Kem làm sáng da chứa thủy ngân bị cấm vẫn được bán trên Amazon và Temu sau khi đổi tên

Những loại kem này quảng cáo có thể làm sáng da chỉ trong vài ngày, giá chỉ vài USD và bảng thành phần hoàn toàn không nhắc đến thủy ngân. Tuy nhiên, mỹ phẩm bị cấm vì chứa kim loại độc hại vẫn liên tục xuất hiện trở lại trên các sàn thương mại điện tử lớn như Amazon, Temu hay TikTok Shop.

Theo điều tra của Reuters, vào đầu tháng 9, ít nhất 20 trường hợp như vậy đã được ghi nhận tại châu Âu, Mỹ, Ấn Độ và các quốc gia Arab.

Một ví dụ là kem Chandni của công ty SJ Enterprises (Pakistan), từng bị cơ quan chức năng Mỹ cảnh báo nhưng vẫn được bán trên Amazon Ấn Độ. Trong bài đăng bán hàng, sản phẩm được mô tả chung chung là “kem làm sáng da”, còn tên thật trên hình ảnh bị làm mờ đến mức không thể đọc được.

“Hiệu quả làm sáng da xuất hiện chỉ sau vài ngày, nhanh hơn nhiều so với các hoạt chất được cấp phép”, nhà độc chất học Winston Morgan thuộc Đại học East London nói với Reuters. Thủy ngân có khả năng ức chế quá trình sản sinh melanin — sắc tố quyết định màu da — đồng thời có giá rẻ và dễ pha trộn vào kem.

Làm sáng da là ngành kinh doanh trị giá hàng tỷ USD, đặc biệt phổ biến tại châu Á, cũng như ở châu Phi và vùng Caribe. Khác với châu Âu và Mỹ, nơi làn da rám nắng thường được ưa chuộng, nhu cầu tại các khu vực này được thúc đẩy bởi quan niệm truyền thống rằng làn da sáng đồng nghĩa với vẻ đẹp, địa vị, cũng như cơ hội tốt hơn trong công việc và hôn nhân.

Các loại kem tẩy trắng hoặc làm sáng da cũng được bán phổ biến trên phiên bản dành cho thị trường Séc của những nền tảng nói trên.

Các phóng viên Reuters đã đặt mua một số loại kem và xà phòng làm sáng da mà không gặp trở ngại đáng kể. Không sản phẩm nào ghi có thủy ngân trên bao bì. Reuters không trực tiếp xét nghiệm trong phòng thí nghiệm, nhưng các sản phẩm tương tự trước đó đã được cơ quan chức năng Mỹ hoặc Anh kiểm tra.

Mức giá cũng là một dấu hiệu đáng chú ý. Theo một nghiên cứu của Mỹ, các sản phẩm chứa axit kojic — hoạt chất được phép sử dụng và cũng có tác dụng hạn chế quá trình hình thành sắc tố da — có giá trung bình gần 25 USD mỗi ounce, tương đương 28 gram. Trong khi đó, những loại kem khả nghi mà Reuters mua chỉ có giá bằng khoảng một phần tư.

Tuy nhiên, người sử dụng có thể phải trả giá đắt về sau. Thủy ngân có thể thẩm thấu qua da, gây tổn thương thận, não và hệ thần kinh. Mối nguy không chỉ giới hạn ở người trực tiếp bôi kem. Kim loại này có thể phát tán vào không khí, làm nhiễm bẩn quần áo hoặc chăn ga. Nhiều trường hợp ngộ độc ở các thành viên khác trong gia đình, kể cả trẻ em, cũng đã được ghi nhận.

Nhà sản xuất không công bố chất độc trên nhãn
Cơ quan y tế New York đã xét nghiệm 197 sản phẩm mỹ phẩm và phát hiện thủy ngân trong 56 sản phẩm. Trong số này, 33 sản phẩm có hàm lượng vượt ngưỡng cho phép; 11 sản phẩm thậm chí vượt giới hạn hơn 10.000 lần. Tuy nhiên, chỉ 7 sản phẩm ghi thủy ngân trên nhãn.

Amazon, Temu và TikTok đều khẳng định cấm bán những mặt hàng như vậy, đồng thời cam kết gỡ bỏ các bài đăng sau khi được Reuters thông báo. Tuy nhiên, cuộc chiến với người bán chẳng khác nào “đập chuột chũi”: một bài đăng vừa biến mất, bài khác lập tức xuất hiện dưới tên sản phẩm hoặc tài khoản người bán mới.

Ngày 28/8, giới chức Pháp yêu cầu thu hồi kem Parley Goldie. Chỉ ba ngày sau, sản phẩm này đã được rao bán trên Amazon tại Bỉ.

“Một phần vấn đề nằm ở chính mô hình kinh doanh của các nền tảng này. Trong thời gian dài, họ khẳng định mình chỉ là bên trung gian và không chịu trách nhiệm đối với những gì người bán bên thứ ba đăng trên trang web”, luật sư Rachel Doughty, người có văn phòng từng theo đuổi vụ kiện Amazon kéo dài 10 năm, cho biết.

Tình hình có thể được cải thiện nhờ kế hoạch cải cách hải quan của Liên minh châu Âu (EU). Theo quy định mới, các sàn thương mại điện tử sẽ phải chịu trách nhiệm về độ an toàn của hàng hóa được đưa vào châu Âu thông qua nền tảng của mình.

Từ tháng 7/2026, cải cách này bãi bỏ ngưỡng miễn thuế 150 euro và áp mức thuế 3 euro cho mỗi mặt hàng.

Theo đó, các nền tảng như Temu sẽ được coi là nhà nhập khẩu và phải chịu trách nhiệm trực tiếp đối với những sản phẩm độc hại. Nếu vi phạm, họ có thể bị phạt tới 6% giá trị hàng nhập khẩu vào EU hoặc bị chặn hoàn toàn hoạt động cung ứng hàng hóa.

Hoạt động kiểm tra dự kiến cũng sẽ hiệu quả hơn nhờ Trung tâm Dữ liệu Hải quan mới và Cơ quan Hải quan EU đặt tại Lille, Pháp.

Nguồn Novinky