Bị cho là gây chia rẽ xã hội, “ghét người hưu trí”, đề nghị trả cho lao công 150 korun mỗi tháng, không thanh toán tại các nhà hàng sang trọng, thậm chí dùng ngân sách nhà nước để mua trang sức. Nếu tin vào làn sóng thông tin đang lan truyền trên mạng xã hội những ngày gần đây, nhiều người có thể cho rằng Đệ nhất phu nhân Séc Eva Pavlová đã “đi quá giới hạn”.

Tuy nhiên, khi xem kỹ các “câu chuyện” xoay quanh bà Eva Pavlová, không khó để nhận ra hàng loạt dấu hiệu bất thường. CNN Prima NEWS đã liên hệ với các chuyên gia để đánh giá liệu chiến dịch bôi nhọ này có thể tác động tới các kỳ bầu cử tổng thống trong tương lai hay không, đồng thời xem xét khả năng đối phó hiệu quả với kiểu tấn công thông tin như vậy. Đến nay, danh tính đứng sau chiến dịch này vẫn chưa được làm rõ.

Theo một bài viết trên trang web bị cho là thiếu minh bạch, Eva Pavlová được cho là đã đáp trả một phụ nữ từng để lại bình luận thô tục trên Facebook bằng câu nói:

“Nếu cô không biết con bò trông như thế nào, hãy mang ảnh gia đình ra mà nhìn cho kỹ. Biết đâu sau đó cô sẽ nhớ ra.”

Tuy nhiên, đây được xác định là một câu chuyện bịa đặt. Cũng giống như nhiều nội dung khác, bài viết này khắc họa bà Eva Pavlová như một người phụ nữ thù dai, không chỉ “rút ruột” ngân sách nhà nước cho lợi ích cá nhân mà còn đe dọa những người bất đồng quan điểm. Bài báo viện dẫn các nguồn tin ẩn danh và với những độc giả có kinh nghiệm, đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy nội dung thiếu độ tin cậy.

Cảm giác tương tự cũng xuất hiện khi xem đoạn video AI đi kèm bài viết. Dù mang dấu hiệu của một chiến dịch có chủ đích và mang tính công kích, không phải ai cũng dễ dàng nhận ra điều đó. Tương tự là các bài viết khác liên quan đến cáo buộc “không trả tiền ở nhà hàng sang trọng” hay “đề xuất áp phí tuổi già”.

Tại Séc, kênh phát tán chính của những thông tin kiểu này được cho là nhóm Facebook có tên Scéna 24/7. Tuy nhiên, người thực sự kiểm soát nhóm này vẫn chưa được xác định.

Đánh vào cảm xúc người dùng
Trao đổi với CNN Prima NEWS, ông Karel Komínek, Giám đốc Viện Marketing Chính trị, cho rằng loại nội dung này nhắm tới nhóm cử tri có yêu cầu rất thấp về độ tin cậy của nguồn tin và chủ yếu phản ứng theo cảm xúc.

Ông Komínek nhận định:

“Toàn bộ chiến dịch mang đầy đủ dấu hiệu của một hoạt động nhắm tới những cử tri không đòi hỏi cao về tính xác thực của nguồn tin, mà chỉ tập trung vào những thông điệp giàu cảm xúc, vốn đã phù hợp với định kiến sẵn có của họ.”

Theo ông, các nội dung được dẫn link trên trang web này xuất hiện bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau, không phải chỉ là các phiên bản dịch mà là tập hợp tin bài dành cho nhiều quốc gia khác nhau. Một số mục trên thanh menu chính thậm chí không tồn tại, còn thông tin về đơn vị phát hành thì gần như không thể tìm thấy.

“Đây là kiểu website được tạo ra để hợp thức hóa những thông tin mà các cơ quan báo chí chính thống không bao giờ có thể đăng tải. Mục đích tồn tại của nó là thu hút lượt truy cập từ nhiều quốc gia và hiển thị quảng cáo,” ông Komínek nói.

Không phục vụ một đối thủ cụ thể
Cũng theo chuyên gia này, chiến dịch bôi nhọ không hẳn nhằm phục vụ trực tiếp cho một đối thủ cụ thể của Tổng thống Petr Pavel.

“Từ góc nhìn của tôi, đây giống như một nỗ lực làm suy giảm các chuẩn mực chung, tạo cảm giác trong công chúng rằng mọi chính trị gia đều có vấn đề, rằng không hề tồn tại một lựa chọn thực sự tốt, chỉ có một loạt lựa chọn tồi hơn hoặc kém tồi hơn. Tất nhiên, kiểu tường thuật này không có lợi cho hình ảnh của Petr Pavel,” ông phân tích.

Đồng quan điểm, nhà khoa học chính trị Jan Charvát cho rằng phần lớn người dân Séc không thực sự quan tâm sâu đến chính trị.

“Rất thường xuyên, người dân Séc chỉ nói rằng người này vô dụng, người kia cũng chẳng khá hơn, rồi dừng lại ở đó,” ông Charvát nói.

Ông cho biết chỉ một bộ phận rất nhỏ trong xã hội thực sự theo dõi chính trị một cách sâu sắc, gồm sinh viên và giảng viên ngành chính trị học, nhà báo và một số người trong giới kinh doanh.

“Còn nhìn chung, chính trị không thực sự tạo được sự cộng hưởng trong xã hội, ít nhất không theo nghĩa người dân muốn hiểu, muốn có mối liên hệ hay chủ động quan tâm đến nó,” ông nói thêm.

Phản công là điều rất khó
Theo các chuyên gia, khi một cá nhân trở thành nạn nhân của kiểu chiến dịch như vậy, việc tự vệ là vô cùng khó khăn.

Ông Komínek cảnh báo rằng việc trực tiếp chỉ đích danh các trang web hay tài khoản phát tán tin giả đôi khi lại phản tác dụng, bởi điều đó làm tăng mức độ tương tác. Trong môi trường mạng xã hội, thuật toán có thể xem đây là dấu hiệu cho thấy công chúng quan tâm, từ đó tiếp tục phân phối nội dung đó tới nhiều người hơn.

“Đối với hình ảnh cá nhân của Petr Pavel, điều quan trọng là không nên hạ mình phản ứng với từng chuyện nhỏ nhặt, mà nên tập trung đề cập đến những vấn đề mang tính hệ thống, và chỉ lên tiếng trong những trường hợp thật sự cần thiết,” ông nói.

Vị chuyên gia marketing cũng cho rằng những người sẵn sàng tiếp nhận một cách thiếu suy xét các thông tin hoàn toàn bịa đặt từ các trang web lừa đảo thường cũng không phải là đối tượng cởi mở với tranh luận, nên rất khó thay đổi quan điểm của họ.

Nguồn CNN Prima News