Bầu cử Israel và những thách thức với Tổng thống Trump

Kết quả dự báo cuộc bầu cử Israel cho thấy không phe nào giành đủ đa số để thành lập chính phủ, khiến Tổng thống Trump đối mặt thêm nhiều bất ổn trong quan hệ với đồng minh thân cận nhất tại Trung Đông.

Tổng thống Trump tại bang Ohio ngày 28-10 - Ảnh: AP

Theo Hãng tin Reuters, kết quả dự báo cuộc bầu cử Israel ngày 27-10 cho thấy khối cánh hữu của Thủ tướng Benjamin Netanyahu giành nhiều ghế nhất tại Quốc hội, nhưng không đủ đa số để thành lập chính phủ, bất chấp sự ủng hộ công khai của Tổng thống Trump.

Trong khi đó, liên minh đối lập do cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Gadi Eisenkot dẫn đầu cũng không có đủ số ghế cần thiết để nắm quyền.

Kết quả này có thể khiến Tel Aviv bước vào giai đoạn đàm phán liên minh kéo dài, thậm chí phải tổ chức bầu cử lại. Trong thời gian đó, ông Netanyahu sẽ tiếp tục điều hành đất nước với tư cách thủ tướng tạm quyền.

Tình trạng bất ổn chính trị tại Israel diễn ra vào thời điểm nhạy cảm đối với Washington, khi Mỹ và Israel đang cân nhắc nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran, trong khi tiến trình hòa bình tại Gaza vẫn đình trệ.

Ông Trump muốn kết quả nào?

Ông Netanyahu vẫn được đánh giá có lợi thế hơn đối thủ trong cuộc đua thành lập chính phủ.

Là thủ tướng tại vị lâu nhất trong lịch sử Israel, ông Netanyahu cũng là nhà lãnh đạo Israel duy nhất từng làm việc với Tổng thống Trump. Hai người duy trì quan hệ gần gũi trong nhiều năm, dù đôi lúc xuất hiện bất đồng.

Ngược lại, ông Eisenkot, người xây dựng hình ảnh một cựu tướng lĩnh giàu kinh nghiệm an ninh, đang không có nhiều cơ hội thành lập chính phủ. Hiện không có thông tin cho thấy ông từng gặp ông Trump.

Trong bối cảnh đó, một số nhà phân tích cho rằng phương án có lợi cho Washington là thành lập một chính phủ liên minh rộng rãi, gồm cả các đảng đối lập nhưng vẫn do ông Netanyahu lãnh đạo.

Điều này có thể giúp ông Trump tiếp tục hợp tác với một nhà lãnh đạo quen thuộc, đồng thời bảo đảm sự ổn định chính trị tại Israel.

Tuy nhiên, các phe chưa cho thấy thiện chí hợp tác. Khi được trang tin Axios hỏi ngày 28-10 liệu có tham gia thúc đẩy phương án này hay không, ông Trump cho biết ông chưa nghĩ đến nhưng sẽ xem xét.

Biển quảng cáo tranh cử có hình Thủ tướng Netanyahu và Tổng thống Trump tại thành phố Ramat Gan, Israel, ngày 27-10 - Ảnh: REUTERS

Cuộc chiến với Iran sẽ ra sao?

Một trong những vấn đề chịu tác động trực tiếp từ tình hình chính trị Israel là cuộc chiến chống Iran, vốn đã kéo dài đến tháng thứ tám.

Giá xăng tăng cao tại Mỹ cùng tỉ lệ ủng hộ ông Trump sụt giảm đang đe dọa khả năng duy trì quyền kiểm soát Quốc hội của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3-11.

Trước đó, khi tuyên bố ủng hộ ông Netanyahu ngày 18-10, ông Trump nhấn mạnh muốn nhà lãnh đạo Israel tiếp tục nắm quyền để giúp ông sớm "hoàn tất công việc" chống Iran.

Tổng thống Mỹ cũng nhiều lần phát tín hiệu Washington và Tel Aviv có thể nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Tehran hậu bầu cử.

Điều này làm dấy lên lo ngại rằng ông Netanyahu có thể tận dụng một chiến dịch quân sự mới để củng cố vị thế chính trị trong thời gian lãnh đạo chính phủ tạm quyền.

Dù vậy, chuyên gia Jonathan Panikoff thuộc tổ chức Atlantic Council nhận định bất kể ai lãnh đạo Israel, nước này nhiều khả năng vẫn ủng hộ ông Trump nếu Washington quyết định leo thang xung đột với Iran.

Theo ông, khác biệt giữa Mỹ và Israel chủ yếu xuất hiện khi ông Trump đề xuất nhượng bộ trong các cuộc đàm phán với Tehran, vốn hiện đã đình trệ.

Triển vọng hòa bình tại Gaza

Bất kể chính phủ mới của Israel được thành lập theo phương án nào, giới phân tích cho rằng nước này khó có thay đổi lớn trong chính sách cứng rắn đối với người Palestine.

Các quan chức Mỹ từng bày tỏ thất vọng trước lập trường của ông Netanyahu, người kiên quyết yêu cầu Hamas giải giáp vũ khí trước tiên. Đây là một trong những trở ngại đối với việc triển khai đầy đủ kế hoạch hòa bình Gaza của ông Trump.

Trong khi đó, giống ông Netanyahu, ông Eisenkot phản đối việc thành lập nhà nước Palestine và chủ trương tiêu diệt cánh quân sự của Hamas.

Tuy nhiên, ông cam kết ngăn chặn bạo lực của người định cư Israel nhằm vào người Palestine tại Bờ Tây bị chiếm đóng, vấn đề đang khiến Washington lo ngại khu vực này có thể trở thành điểm nóng xung đột mới.

Cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel Gadi Eisenkot, lãnh đạo Đảng Yashar, vẫy quốc kỳ tại trụ sở đảng ở Tel Aviv sau khi kết quả thăm dò cử tri sau bỏ phiếu được công bố ngày 28-10 - Ảnh: REUTERS

Israel ngày càng bị cô lập

Bên cạnh những thách thức về Iran và Gaza, ông Trump còn phải tính đến nguy cơ Israel tiếp tục bị cô lập trên trường quốc tế, trong khi sự ủng hộ dành cho nước này ngay tại Mỹ đang suy giảm.

Theo các cuộc thăm dò, Đảng Dân chủ có khả năng giành quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện Quốc hội Mỹ sau cuộc bầu cử giữa kỳ.

Nếu kịch bản này xảy ra, Washington có thể chịu thêm sức ép từ các nghị sĩ Dân chủ trong việc hạn chế những khoản viện trợ và cung cấp vũ khí trị giá hàng tỉ USD cho Israel, sau khi sự ủng hộ của đảng này đối với Israel giảm mạnh vì cuộc chiến Gaza.

Đáng chú ý, ngay trong phong trào MAGA ủng hộ ông Trump, một bộ phận cũng ngày càng chỉ trích Israel, cáo buộc nước này khiến tổng thống Mỹ tin rằng Iran có thể dễ dàng bị đánh bại.

Trước đó, trong cuộc phỏng vấn với Axios hồi tháng 6, ông Trump từng cảnh báo ông Netanyahu về tình trạng Israel ngày càng bị cô lập trên trường quốc tế.

Theo phần lớn các nhà phân tích, xu hướng này có thể khó đảo ngược, ngay cả khi Israel thành lập được một chính phủ mới.

(Theo Tuổi Trẻ)