55 năm kể từ khi kết thúc cuộc cải cách Mùa xuân Praha 1968

Hôm nay, ngày 21/8 CH Séc kỷ niệm 55 năm kể từ cuộc xâm lược vào năm 1968. Vào đêm ngày 20/8, quân đội thuộc Hiệp ước đã vượt qua biên giới Tiệp Khắc và xâm chiếm lãnh thổ nước này mà chính quyền nhà nước không hề hay biết. Cuộc xâm lược đã chấm dứt cuộc cải cách Mùa xuân Praha – là nỗ lực của những người cộng sản Tiệp Khắc nhằm thiết lập “chủ nghĩa xã hội với bộ mặt của công chúng”.

Kể từ sáng, các chính trị gia Séc bao gồm Tổng thống Petr Pavel, Thủ tướng Petr Fiala, chủ tịch hai viện quốc hội và nhiều chính trị gia khác đã kỷ niệm cuộc xâm lược tại lễ tưởng niệm trước tòa nhà Đài phát thanh Séc (český rozhlas). Đồng thời các hoạt động kỷ niệm cũng diễn ra ở nhiều nơi trên khắp CH Séc như ở Brno hay Liberec.

Mùa xuân Praha 1968

Tiệp Khắc là tên gọi bằng tiếng Việt của một quốc gia ở Đông Âu, tiền thân của hai nước cộng hòa, Cộng hòa Séc, và Cộng hòa Slovakia ngày nay.

Trong chiến tranh thế giới lần thứ hai, trước 1945, Tiệp Khắc bị quân đội Phát xít Đức chiếm đóng. Từ năm 1945 đến năm 1948, Tiệp Khắc có một chính thể đa đảng, có tranh cử tự do. Năm 1948, với sự giúp đỡ của quân đội Liên Xô, những người cộng sản Tiệp Khắc đã giành chính quyền và cai trị nước này như là một quốc gia cộng sản trong quĩ đạo của Liên Xô cho đến khi chủ nghĩa cộng sản bị sụp đổ vào năm 1989, sau cuộc Cách mạng nhung, diễn ra một cách ôn hòa dẫn đến một nền dân chủ đa đảng.

Trong khoảng thời gian từ 1948 cho đến 1989 có một sự kiện quan trọng là Mùa xuân Praha 1968.

Vào ngày 5 tháng Giêng năm 1968, một nhân vật cộng sản còn trẻ tuổi là ông Alexander Dubček lên cầm quyền và bắt đầu thực hiện những cuộc cải cách, cho phép tự do ngôn luận và một phần tự do chính trị. Những cuộc cải cách này được biết là nhằm thoát khỏi mô hình cộng sản hà khắc theo kiểu Stalin của Liên Xô, nhằm tạo ra điều gọi là một xã hội chủ nghĩa có nhân tính.

Nhưng cuộc cải cách này chỉ diễn ra được vài tháng. Ngày 20-21 tháng Tám, năm 1968, khoảng nửa triệu quân của khối quân sự Warsaw, bao gồm các quốc gia cộng sản châu Âu trong thời chiến tranh lạnh, tràn vào Tiệp Khắc, dập tắt cuộc cải cách, truất phế ông Dubček, lập lại thể chế cộng sản như trước kia. Vào ngày đầu tiên bị chiếm đóng, 58 người thiệt mạng hoặc bị thương nặng, đến cuối năm 1968, con số nạn nhân tăng lên 108. Cuộc chiến đấu giành lại đài phát thanh khiến 17 thiệt mạng. Thể chế này tồn tại cho đến Cuộc cách mạng nhung 1989 làm sụp đổ chủ nghĩa cộng sản tại Đông Âu.