Các nghị sĩ Hạ viện đã chính thức bác bỏ quan điểm của Thượng viện, cơ quan từng từ chối dự luật sửa đổi các đạo luật về ngân sách đã được liên minh cầm quyền thông qua vào tháng 5. Thượng viện muốn bổ sung vào dự luật những điều kiện hạn chế khả năng chính phủ tăng chi tiêu công vượt khung ngân sách đã được phê duyệt.

Trong cuộc bỏ phiếu rạng sáng thứ Tư, có 101 nghị sĩ thuộc liên minh cầm quyền ủng hộ phiên bản do Hạ viện thông qua, đúng bằng số phiếu tối thiểu cần thiết để dự luật được thông qua. Các nghị sĩ đối lập bỏ phiếu chống. Dự luật hiện sẽ được chuyển cho Tổng thống ký ban hành. Phe đối lập cho biết sẽ khiếu kiện luật này lên Tòa án Hiến pháp.

Theo nội dung đã được phê chuẩn, dự luật sửa đổi cho phép chính phủ, trong trường hợp tình hình an ninh xấu đi, được vượt mức chi ngân sách nhà nước đã được phê duyệt tới 10%, tương đương hiện nay khoảng 240 tỷ korun. Những người chỉ trích cho rằng điều đáng lo ngại là chính phủ có thể làm điều này chỉ dựa trên khuyến nghị của Hội đồng An ninh Nhà nước.

Dự luật cũng cho phép chính phủ tăng chi tiêu quốc phòng vượt khung đã được Hạ viện phê duyệt đến năm 2036, tức dài hơn 3 năm so với quy định hiện hành. Phần chi vượt quá 2% GDP sẽ không bị tính vào các khung chi ngân sách đã được thông qua. Tương tự, chính phủ cũng sẽ có thể tăng chi cho các công trình hạ tầng chiến lược.

Các nghị sĩ đối lập trước đó đã tuyên bố rằng nếu dự luật được thông qua theo phiên bản của Hạ viện, họ sẽ đưa vụ việc lên Tòa án Hiến pháp. Một trong những lý do là quy định cho phép chính phủ điều chỉnh ngân sách trong một số trường hợp mà không cần sự đồng ý của Hạ viện. Theo họ, điều này làm thay đổi thế cân bằng giữa quyền hành pháp và quyền lập pháp. Theo Jan Papajanovský (STAN) và Phó Chủ tịch Hạ viện Jan Skopeček (ODS), việc liên minh cầm quyền áp đặt kỷ luật bỏ phiếu chặt chẽ cũng sẽ là một trong những lập luận trình lên Tòa án Hiến pháp.

“Thay vì để chính phủ điều chỉnh ngân sách cho phù hợp với luật, thì nay họ lại điều chỉnh luật cho phù hợp với ngân sách — đó là một nguyên tắc hoàn toàn lệch lạc,” Chủ tịch nhóm nghị sĩ TOP 09, Jan Jakob, chỉ trích chính phủ. Ông Skopeček cáo buộc liên minh cầm quyền muốn đẩy đất nước vào cảnh nợ nần kéo dài qua nhiều thế hệ. Bà Věra Kovářová (STAN) cũng cho rằng nợ công sẽ không biến mất chỉ bằng cách chuyển sang một mục khác trong sổ sách, mà cuối cùng vẫn là khoản tiền người dân phải trả.

Về phần mình, các thượng nghị sĩ muốn tăng cường sự giám sát của Quốc hội đối với chi tiêu của chính phủ, đồng thời hạn chế nỗ lực của nội các trong việc không tính một phần chi tiêu, chẳng hạn cho các công trình giao thông, vào mức thâm hụt ngân sách được theo dõi. Thượng viện cũng khuyến nghị hạn chế quyền của Bộ Tài chính trong việc điều chỉnh ngân sách của hai viện Quốc hội, Văn phòng Tổng thống, Tòa án Hiến pháp, Cơ quan Kiểm toán Tối cao, Thanh tra nhân quyền và Hội đồng Ngân sách Quốc gia. Thượng nghị sĩ Tomáš Goláň (nhóm ODS và TOP 09) cho biết Thượng viện chỉ tập trung xử lý những vấn đề cấp bách nhất mà cơ quan này coi là then chốt trong dự luật.

Thay đổi chính mà dự luật mang lại là việc xây dựng khung chi tiêu dựa trên mức tăng trung hạn của chi tiêu ròng, thay vì dựa vào mức trần thâm hụt cơ cấu tối đa đã được xác định trước. Sự thay đổi này xuất phát từ một chỉ thị của Liên minh châu Âu. Theo quy định mới, cán cân sơ cấp của khu vực các tổ chức công cũng sẽ được hiểu là chênh lệch giữa tổng thu và tổng chi theo các quy tắc của EU. Tuy nhiên, chỉ số này sẽ được điều chỉnh không chỉ theo tác động của chu kỳ kinh tế và các biện pháp một lần, mà còn theo cả chi phí lãi vay. Vì vậy, đại diện đảng Piráti trước đó cho rằng chính phủ đang loại chi phí lãi vay ra khỏi “phanh nợ công”.

Theo đề xuất của Bộ trưởng Công thương Karel Havlíček (ANO), Hạ viện cũng đã đưa vào luật một phương thức mới để tài trợ cho việc xây dựng các nguồn điện hạt nhân. Nhà nước có thể tài trợ bằng các khoản vay từ các tài khoản ngoài ngân sách. Nguồn tiền sẽ không được cấp trực tiếp từ ngân sách nhà nước mà từ các tài khoản trực thuộc Kho bạc Nhà nước. Các khoản tiền được cung cấp theo cách này sẽ không bị tính vào mức nợ công của quốc gia theo luật về quy tắc trách nhiệm ngân sách.

Nguồn TN.cz