Nghiên cứu: Tăng lương hưu có thể khuyến khích 900 người cao tuổi tiếp tục làm việc, nhưng tăng thu nhập có thể giữ chân 14.000 người

Praha – Việc tăng lương hưu cho thời gian làm việc thêm chỉ có thể khuyến khích khoảng 900 người cao tuổi kéo dài thời gian làm việc. Trong khi đó, nếu thu nhập tăng tương ứng với toàn bộ khoản đóng bảo hiểm được miễn, hơn 14.000 người hưởng lương hưu sẽ tiếp tục ở lại thị trường lao động. Dù hụt nguồn thu bảo hiểm, ngân sách nhà nước vẫn có thể thu thêm 14,5 tỷ korun tiền thuế.

Đây là những kết luận ban đầu trong nghiên cứu của PAQ Research, được ông Jonáš Kreisinger, Trưởng nhóm Chính sách thuế và xã hội của tổ chức này, trình bày trước Ủy ban Chính sách xã hội của Hạ viện Séc ngày hôm nay. Cùng ngày, ủy ban đã kiến nghị Hạ viện thông qua dự luật sửa đổi nhằm khôi phục cơ chế tăng lương hưu đối với người tiếp tục làm việc sau khi nghỉ hưu.

Theo chương trình cải cách của chính phủ tiền nhiệm, từ năm ngoái, người hưởng lương hưu vẫn đi làm có thể đề nghị miễn đóng bảo hiểm hưu trí. Theo đó, họ không phải nộp khoản tương đương 6,5% cơ sở tính thu nhập cho nhà nước. Một năm trước, có 145.600 người cao tuổi áp dụng chính sách này. Nhờ vậy, bình quân tiền lương thực nhận trong tháng 10 năm ngoái của mỗi người tăng thêm 2.557 korun. Tuy nhiên, người sử dụng lao động vẫn phải đóng khoản tương đương 21,5% tiền lương của người lao động.

Dự luật sửa đổi do chính phủ đệ trình, hiện đang được xem xét, dự kiến khôi phục từ năm 2028 cơ chế tăng lương hưu đối với người tiếp tục làm việc sau tuổi nghỉ hưu. Theo đó, phần lương hưu tính theo mức đóng góp sẽ tăng 1,5% cho mỗi năm làm việc thêm.

Bộ trưởng Bộ Lao động Aleš Juchelka, thuộc đảng ANO, cho rằng biện pháp này sẽ tạo động lực để người hưởng lương hưu tiếp tục làm việc. Theo tính toán của Hãng thông tấn Séc (ČTK), với mức lương hưu trung bình 21.803 korun, khoản tăng thêm sẽ vào khoảng 254 korun mỗi tháng.

“Tuy nhiên, theo nghiên cứu của chúng tôi, chính sách này chỉ có thể khuyến khích thêm 900 người kéo dài thời gian làm việc thêm hai năm. Vì vậy, chúng tôi cho rằng giải pháp tốt hơn là khuyến khích những người sắp đến tuổi nghỉ hưu hoãn nhận lương hưu bằng cách tăng thu nhập ròng, chẳng hạn tăng tiền lương thực nhận”, ông Kreisinger cho biết.

PAQ Research đã khảo sát khoảng 400 người nhằm xác định mức tăng thu nhập có thể khuyến khích người cao tuổi tiếp tục tham gia thị trường lao động. Theo ông Kreisinger, các mô hình cho thấy tăng thu nhập ròng là biện pháp hiệu quả nhất để kéo dài thời gian làm việc và trì hoãn thời điểm nhận lương hưu.

Nếu thu nhập tăng 29% – tương đương gần như toàn bộ các khoản đóng góp bảo hiểm được miễn – hơn 14.000 người cao tuổi sẽ tiếp tục làm việc. Nhà nước dù bị giảm nguồn thu bảo hiểm vẫn có thể thu thêm khoảng 14,5 tỷ korun mỗi năm, chuyên gia của PAQ Research nhận định.

“Không có công cụ nào khác, theo kết quả nghiên cứu, vừa tạo động lực tương đương, vừa mang lại lợi ích cho cả người cao tuổi đang làm việc và ngân sách nhà nước”, ông Kreisinger nói.

Ông kêu gọi các nghị sĩ khi xem xét dự luật sửa đổi về lương hưu cần cân nhắc những phương án khác để khuyến khích kéo dài thời gian làm việc, thay vì chỉ tăng lương hưu.

“Việc kết hợp vừa nhận lương hưu, vừa đi làm, đồng thời khuyến khích bằng cách tăng lương hưu, kém hiệu quả rõ rệt so với các phương án thay thế. Do thời gian hưởng lương hưu trung bình khá dài, đây là một cam kết tài chính rất dài hạn. Vì vậy, phần tăng thêm nhằm tạo động lực phải được giữ ở mức rất thấp để tránh chi phí quá lớn”, ông Kreisinger phân tích.

Theo tài liệu kèm dự luật, nếu có thêm 2.000 người hưởng lương hưu tiếp tục làm việc, ngân sách năm 2028 sẽ phải chi 800 triệu korun để tăng lương hưu, trong khi nguồn thu bổ sung từ thuế và các khoản đóng góp chỉ đạt 300 triệu korun.

Đến năm 2035, chi phí dự kiến tăng lên 7,8 tỷ korun, còn nguồn thu chỉ khoảng 400 triệu korun. Vào giữa thế kỷ này, số tiền phải chi có thể lên tới 34 tỷ korun, trong khi ngân sách chỉ thu về khoảng 800 triệu korun.

Nguồn: ČTK