bên đã ghi nhận những bước phát triển của quan hệ kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1990. Từ hợp tác nhân đạo ban đầu, quan hệ đã mở rộng sang thương mại, đầu tư, năng lượng, giáo dục, khoa học - công nghệ và an ninh.

Quan hệ đối tác mới phản ánh và tiếp tục củng cố sự phát triển trong quan hệ Việt Nam - EU, tạo khuôn khổ vững chắc hơn cho hợp tác trong thời gian tới.

Chuyến thăm EU của nhà lãnh đạo cấp cao Việt Nam diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa quan trọng. Trong một thế giới ngày càng bất định, các quốc gia cần những đối tác đáng tin cậy, tôn trọng cam kết, ủng hộ các quy tắc quốc tế và đầu tư cho hợp tác dài hạn.

Trong hơn 3 thập niên qua, EU và Việt Nam đã xây dựng lòng tin ấy thông qua hợp tác ngày càng chặt chẽ.

Trong thời gian công tác tại Việt Nam, tôi nhận thấy sự ổn định và tính liên tục trong quan hệ có ý nghĩa rất quan trọng đối với các đối tác. Đây là nền tảng giúp họ yên tâm hoạch định tương lai, đưa ra quyết định đầu tư và xây dựng những liên kết bền vững.

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là dịp để hai bên củng cố niềm tin này và thảo luận về những thành quả có thể cùng nhau đạt được trong thời gian tới.

Cao ủy châu Âu phụ trách quan hệ đối tác quốc tế Jozef Síkela đồng chủ trì Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU - Việt Nam - Chiến lược Cửa ngõ toàn cầu tại Hà Nội hôm 24-3, chứng kiến hai bên trao đổi các thỏa thuận hợp tác - Ảnh: EU

EU mang công nghệ, vốn và chuyên môn châu Âu đến Việt Nam

Quan hệ kinh tế là nền tảng vững chắc cho hợp tác song phương. Sáu năm sau khi có hiệu lực, Hiệp định thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA) đã góp phần thúc đẩy giao thương giữa doanh nghiệp và tăng cường kết nối giữa hai nền kinh tế.

Năm 2025, kim ngạch thương mại hàng hóa song phương đạt gần 76 tỉ euro, đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại hàng hóa lớn nhất của EU trong ASEAN.

Hai bên còn nhiều dư địa để phát huy những thành quả như vậy. Việc thực thi EVFTA đầy đủ và hiệu quả, đơn giản hóa thủ tục và tháo gỡ những rào cản thương mại còn tồn tại sẽ giúp nhiều doanh nghiệp, trong đó có các doanh nghiệp nhỏ, tận dụng tốt hơn những lợi ích từ hiệp định.

Môi trường kinh doanh minh bạch và có thể dự đoán cũng sẽ khuyến khích các doanh nghiệp châu Âu mở rộng đầu tư, mang theo công nghệ, chuyên môn và việc làm chất lượng cao, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của Việt Nam.

Các mục tiêu cũng ngày càng chú trọng chất lượng tăng trưởng, bao gồm nâng cao năng suất, tăng cường năng lực nội địa và xây dựng nền kinh tế có khả năng chống chịu tốt hơn.

Cảng Liên Chiểu tại Đà Nẵng là một dự án trọng điểm với nhiều kỳ vọng lớn. Chủ đầu tư là liên danh Công ty cổ phần Tập đoàn Hateco - Công ty TNHH cảng biển Hateco - APM TERMINALS B.V (Hà Lan), với tổng vốn đầu tư 1,7 tỉ USD - Ảnh: ĐOÀN CƯỜNG

Châu Âu có nhiều thế mạnh có thể đóng góp, từ sản xuất tiên tiến, hạ tầng số an toàn đến giao thông bền vững và năng lượng sạch.

Cảng container mới tại Đà Nẵng cho thấy hợp tác giữa doanh nghiệp EU và Việt Nam có thể góp phần cải thiện kết nối, thúc đẩy thịnh vượng trong khu vực và xa hơn nữa.

Hai bên đang từng bước đưa quan hệ hợp tác được tăng cường vào thực tiễn. Tại Diễn đàn Kinh doanh và đầu tư EU - Việt Nam - Chiến lược Cửa ngõ toàn cầu lần thứ nhất hồi tháng 3, EU công bố gói đầu tư trị giá 560 triệu euro, hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi xanh, phát triển giao thông bền vững và năng lượng sạch.

Gói đầu tư cho thấy các cam kết chính trị có thể kết nối nguồn tài chính công, đầu tư tư nhân và chuyên môn của châu Âu để giải quyết những ưu tiên cụ thể.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa thăm đoạn ngầm của dự án metro số 3 Hà Nội trong chuyến thăm hồi tháng 1. Tuyến metro số 3 nhận được nguồn hỗ trợ tài chính lớn từ Pháp, với hơn 500 triệu euro vốn ưu đãi do Kho bạc Pháp và Cơ quan Phát triển Pháp cung cấp. Dự án còn nhận được các khoản tài trợ quy mô lớn từ Ngân hàng Phát triển châu Á (khoảng 407,8 triệu USD) và EIB Global - một bộ phận toàn cầu của Ngân hàng Đầu tư châu Âu (141 triệu euro) - Ảnh: PHẠM HẢI

Năng lượng giữ vai trò trung tâm trong nỗ lực này. Nền kinh tế Việt Nam đang phát triển đòi hỏi nguồn cung điện ổn định, với chi phí hợp lý, đồng thời các mục tiêu khí hậu đặt ra yêu cầu chuyển dịch sang những nguồn năng lượng sạch hơn.

Thông qua Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP ), EU và các đối tác đang hỗ trợ đầu tư vào năng lượng tái tạo, năng lực truyền tải điện và thúc đẩy sử dụng năng lượng hiệu quả.

Những nỗ lực này không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, cải thiện chất lượng không khí mà còn giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về sản xuất bền vững.

Gần 1.400 học sinh, sinh viên và phụ huynh đã có mặt tại Ngày hội Giáo dục châu Âu 2026 ở TP.HCM hôm 11-10 - Ảnh: PHÁI ĐOÀN EU TẠI VIỆT NAM

Hệ thống giao thông chất lượng cao liên hệ chặt chẽ với quá trình chuyển dịch này. Với khoản viện trợ không hoàn lại trị giá 40 triệu euro, Chương trình hỗ trợ giao thông Việt Nam do EU tài trợ sẽ cung cấp chuyên môn và hỗ trợ kỹ thuật từ châu Âu, giúp Việt Nam xây dựng kế hoạch đầu tư giao thông công cộng, chuẩn bị các dự án và huy động thêm nguồn vốn.

Đối với người dân, những lợi ích này sẽ được thể hiện qua mạng lưới kết nối thuận tiện hơn, việc đi lại dễ dàng hơn và đô thị sạch đẹp hơn. Các dự án cụ thể dự kiến sẽ được thảo luận trong chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Hỗ trợ Việt Nam xây dựng nền kinh tế số

Đại sứ EU tại Việt Nam Julien Guerrier - Ảnh: PHÁI ĐOÀN EU TẠI VIỆT NAM

Bên cạnh hạ tầng, hai bên sẽ đầu tư vào tri thức và kỹ năng.

Ý định thư về hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, được ký trong chuyến thăm Việt Nam hồi tháng 5 của Cao ủy EU Ekaterina Zaharieva, mở ra những cơ hội hợp tác mới, hỗ trợ Việt Nam phát triển nền kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Chúng tôi mong muốn ngày càng có nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam hợp tác với các đối tác châu Âu thông qua Horizon Europe - chương trình tài trợ nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của EU, đồng thời tăng cường liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Hợp tác trong các công nghệ mới nổi, chất bán dẫn và kết nối an toàn có thể giúp chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành những ứng dụng thực tiễn.

Theo tôi, giá trị của giáo dục và trao đổi học thuật không chỉ nằm ở kiến thức mà còn ở những mối quan hệ được hình thành trong quá trình đó.

Thời gian học tập ở nước ngoài hay một dự án nghiên cứu chung có thể mở đầu cho mối quan hệ kéo dài nhiều năm, mang lại những ý tưởng mới và sự thấu hiểu sâu sắc hơn giữa hai bên.

Sự thịnh vượng của chúng ta cũng phụ thuộc vào hòa bình và an ninh. Những gián đoạn trên các tuyến vận tải biển, các mối đe dọa đối với hạ tầng hàng hải và căng thẳng khu vực đều ảnh hưởng đến cả châu Âu và Việt Nam.

Hai bên có chung lợi ích trong việc bảo đảm tự do hàng hải, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và tôn trọng luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS).

Đằng sau sự đa dạng của các lĩnh vực hợp tác trong quan hệ đối tác ngày càng sâu rộng giữa EU và Việt Nam là một niềm tin chung vào vai trò quan trọng của các quy tắc quốc tế. Tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, thương mại mở và các thể chế đa phương hoạt động hiệu quả giúp các quốc gia yên tâm hoạch định, đầu tư và phát triển.

EU và Việt Nam có thể cùng nhau bảo vệ những nguyên tắc này, đồng thời tìm kiếm giải pháp chung cho các thách thức mà không quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Trên cương vị Đại sứ EU tại Việt Nam, tôi cảm nhận rõ tinh thần ấy qua công việc hằng ngày của các đối tác hai bên: doanh nghiệp hợp tác đầu tư, các nhà nghiên cứu trao đổi tri thức, các cơ quan cùng tìm kiếm những giải pháp thiết thực.

Kết nối giữa con người với con người cùng những dự án cụ thể đã tạo nên sức sống cho quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - EU. Điều đó khiến tôi tin tưởng vào chặng đường tiếp theo của quan hệ EU - Việt Nam.

Chuyến thăm EU đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là cơ hội để hai bên phát huy những thành quả đã đạt được và xác định định hướng rõ ràng cho những năm tới.

Châu Âu sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam, biến những tham vọng chung thành tiến bộ bền vững, tăng cường an ninh và mở ra những cơ hội mà người dân có thể cảm nhận trong chính cuộc sống của mình.

(Theo Tuổi Trẻ)