Số liệu năm 2025 do Bộ Giao thông Séc công bố cho thấy hàng loạt xu hướng đáng chú ý của lĩnh vực vận tải. Nổi bật trong đó là sự gia tăng mạnh về số lượng ô tô điện cá nhân được đăng ký. Nếu như năm 2020, con số này chỉ nhỉnh hơn 8.000 xe, thì đến nay đã tiến sát mốc 60.000 xe. Bên cạnh đó, vận tải hàng hóa đường bộ cũng ghi nhận đà tăng rõ rệt. Riêng vận tải quốc tế đã tăng hơn 30% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, song song với xu hướng phát triển, tình trạng già hóa đội xe vẫn tiếp diễn. Theo Hiệp hội Các nhà nhập khẩu ô tô, tuổi đời trung bình của xe tại Séc trong năm ngoái đã tăng thêm 0,2 năm, lên mức 16,68 năm.

Trên trang web chính thức, Bộ Giao thông đã công bố báo cáo tổng hợp về diễn biến của tất cả các loại hình vận tải. Ông Luděk Sosna, Giám đốc Vụ Chiến lược của Bộ, nhận định: “Lưu lượng đi lại của người dân và vận chuyển hàng hóa đều gia tăng ở hầu hết các phương thức vận tải. Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh một xã hội và nền kinh tế đang vận hành hiệu quả.”

Vận tải hàng hóa tăng, chủ yếu nhờ đường bộ
Một trong những xu hướng dễ nhận thấy trong 3 năm gần đây là sự tăng trưởng của vận tải hàng hóa. Năm ngoái, tổng khối lượng hàng hóa vận chuyển đã tăng 5% so với cùng kỳ, lên gần 563 triệu tấn. Hiệu suất vận tải cũng tăng thêm 2,5%.

Đáng chú ý, động lực chính cho mức tăng này đến từ vận tải hàng hóa đường bộ. Trong khi đó, vận tải thủy nội địa liên tục suy giảm trong những năm gần đây, cả về khối lượng lẫn hiệu suất vận chuyển.

Ở chiều ngược lại, vận tải hàng hóa bằng đường sắt trong năm 2025 cũng ghi nhận mức tăng. Bộ Giao thông cho biết, tổng cộng 83 triệu tấn hàng hóa đã được vận chuyển bằng đường sắt, tăng 3,2% so với năm trước. Tăng trưởng chủ yếu đến từ vận tải quốc tế, đặc biệt là nhập khẩu và xuất khẩu.

Tuy nhiên, dù khối lượng hàng hóa tăng, hiệu suất vận tải đường sắt lại giảm còn 14,3 tỷ tấn-km, mức thấp nhất trong 6 năm qua. Theo Bộ Giao thông, điều này cho thấy cơ cấu vận tải đường sắt đang thay đổi theo hướng quãng đường vận chuyển ngắn hơn và tỷ trọng hàng quá cảnh giảm xuống.

Với vận tải hàng hóa đường bộ, xu hướng tăng đã thể hiện rõ từ năm 2023. Nếu như năm đó, các phương tiện đăng ký tại Séc vận chuyển hơn 433 triệu tấn hàng, thì đến năm ngoái con số này đã vượt 465 triệu tấn. Riêng vận tải quốc tế tăng mạnh, từ chưa đến 45 triệu tấn năm 2020 lên hơn 82 triệu tấn vào năm ngoái.

Áp lực hạ tầng gia tăng vì xe tải
Sự gia tăng của vận tải hàng hóa cũng kéo theo nhiều thách thức. Không chỉ tính đến lưu lượng phương tiện đăng ký trong nước, Séc còn phải đối mặt với lượng lớn xe tải từ nước ngoài đi qua hoặc vận chuyển hàng vào nước này.

Vì vậy, lực lượng cảnh sát cùng Thanh tra Giao thông đường bộ (INSID) đã lên kế hoạch triển khai hơn 20 đợt kiểm tra phối hợp trong mùa hè, tập trung vào cả xe buýt và xe tải.

Mục tiêu chính là giám sát việc tuân thủ thời gian nghỉ bắt buộc của lái xe, kiểm tra tình trạng kỹ thuật phương tiện và việc chấp hành giới hạn tải trọng. Ông Pavel Bergman, Giám đốc bộ phận kiểm tra của INSID, cảnh báo: “Xe tải chở quá tải gây hư hại hạ tầng đường bộ, có quãng đường phanh dài hơn và khó điều khiển hơn.”

Lưu lượng giao thông đường bộ gia tăng cũng khiến mật độ phương tiện trên cao tốc ngày càng lớn, tiếp tục tạo thêm áp lực lên hệ thống hạ tầng. Trong 5 năm qua, cường độ giao thông trên các tuyến cao tốc đã tăng 12%.

Liên quan đến vấn đề này, tình trạng thiếu bãi đỗ dành cho xe tải cũng từng được Cơ quan Kiểm toán Tối cao Séc cảnh báo trong năm ngoái. Cơ quan Quản lý Đường bộ và Cao tốc hiện đặt mục tiêu trong 6 năm tới nâng số khu dừng nghỉ trên cao tốc lên gần 200 điểm, nhiều hơn khoảng 50 điểm so với hiện nay.

Số lượng xe tải đăng ký tiếp tục tăng
Không chỉ vận tải hàng hóa đường bộ tăng, số lượng xe tải đăng ký cũng đi lên. Nếu năm 2020 có chưa đến 730.000 xe, thì năm ngoái con số này đã lên gần 790.000 xe.

Dữ liệu cho thấy số xe chạy diesel tiếp tục tăng ổn định, trong khi xe chạy xăng có xu hướng giảm. Đồng thời, nhóm phương tiện thuộc diện “xe điện và các loại khác” cũng đang tăng lên. Năm ngoái, gần 20.000 xe thuộc nhóm này đã được đăng ký, tăng khoảng 6.000 xe so với năm 2020.

Trung tâm Nghiên cứu Giao thông cũng dành sự chú ý đến xe tải điện, dựa trên dữ liệu của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô châu Âu. Phân tích này tập trung vào nhóm xe thương mại hạng nhẹ, bao gồm xe van và xe tải dưới 3,5 tấn.

Theo đó, trong nửa đầu năm nay, các doanh nghiệp vận tải tại Liên minh châu Âu đã đăng ký 97.781 xe thương mại hạng nhẹ chạy điện, tăng 41,6% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 13,2% thị phần.

Tại Séc, số xe thương mại hạng nhẹ chạy điện đăng ký mới trong nửa đầu năm đã tăng lên 996 xe, tăng 53% so với cùng kỳ. Tỷ trọng trong tổng số đăng ký mới cũng tăng từ 6,8% lên 9,2%.

Ông Pavel Havránek, Giám đốc bộ phận di chuyển và an toàn của Trung tâm Nghiên cứu Giao thông, nhận định: “Điều này cho thấy quá trình điện hóa vận tải thương mại đang dần tăng tốc, dù vẫn xuất phát từ nền tảng còn tương đối thấp.”

Xe điện cá nhân tăng gần 60%
Xu hướng gia tăng phương tiện chạy điện cũng rất rõ ở phân khúc ô tô con. Chỉ riêng năm ngoái, số lượng ô tô điện cá nhân đã tăng thêm hơn 20.000 xe, tương đương mức tăng gần 59% so với cùng kỳ năm trước.

Cùng với số lượng xe điện lưu thông trên đường ngày càng nhiều, số điểm sạc và trạm sạc cũng tăng nhanh. Năm 2020, theo dữ liệu của Trung tâm Nghiên cứu Giao thông, Séc mới chỉ có 1.091 điểm sạc và 620 trạm sạc. Đến nay, nước này đã có 3.671 trạm sạc và 6.410 điểm sạc.

Tổng số ô tô đăng ký tại Séc cũng tăng lên. Nếu năm 2020 mới chỉ hơn 6 triệu xe, thì năm ngoái con số đã đạt 6.774.339 xe.

Bộ Giao thông cho biết: “Theo dữ liệu từ Cơ quan Đăng ký phương tiện trung ương, trong năm 2025, số lượng xe cơ giới được đăng ký tại Séc tăng gần 1,8%, tương đương mức tăng của năm 2024. Tổng số phương tiện đăng ký, bao gồm cả rơ-moóc các loại, đã vượt 9,5 triệu chiếc. Riêng số ô tô con tiếp tục tăng 2% so với cùng kỳ.”

Đội xe già hóa, xe trên 10 năm tuổi chiếm đa số
Dữ liệu cũng phản ánh rõ thực trạng già hóa của đội xe tại Séc. Hiện có tới 4.296.975 phương tiện có tuổi đời trên 10 năm. Trong khi đó, số xe dưới 2 năm tuổi chỉ nhỉnh hơn 640.000 chiếc. Số xe từ 5 đến 10 năm tuổi cũng vượt 1,25 triệu chiếc.

Hãng thông tấn ČTK hồi tháng 3, dẫn số liệu từ Hiệp hội Các nhà nhập khẩu ô tô, cho biết tuổi đời trung bình của xe tại Séc trong năm ngoái đã tăng thêm 0,2 năm, lên 16,68 năm.

Cùng với số lượng ô tô đăng ký tăng, số người lựa chọn di chuyển bằng ô tô cá nhân cũng nhiều hơn. Năm ngoái, tổng số lượt vận chuyển bằng phương tiện cá nhân đã tiến sát mốc 3 tỷ lượt.

Trong vài năm gần đây, xu hướng tăng trưởng xuất hiện ở hầu hết các loại hình vận tải được theo dõi, ngoại trừ hàng không, lĩnh vực ghi nhận sụt giảm trong năm ngoái so với năm 2024.

Phát thải CO2 tăng theo lưu lượng giao thông
Sự gia tăng của giao thông cũng đồng nghĩa với lượng khí thải CO2 lớn hơn. Năm ngoái, tổng phát thải CO2 từ giao thông đã vượt 23 triệu tấn, trong khi năm 2020 con số này chưa đến 19 triệu tấn.

Mức tăng chủ yếu đến từ giao thông cá nhân bằng ô tô, lĩnh vực đóng góp lớn nhất vào tổng lượng phát thải. Xếp sau là vận tải hàng hóa đường bộ và hàng không.

Ở chiều ngược lại, lượng phát thải từ vận tải hành khách công cộng đường bộ, bao gồm cả xe buýt đô thị, lại giảm đáng kể trong năm ngoái, xuống còn 607.000 tấn CO2.

Xe buýt và giao thông công cộng phục hồi mạnh
Vận tải bằng xe buýt là một phân khúc khác cho thấy sự gia tăng số lượng hành khách so với trước đây. Nếu năm 2020 chỉ có chưa đến 234 triệu lượt khách, thì năm ngoái con số này đã vượt 352 triệu lượt.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng số liệu giai đoạn trước chịu ảnh hưởng lớn của đại dịch COVID-19, vốn làm thay đổi đáng kể nhu cầu đi lại của người dân.

Dữ liệu cũng cho thấy mức độ phủ sóng của xe buýt tại các địa phương ở Séc. Trong tổng số 6.258 đô thị và làng xã, có 6.202 địa phương được xe buýt phục vụ vào các ngày làm việc trong năm 2024.

Tuy vậy, tần suất phục vụ giữa các địa phương có sự khác biệt lớn. Có 90 địa phương chỉ có từ 1 đến 4 chuyến xe mỗi ngày làm việc, trong khi 5.719 địa phương có trên 10 chuyến/ngày.

Số địa phương không có tuyến xe buýt hoạt động vào cuối tuần và ngày lễ vẫn ở mức cao, dù đã có xu hướng giảm dần. Năm trước đó, xe buýt hoạt động vào thứ Bảy tại 4.390 địa phương và vào Chủ nhật hoặc ngày lễ tại 4.698 địa phương.

Số lượng hành khách đi lại bằng giao thông công cộng đô thị (MHD) cũng tăng đều trong những năm gần đây. Năm ngoái, con số này vượt 2 tỷ lượt, trong khi năm 2020 chỉ khoảng 1,6 tỷ lượt.

So với năm 2024, số hành khách đi tàu điện và xe điện bánh hơi tăng lên, trong khi metro và xe buýt lại giảm. Dù vậy, hiệu suất vận chuyển của xe buýt tăng khá mạnh, cho thấy dù chở ít khách hơn, nhưng quãng đường di chuyển trung bình lại dài hơn. Tổng hiệu suất vận tải của MHD tăng 6,5%, phản ánh xu hướng các chuyến đi có cự ly lớn hơn.

Dữ liệu quý I: MHD và đường sắt tăng, xe buýt giảm
Bộ Giao thông cũng đã công bố số liệu sơ bộ cho quý I năm nay. Theo đó, đa số phân khúc tiếp tục ghi nhận xu hướng tăng, ngoại trừ vận tải bằng xe buýt.

Trong quý I, xe buýt đã vận chuyển 100,46 triệu hành khách, giảm 1,65 triệu lượt so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, 92,4 triệu lượt thuộc vận tải tuyến cố định, phần còn lại là vận tải không thường xuyên.

Tuy nhiên, Tổng thư ký Hiệp hội Česmad Séc, ông Vojtěch Hromíř, cho rằng cần thận trọng khi nhìn vào số liệu sơ bộ, bởi các con số này từng nhiều lần được điều chỉnh sau đó.

Theo ông, mức giảm của vận tải tuyến nội địa hiện chưa có lời giải thích rõ ràng. Ngược lại, vận tải tuyến quốc tế và vận tải du lịch bằng xe buýt lại cho thấy đà tăng về số lượng hành khách và hiệu suất vận chuyển, có thể nhờ nguồn cung dịch vụ được mở rộng, nhu cầu đi lại tăng và giá vé máy bay cao hơn.

Trong khi đó, giao thông công cộng đô thị trong quý I năm nay đã vận chuyển 504,72 triệu lượt hành khách, tăng 11,7 triệu lượt so với cùng kỳ.

Bà Linda Hailichová, người phát ngôn của Hiệp hội Các doanh nghiệp vận tải công cộng Séc, cho biết số lượng hành khách MHD tăng chậm nhưng ổn định trong dài hạn, nhờ quá trình hiện đại hóa đội xe, mở rộng hạ tầng và đơn giản hóa quy trình phục vụ hành khách.

Đường sắt tăng trưởng nhưng chưa trở lại hoàn toàn mức trước dịch
Bên cạnh xe buýt và giao thông công cộng đô thị, đường sắt tiếp tục là trụ cột quan trọng của vận tải hành khách công cộng. Khác với xe buýt, đường sắt trong quý I năm nay ghi nhận mức tăng theo số liệu sơ bộ của Bộ Giao thông.

Cụ thể, các chuyến tàu đã vận chuyển 47,29 triệu hành khách, nhiều hơn gần 2,63 triệu lượt so với cùng kỳ năm trước.

Xu hướng tăng này đã bắt đầu thể hiện từ số liệu của năm ngoái. Nếu năm 2020 số hành khách đi tàu chưa đến 130 triệu lượt, thì năm ngoái đã vượt 192 triệu lượt, tiệm cận mức trước đại dịch. Năm 2019, đường sắt Séc phục vụ 193,84 triệu hành khách. Hiệu suất vận tải đường sắt cũng liên tục gia tăng.

Dù vậy, theo ông Petr Moravec, Giám đốc điều hành Hiệp hội Các nhà vận tải đường sắt hành khách (SVOD Séc), ngành đường sắt vẫn chưa hoàn toàn trở lại mức trước COVID-19.

Ông cho rằng tốc độ phục hồi chậm chịu tác động từ sự cạnh tranh của giao thông cá nhân bằng ô tô, cũng như giới hạn về năng lực hạ tầng đường sắt. Theo ông Moravec, trong những năm gần đây, năng lực hạ tầng không tăng thêm mà thậm chí đang dần cạn kiệt.

Tương tự như xe buýt, dữ liệu về đường sắt cũng phản ánh mức độ phục vụ tại các địa phương. Năm trước đó, có 1.604 địa phương được phục vụ bằng đường sắt trong các ngày làm việc, ít hơn 7 địa phương so với năm 2023 và ít hơn 56 địa phương so với năm 2020. Tuy nhiên, vào cuối tuần và ngày lễ, số địa phương có kết nối đường sắt lại tăng lên so với năm 2023.

Nguồn ČT24