Dự báo gần 1 triệu người Séc mắc bệnh tim: Ngành y tế đẩy mạnh tầm soát

Hiện có hơn 642.000 người tại Séc mắc bệnh tim nghiêm trọng. Tuy nhiên, theo dự báo của các chuyên gia thống kê thuộc Bộ Y tế, con số này có thể tiến sát mốc một triệu người vào giữa thế kỷ. Các bác sĩ đang nỗ lực đảo ngược xu hướng này bằng các biện pháp phòng ngừa và phát hiện bệnh sớm. Từ tháng 1, chương trình sàng lọc tim mạch đã được triển khai tại các phòng khám đa khoa. Tuy nhiên, chương trình cũng khiến thêm nhiều bệnh nhân được chuyển đến các trung tâm tim mạch và phòng khám vốn đã quá tải. Theo hiệp hội chuyên môn, trong thời gian tới, hệ thống y tế cần điều phối bệnh nhân linh hoạt hơn giữa các cơ sở.

Sàng lọc để phát hiện sớm suy tim

Mục tiêu của chương trình sàng lọc là chẩn đoán sớm bệnh suy tim. Với những bệnh nhân có nguy cơ cao, bác sĩ đa khoa sẽ theo dõi nồng độ một loại hormone trong máu có thể cảnh báo các vấn đề về tim.

Nhờ đó, bệnh của bà Antonie Kurešová đã được phát hiện kịp thời khi bà 55 tuổi. Ban đầu, bà bị viêm dẫn đến suy tim, với một trong những biểu hiện là khó thở. Bà được cấy máy tạo nhịp tim đặc biệt tích hợp chức năng khử rung, đồng thời phải dùng thuốc và duy trì lối sống lành mạnh.

Trong lần tái khám sau sáu tháng tại Bệnh viện Na Homolce, bà Kurešová được đo điện tâm đồ, huyết áp, nghe tim và đặc biệt là siêu âm tim.

“Khả năng co bóp của tim đã cải thiện rõ rệt. Sau 15 năm điều trị, chức năng tim gần như trở lại bình thường”, ông Filip Málek, Trưởng khoa Khám tim mạch tại các bệnh viện đại học Motol và Homolka, cho biết.

Theo bác sĩ Málek, bệnh nhân hiện có cuộc sống trọn vẹn, tương đương những người khỏe mạnh cùng độ tuổi. Bà vẫn làm việc, thậm chí đi du lịch khắp thế giới.

“Tôi cảm thấy sức khỏe tốt hơn rất nhiều so với 15 năm trước, dù theo tuổi tác lẽ ra tôi phải yếu đi. Tôi đã 70 tuổi và rất tự hào về điều đó”, bà Kurešová chia sẻ.

Cần điều chỉnh cơ chế chi trả

Người mắc bệnh tim được chăm sóc ở ba tuyến, gồm bác sĩ đa khoa, phòng khám chuyên khoa và trung tâm tim mạch. Tuy nhiên, một số cơ sở hiện đã rơi vào tình trạng quá tải.

“Mục tiêu là để bệnh nhân được chuyển qua các tuyến trong hệ thống tùy theo loại hình và mức độ chăm sóc cần thiết. Khi phác đồ điều trị đã ổn định, họ nên được chuyển trở lại tuyến dưới”, ông Aleš Linhart, Phó chủ tịch Hội Tim mạch Séc, giải thích.

Nhờ được trao thêm quyền kê một số loại thuốc tim mạch, các bác sĩ đa khoa có thể tiếp nhận những ca bệnh đơn giản hơn.

“Nếu có thể điều trị tại bác sĩ đa khoa thì bệnh nhân nên được chăm sóc tại đó. Ngược lại, chúng tôi cũng đang tìm cách nhanh chóng đưa những bệnh nhân có tình trạng xấu đi tại phòng khám đa khoa đến cơ sở chuyên khoa tim mạch”, ông Petr Šonka, Chủ tịch Hiệp hội Bác sĩ đa khoa, cho biết.

Tuy nhiên, dù số bệnh nhân có tình trạng phức tạp ngày càng tăng, mức chi trả lại không tăng “theo cách phù hợp”, ông Zorjan Jojko, Chủ tịch Hiệp hội Chuyên gia khám chữa bệnh ngoại trú, nhận định. Các bên đều nhất trí rằng hệ thống cần được tổ chức hiệu quả hơn.

Theo bác sĩ Málek, điều quan trọng là duy trì liên hệ trực tiếp giữa các cơ sở y tế. Khi số lượng bệnh nhân không ngừng gia tăng, sự phối hợp này sẽ càng trở nên cần thiết.

Áp lực lên hệ thống y tế và an sinh xã hội

Trong 10 năm qua, số người mắc các bệnh tim mạch nghiêm trọng như suy tim, từng bị nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ, hay đã được cấy máy tạo nhịp, tăng khoảng một phần ba. Nếu cách tiếp cận đối với công tác phòng bệnh không thay đổi, đến năm 2040, con số này sẽ tăng thêm 200.000 người.

Nguyên nhân không chỉ nằm ở tình trạng già hóa dân số mà còn ở những tiến bộ của y học, giúp kéo dài sự sống cho cả bệnh nhân ở giai đoạn nặng.

Xu hướng này có thể khiến chi phí của hệ thống y tế và an sinh xã hội gần như tăng gấp đôi. Từ mức 66 tỷ korun hiện nay, chi phí chăm sóc có thể lên tới 128 tỷ korun nếu tính cả lạm phát.

Không ít người bệnh vẫn đang trong độ tuổi lao động. Riêng tại Séc, khoảng 400.000 người được chẩn đoán suy tim, trong đó gần 60.000 người dưới 65 tuổi.

Sơ cứu có thể quyết định sự sống

Trong nhiều trường hợp ngừng tim đột ngột, việc hồi sức do người dân thực hiện có thể quyết định khả năng sống sót của nạn nhân. Vì vậy, Bộ Y tế đang chuẩn bị một dự án xác định những nhóm đối tượng bắt buộc phải tham gia khóa học sơ cứu.

Các quy định về bố trí máy khử rung tim di động cũng có thể được thống nhất. Hiện Séc có gần 6.000 thiết bị loại này, nhưng gần một nửa người dân vẫn hiểu lầm rằng chỉ nhân viên chuyên môn mới được phép sử dụng.

Bà Ivana Průžová, quản lý một cửa hàng tại Frýdek-Místek, từng phải sử dụng máy khử rung để cấp cứu một khách hàng cách đây 5 năm.

“Thiết bị đưa ra những hướng dẫn đơn giản, rõ ràng nên thực sự bất kỳ ai cũng có thể sử dụng. Chỉ đến khi lực lượng cứu hộ đưa khách hàng đi, chúng tôi mới thực sự cảm nhận hết những gì vừa xảy ra”, bà kể.

Khi cần thiết, người dân có thể sử dụng ứng dụng Záchranka, vào mục Lokátor và AED để tìm máy khử rung gần nhất.

“Trong thực tế, sau khi gọi cấp cứu, việc đầu tiên là phải bảo đảm ép tim liên tục”, ông Filip Maleňák, Giám đốc ứng dụng, nhấn mạnh. Theo ông, cần chỉ định một người có mặt gần đó đi lấy máy khử rung.

Máy khử rung nên được đặt ở đâu?

Séc hiện chưa có quy định thống nhất về vị trí lắp đặt các thiết bị này. Theo đề xuất của liên minh gồm các chuyên gia và bệnh nhân, Bộ Y tế sẽ xây dựng những tiêu chí cụ thể.

“Chúng tôi cho rằng cần thiết lập một hệ thống, nghĩa là đưa máy khử rung tim ngoài tự động đến những nơi chúng có thể phát huy hiệu quả”, bà Eva Smržová, cố vấn về y học cấp cứu của Bộ trưởng Y tế, cho biết.

Theo ông Petr Šťourač, thành viên ban lãnh đạo Hội đồng Hồi sức Séc, máy khử rung thường có thể được tìm thấy tại những nơi “cảm xúc dễ dâng cao hoặc tập trung đông người lớn tuổi”.

“Điển hình là các trung tâm mua sắm và sân vận động”, ông nói.

Theo Bộ Y tế, cách sử dụng máy khử rung cũng nên trở thành nội dung bắt buộc trong các khóa học sơ cứu.

“Chương trình nên được triển khai ở mọi cấp học. Việc đào tạo sơ cứu cũng cần trở thành yêu cầu bắt buộc đối với người xin giấy phép sử dụng súng và người thi bằng lái xe”, bà Smržová nêu ví dụ. Các tiêu chuẩn dành cho giảng viên sơ cứu cũng cần được quy định thống nhất.

Bộ Y tế hiện đang tìm nguồn kinh phí cho dự án. Nếu bảo đảm được ngân sách, chương trình có thể được triển khai sớm nhất vào năm 2028.
 

(Theo ČT24)