CNN Prima NEWS đã liên hệ các nghị sĩ thuộc nhiều đảng phái khác nhau để hỏi họ hình dung ai sẽ là người kế nhiệm tại Lâu đài Praha sau kỳ bầu cử tổng thống tới. Nhiều người cho rằng việc có một nữ tổng thống sẽ là bước tiến tích cực. Một bộ phận khác lại hy vọng đương kim Tổng thống Petr Pavel sẽ tiếp tục đảm nhiệm cương vị nguyên thủ thêm một nhiệm kỳ nữa. Bên cạnh đó, một số gương mặt mới cũng đã được nêu ra.

Alena Schillerová, Lenka Bradáčová, Ivana Tykač là vài trong số những cái tên được nhắc đến liên quan tới cuộc bầu cử tổng thống năm 2028. Tranh luận về việc “một nữ tổng thống sẽ rất hợp với Cộng hòa Séc” mới đây được làm nóng lên bởi Thủ tướng Andrej Babiš (ANO). Một số nghị sĩ tán đồng quan điểm này, số khác lại kỳ vọng Tổng thống đương nhiệm Petr Pavel sẽ tiếp tục ra tranh cử và bảo vệ thành công nhiệm kỳ.

Chủ tịch TOP 09, ông Matěj Ondřej Havel, nhận định với CNN Prima NEWS: “Một nữ tổng thống sẽ rất hợp với Cộng hòa Séc. Nhưng dù là tổng thống nam hay nữ, quan trọng là đó phải là một nhà lãnh đạo tự nhiên. Tôi sẽ không muốn chuyện này bị đẩy một cách gượng ép. Nếu chúng ta có được một nữ tổng thống có sức lôi cuốn, xuất sắc và xứng đáng, tôi hoàn toàn hoan nghênh.”

Ông không nêu đích danh nhân vật nào, dù tên cựu chủ tịch Hạ viện kiêm cựu lãnh đạo TOP 09 Markéta Pekarová Adamová được dư luận thường xuyên nhắc tới. “Tôi e ngại việc chỉ đích danh ai đó. Markéta Pekarová Adamová sẽ là một lựa chọn tuyệt vời, nhưng tôi không biết liệu bà ấy có hứng thú với cương vị này không. Tôi không muốn suy đoán về các ứng viên. Hiện tại, chúng ta đang có một tổng thống rất tốt, ông ấy làm tròn vai trò nguyên thủ như tôi kỳ vọng,” Havel nói.

Pekarová Adamová đã rút lui khỏi chính trường, khả năng bà quay lại để tranh cử chức vụ này gần như bằng không. Một số nghị sĩ cũng thường xuyên nhắc đến tên cựu Phó Chủ tịch Nghị viện châu Âu Dita Charanzová, từng là gương mặt có ảnh hưởng trong khối ANO nhưng đã chia tay đảng của Babiš. Hiện bà không giữ chức vụ cao nào trong chính trường. Khi được CNN Prima NEWS hỏi liệu từng cân nhắc tranh cử tổng thống hay chưa, Charanzová chưa đưa ra phản hồi.

Tìm “bóng dáng Čaputová” cho Séc?  
Nữ nghị sĩ đảng Cướp biển (Piráti) Kateřina Stojanová cho biết: “Tôi thường lấy ví dụ về bà Zuzana Čaputová ở Slovakia – người lâu nay được công chúng nhìn nhận là nữ tổng thống mạnh mẽ, có khả năng gắn kết xã hội. Tôi mong phụ nữ xuất hiện nhiều hơn trong các vị trí chính trị cấp cao, không chỉ ở cương vị tổng thống mà cả thủ tướng. Theo tôi biết, đến giờ mới chỉ có vài suy đoán mang tính lý thuyết về một số nữ doanh nhân. Tôi hy vọng các đảng chính trị sẽ giới thiệu được một nhân vật nữ đủ tầm để có thể đắc cử.”

Theo Stojanová, trong xã hội Séc có nhiều phụ nữ đủ năng lực đảm đương cương vị này. “Chính trường đến nay vẫn phần lớn là ‘sân chơi’ của nam giới, phụ nữ phải vượt qua nhiều rào cản hơn. Một nữ tổng thống sẽ là dấu mốc quan trọng để phá vỡ những rào cản đó, cho thấy phụ nữ hoàn toàn xứng đáng với những vị trí như vậy,” bà nói.

Nữ nghị sĩ STAN Věra Kovářová cũng ủng hộ ý tưởng có nữ tổng thống, nhưng là sau khi Tổng thống Pavel có thể hoàn tất nhiệm kỳ thứ hai: “Tôi phải nói rằng mình hài lòng với tổng thống hiện tại. Quan điểm vững vàng, sự điềm tĩnh và thận trọng của ông rất cần thiết trong những giai đoạn khó khăn mà chúng ta đã và chắc chắn sẽ còn phải trải qua, trong bối cảnh tình hình địa chính trị như hiện nay. Trong tương lai, tôi mong sẽ có một phụ nữ ngồi vào ghế tổng thống. Chúng ta có rất nhiều phụ nữ xuất sắc đáp ứng được yêu cầu này. Nhưng cá nhân tôi muốn chờ đến nhiệm kỳ kế tiếp nữa,” bà chia sẻ.

Nghị sĩ ODS Jiří Havránek cũng lên tiếng ủng hộ Pavel: “Tôi rất mong Petr Pavel sẽ quyết định tiếp tục tranh cử để bảo vệ nhiệm kỳ. Sau đó, chúng ta hãy xem ai thực sự quan tâm tới chức vụ này – là nam hay nữ theo tôi không quá quan trọng. Dĩ nhiên, một người phụ nữ thông minh sẽ rất phù hợp với Lâu đài Praha. Nhưng theo ý kiến cá nhân, tôi cho rằng ông Petr Pavel nên tái tranh cử.”

Khi được hỏi liệu có nữ ứng viên nào trong số các cái tên được dư luận nhắc tới là “ứng viên trong mơ” hay không, ông trả lời là không. “Nếu bà Alena Schillerová ra tranh cử, tôi sẽ vỗ tay cho sự dũng cảm, nhưng chắc chắn sẽ không bầu cho bà ấy. Ai ra ứng cử đi nữa cũng sẽ không dễ dàng nối tiếp được Petr Pavel, người mà tôi cho là một nguyên thủ thực sự có tính đại diện cao cho Cộng hòa Séc,” Havránek nhận xét.

Trong khi đó, nữ doanh nhân Ivana Tykač từng trả lời phỏng vấn báo Deník rằng theo bà, tổng thống nên là nam giới: “Tôi hoàn toàn đồng ý với quan điểm đó, nhưng vấn đề chính là tình hình địa chính trị hiện nay. Trong giai đoạn này, tốt hơn là chức vụ đó do một người đàn ông đảm nhiệm. Phụ nữ sẽ khó có cơ hội lên tiếng, họ rất dễ bị lấn át,” Tykač nói.

Chủ tịch đảng KDU-ČSL (người Công giáo Dân chủ) Marek Výborný thì cho rằng giới tính nguyên thủ quốc gia không phải là yếu tố quyết định: “Đối với tôi, không quan trọng đó là tổng thống hay nữ tổng thống. Giới tính không nên là tiêu chí phù hợp hay không. Điều tôi quan tâm là vị tổng thống đó đại diện những giá trị gì, có thái độ như thế nào đối với đất nước và các vấn đề công, và liệu ông hoặc bà ấy có đủ tư cách trở thành nhân vật được tôn trọng cả trong nước lẫn quốc tế hay không,” ông nói với CNN Prima NEWS.

ANO sẽ có ứng viên riêng  
Đương kim tổng thống lại không nhận được nhiều thiện cảm từ một số đảng đối lập. Đảng Motoristé (đại diện lợi ích người lái xe) công khai “đối đầu” với ông, SPD coi ông là “tổng thống của phe đối lập”. Thủ tướng Andrej Babiš – dù tuyên bố muốn giữ quan hệ “đúng mực” với Phủ Tổng thống – đã khẳng định ANO sẽ đưa ra ứng viên riêng trong cuộc bầu cử 2028, làm ứng viên chung của ANO, Motoristé và SPD.

“Không quan trọng tổng thống là nam hay nữ, điều thiết yếu là đó phải là người đại diện tốt cho Cộng hòa Séc. Petr Pavel là tổng thống của phe đối lập, ông ủng hộ và lặp lại quan điểm của họ cả tại Hạ viện lẫn trước công chúng. Tôi không muốn bình luận về ông. Khi gặp nhau chúng tôi chào hỏi bình thường, nhưng tôi không thể trông mong tổng thống sẽ đánh giá tích cực các dự luật do chúng tôi đề xuất,” Chủ tịch nhóm nghị sĩ SPD Radim Fiala nói với CNN Prima NEWS.

Theo Babiš, ứng viên chung của khối này không nhất thiết phải là chính trị gia. “Cộng hòa Séc có rất nhiều nhân vật tên tuổi trong các lĩnh vực như pháp luật, khoa học, văn hóa, dịch vụ công, những người có được sự tôn trọng và tin tưởng tự nhiên,” ông nêu quan điểm.

Câu hỏi ai sẽ tranh cử tổng thống sau hai năm nữa vẫn còn bỏ ngỏ. Trong chuyến thăm gần đây tới Prostějov, Tổng thống Petr Pavel cho biết sẽ cân nhắc việc tái tranh cử nếu cảm nhận được đủ sự ủng hộ và quan tâm từ công chúng, đồng thời sức khỏe của ông hoặc người thân không gặp vấn đề nghiêm trọng. Trước đó, trong một phát biểu hôm thứ Năm, ông cũng không loại trừ khả năng tái ứng cử.

Petr Pavel được bầu làm tổng thống trong cuộc bầu cử trực tiếp tháng 1/2023 khi đánh bại chính Andrej Babiš ở vòng hai. Ông chính thức nhậm chức vào tháng 3/2023, bắt đầu nhiệm kỳ 5 năm. Theo Hiến pháp, không ai có thể đảm nhiệm cương vị tổng thống quá hai nhiệm kỳ liên tiếp.

Theo CNN Prima news