Một xe tải bị phát hiện di chuyển tới 6.900 km chỉ trong 5 ngày, tương đương tài xế phải cầm lái khoảng 17 tiếng mỗi ngày. Vụ việc đang làm dấy lên lo ngại lớn về tình trạng vi phạm thời gian lái xe, xe quá tải và mất an toàn giao thông trên các tuyến cao tốc tại Séc. Trước thực trạng này, Lực lượng Thanh tra Vận tải Đường bộ (INSID) cùng cảnh sát giao thông đã phát động chiến dịch kiểm tra quy mô lớn trên toàn quốc từ tháng 7 đến tháng 9.

Thông tin được công bố ngày 10/7 khi INSID công bố tổng kết một năm hoạt động. Theo cơ quan này, các số liệu thu được cho thấy bức tranh đáng báo động về tình trạng tài xế mệt mỏi, xe vi phạm kỹ thuật và phương tiện chở quá tải lưu thông hằng ngày trên đường.

Bộ trưởng Giao thông Ivan Bednárik, thành viên đảng SPD, cho biết thanh tra đã sửng sốt khi giải mã dữ liệu từ máy đo thời gian lái xe của một xe tải bị giữ lại. “Chúng tôi bắt được một người đã lái xe tải 6.900 km trong 5 ngày. Người này cố tình vi phạm mọi quy định có thể. Trong điều kiện bình thường, nếu chạy quãng đường như vậy, anh ta không thể lái nổi mà không ngủ gật sau vô lăng”, ông nói.

Theo quy định, tài xế xe buýt hoặc xe tải chỉ được lái tối đa 9 tiếng mỗi ngày, trong một số trường hợp đặc biệt là 10 tiếng. Sau tối đa 4,5 tiếng lái xe, họ phải nghỉ ít nhất 45 phút. Nếu tuân thủ đúng luật, hành trình nói trên phải mất từ 11 đến 12 ngày.

Tuy nhiên, INSID cho biết trường hợp này không phải cá biệt. Số liệu thống kê toàn quốc cho thấy khoảng 20% tài xế chuyên nghiệp phớt lờ quy định về thời gian lái xe và nghỉ ngơi. “Khi nhận ra rằng cứ 5 phương tiện thì có 1 chiếc vi phạm quy định, đó là một kết quả đáng sợ”, Bộ trưởng Bednárik nói.

Tài xế dùng nhiều thẻ để qua mặt máy giám sát
Ngoài tình trạng thiếu ngủ, các thanh tra còn ghi nhận nhiều thủ đoạn nhằm đánh lừa hệ thống giám sát hành trình. Giám đốc bộ phận kiểm tra của INSID, ông Pavel Bergman, cho biết có tài xế công khai khoe rằng họ sở hữu nhiều thẻ lái xe.

“Chúng tôi phát hiện một tài xế trong cùng một hành trình đã thay tới ba thẻ khác nhau trong máy đo thời gian lái xe. Cả ba đều được cấp dưới tên của người này, nhưng hai thẻ đã bị vô hiệu hóa”, ông Bergman nói. Theo ông, mục đích là để gian lận dữ liệu, che giấu thời gian thực ngồi sau vô lăng và né tránh quy định nghỉ bắt buộc.

60% xe kiểm tra trong nửa đầu năm bị quá tải
Một vấn đề nghiêm trọng khác là tình trạng xe chở quá tải. Theo INSID, những tổ hợp xe hạng nặng không chỉ làm hư hại hạ tầng giao thông mà còn trở thành “vũ khí mất kiểm soát” vì quãng đường phanh rất dài.

“Các con số rất đáng lo. Chỉ riêng trong nửa đầu năm nay, 60% số phương tiện mà chúng tôi cân kiểm tra đều bị quá tải”, ông Bergman cho biết.

Trường hợp nghiêm trọng nhất là một tài xế chở hàng vượt tải tới 22 tấn. Sau khi bị kiểm tra, người này bị yêu cầu đặt cọc 300.000 korun và nộp phạt 15.000 korun. Theo ông Bergman, điều đáng chú ý là tài xế đã thanh toán toàn bộ ngay bằng tiền mặt.

“Điều này cũng đáng để cơ quan hải quan quan tâm, bởi mức thanh toán tiền mặt tối đa cho một giao dịch là 270.000 korun”, ông nói. Theo INSID, nhiều tài xế được chủ doanh nghiệp cấp sẵn các khoản tiền mặt lớn vì họ biết trước phương tiện đang chở quá tải và đã tính đến khả năng bị xử phạt.

Tai nạn chết người liên tiếp vì mất tập trung và thiếu nghỉ ngơi
Cảnh sát giao thông cho rằng vào mùa hè, nguyên nhân đáng lo ngại nhất hiện nay là tài xế không tập trung khi điều khiển phương tiện. Giám đốc cảnh sát giao thông Michal Hodboď cảnh báo nhiều vụ tai nạn cho thấy xe gần như không hề phanh trước khi va chạm, thậm chí đèn phanh cũng không sáng.

Hậu quả đã xuất hiện trong hàng loạt vụ tai nạn nghiêm trọng gần đây. Giữa tháng 6, hai tài xế xe tải tử vong trong vụ tai nạn cháy xe trên cao tốc D2 gần Brno, khi một xe đâm vào đoạn thắt hẹp bằng bê tông và chiếc phía sau tiếp tục lao vào. Ít lâu sau, một tài xế khác thiệt mạng trên vành đai Praha sau vụ va chạm liên hoàn giữa ba xe tải. Trên cao tốc D4 gần Dobříš, một xe tải còn đâm hư cây cầu đang thi công sau khi tài xế rơi vào trạng thái ngủ gật trong chốc lát.

Theo lực lượng chức năng, điểm chung của các vụ việc này là tài xế thiếu tập trung và không tuân thủ thời gian nghỉ bắt buộc.

Đồ trang trí che khuất tầm nhìn, xe biến thành “cây thông Noel di động”
INSID cũng cảnh báo về việc nhiều tài xế tự ý sửa đổi cabin xe theo cách gây nguy hiểm. Thanh tra kiêm kỹ thuật viên Jiří Říha cho biết lực lượng này thường xuyên phải xử lý tình trạng tài xế treo thú nhồi bông, quà lưu niệm và nhiều vật trang trí trên kính chắn gió.

“Họ có thể chất gần như mọi thứ lên đó nhưng lại không nghĩ rằng như vậy sẽ che khuất một phần lớn tầm nhìn. Đã có nhiều vụ tai nạn chết người vì tài xế không có đủ tầm quan sát từ trong xe”, ông nói.

Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng phát hiện nhiều phương tiện tự ý gắn thêm đèn. “Có những chiếc xe đúng nghĩa là cây thông Noel phát sáng di động. Tôi hiểu với họ chiếc xe cũng như phòng khách, nhưng không thể treo lên xe 50 bóng đèn các loại. Xe phải vận hành trong tình trạng như khi rời nhà máy, mọi thứ lắp thêm đều là sai”, ông Říha nhấn mạnh.

Lưu lượng xe tải tăng mạnh, nhiều xe nước ngoài né kiểm tra ở phương Tây
Theo cảnh sát giao thông, áp lực lên hạ tầng đường bộ Séc đang tăng đều. Ông Hodboď cho biết số liệu đếm xe cho thấy cứ mỗi 5 năm, lưu lượng xe tải lại tăng thêm 15-20%.

Một phần lớn vấn đề đến từ giao thông trung chuyển quốc tế. Xe vận tải nước ngoài hiện chiếm khoảng một nửa số phương tiện bị kiểm tra. Trong đó, các xe từ Romania, Bulgaria và Ba Lan là nhóm có nhiều lỗi nhất. Theo INSID, nhiều tài xế cố tình đi qua Séc để rút ngắn đường hoặc tránh các đợt kiểm tra nghiêm ngặt hơn ở Tây Âu.

Chuyên gia tư vấn của INSID, ông Josef Matěj, cho biết cơ quan này thường thấy các tài xế đi từ Đông Âu tới Bavaria, Rhineland hay Frankfurt am Main nhưng lại chọn đi qua Séc thay vì Áo, dù tuyến qua Áo nhanh và ngắn hơn. Theo ông, lý do có thể là họ tin rằng ở Séc họ sẽ dễ “lọt” hơn so với ở Áo.

Bộ trưởng Bednárik cũng nêu ví dụ tương tự: “Từ Thổ Nhĩ Kỳ đến Bavaria, chắc chắn tuyến ngắn nhất là qua Áo. Nhưng họ lại đi qua Séc. Đó là điều đang xảy ra ở đây. Rồi sau đó bạn thậm chí không thể đi nổi trên cao tốc D1 vì cứ hai xe tải thì có một xe là của nước ngoài.”

Mở hơn 20 đợt kiểm tra phối hợp trên toàn quốc
Trước tình hình trên, INSID phối hợp với Cảnh sát Séc triển khai hơn 20 chiến dịch an toàn giao thông từ tháng 7 đến tháng 9. Các đợt kiểm tra sẽ diễn ra tại tất cả các vùng, nhưng không triển khai theo kiểu dàn trải mà tùy theo đặc thù từng địa phương. Có nơi tập trung vào các trục trung chuyển chính, nơi khác sẽ kiểm tra các tuyến xe buýt du lịch mùa hè.

Lực lượng chức năng cũng sẽ đưa vào sử dụng các trạm đăng kiểm kỹ thuật lưu động có khả năng kiểm tra trực tiếp trên đường các hạng mục như phanh hoặc tình trạng trục xe. INSID đồng thời sẽ siết kiểm tra hành vi vô hiệu hóa trái phép hệ thống xử lý khí thải AdBlue. Cảnh sát cũng sẵn sàng chốt chặn các tuyến đường vòng để ngăn xe quá tải né trạm cân.

“Chúng tôi sẽ tập trung trước hết vào việc kiểm tra lệnh cấm vượt đối với xe tải, cũng như việc tài xế có tập trung lái xe hay không, bởi đây là một trong những nguyên nhân thường gặp và nghiêm trọng nhất gây tai nạn giao thông”, ông Hodboď nói.

Một năm kiểm tra gần 25.000 xe tải và xe buýt
Theo INSID, kết quả một năm hoạt động cho thấy các đợt kiểm tra phát huy hiệu quả rõ rệt. Từ mùa hè năm ngoái đến nay, cơ quan này đã kiểm tra gần 25.000 xe tải và xe buýt, phát hiện hơn 3.000 trường hợp vi phạm quy định về thời gian lái xe và nghỉ ngơi, cùng hơn 1.000 xe quá tải.

Tổng số tiền phạt và tiền đặt cọc thu được đã vượt 70 triệu korun. Trong hơn 1.300 trường hợp, tình trạng kỹ thuật của phương tiện hoặc tình trạng của tài xế nghiêm trọng đến mức lực lượng chức năng buộc phải cấm xe tiếp tục lưu thông.

“Điều đó có nghĩa là gần 4 phương tiện mỗi ngày, sau khi bị kiểm tra, đã không còn tiếp tục gây nguy hiểm cho những người tham gia giao thông khác. Tôi coi đây là một trong những kết quả quan trọng nhất trong công việc của chúng tôi”, ông Bergman nói.

Bộ trưởng Giao thông Bednárik cho biết mục tiêu của chiến dịch hè lần này là buộc các doanh nghiệp và tài xế phải coi việc tuân thủ luật lệ giao thông là yêu cầu bắt buộc. “Việc coi nhẹ quy định đang trở thành điều bình thường ở đây, và chúng ta phải dạy cho các tài xế hiểu rằng tuân thủ luật giao thông đường bộ là điều không thể né tránh. Chúng tôi không muốn cản trở hoạt động kinh doanh của họ. Chúng tôi làm mọi cách để các công ty giao nhận và vận tải hài lòng. Chúng tôi chỉ yêu cầu họ một điều rất đơn giản: tuân thủ quy định”, ông nói.

Theo Idnes