Người dân tại Cộng hòa Séc sắp được chứng kiến hiện tượng thiên văn nổi bật nhất năm nay: nhật thực Mặt Trời một phần vào tối 12/8. Tuy nhiên, để quan sát nhật thực toàn phần, họ sẽ phải di chuyển đến một số khu vực khác ở châu Âu như Tây Ban Nha hoặc Iceland. Theo các nhà thiên văn, hiện tượng này không chỉ thu hút sự chú ý của con người mà còn có thể làm thay đổi hành vi của nhiều loài động vật.

Theo thông tin từ các chuyên gia thiên văn, vào ngày 12/8, người dân tại Séc sẽ có cơ hội quan sát một hiện tượng nhật thực Mặt Trời một phần rất rõ nét, khi Mặt Trăng che khuất tới 86% đĩa Mặt Trời.

Nhà thiên văn học Petr Horálek thuộc Đại học Silesia ở Opava cho biết: “Toàn bộ hiện tượng ở Trung Âu sẽ kéo dài chưa đầy một giờ. Hiện tượng bắt đầu sớm nhất vào khoảng 19h19 theo giờ địa phương. Cực đại sẽ diễn ra lúc 20h11, nhưng sẽ không thể quan sát từ mọi khu vực.”

Ông cho biết thêm, tại miền đông Séc và phần lớn lãnh thổ Slovakia, thời điểm nhật thực đạt cực đại sẽ diễn ra khi Mặt Trời đã xuống dưới đường chân trời.

Cần đeo kính chuyên dụng để quan sát an toàn
Các chuyên gia cảnh báo người dân không nên nhìn trực tiếp vào Mặt Trời bằng mắt thường trong suốt quá trình diễn ra nhật thực, do nguy cơ tổn thương mắt nghiêm trọng, thậm chí có thể dẫn đến mù lòa. Để quan sát an toàn, cần sử dụng kính chuyên dụng có bộ lọc bảo vệ mắt. Ngoài ra, có thể dùng kính hoặc mặt nạ hàn như một giải pháp thay thế.

Tại Séc, hiện tượng lần này còn tạo nên cái gọi là “hoàng hôn kép”. Trong thời điểm cực đại của nhật thực, bầu trời sẽ tối đi rõ rệt như một lớp chạng vạng nhẹ. Sau khi hiện tượng kết thúc, ánh sáng sẽ tăng trở lại trong chốc lát trước khi bầu trời bước vào hoàng hôn tự nhiên.

Muốn xem nhật thực toàn phần, phải tới Tây Ban Nha, Iceland hoặc Greenland
Nhật thực lần này cũng có thể được quan sát từ nhiều quốc gia châu Âu khác. Đáng chú ý, theo các chuyên gia, đây sẽ là lần đầu tiên kể từ năm 1999, một phần châu Âu có thể quan sát được nhật thực toàn phần.

Để chứng kiến hiện tượng toàn phần, người quan sát cần đến Tây Ban Nha, Iceland hoặc Greenland.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, bán đảo Iberia nhiều khả năng sẽ có điều kiện quan sát lý tưởng nhất. Mùa hè giúp tăng cơ hội có thời tiết thuận lợi và bầu trời quang mây.

Đại diện trang du lịch chính thức của Tây Ban Nha Spain cho biết: “Nhật thực năm nay sẽ có thể quan sát được tại phần lớn khu vực phía bắc Tây Ban Nha, theo trục từ tây sang đông. Hiện tượng sẽ bắt đầu sớm nhất ở Galicia lúc 19h31 theo giờ mùa hè Trung Âu, và muộn nhất tại quần đảo Baleares lúc 19h38.”

Tại thời điểm cực đại, nhật thực toàn phần sẽ kéo dài 2 phút 18 giây, trong khi toàn bộ diễn biến sự kiện kéo dài khoảng 3 đến 4 giờ.

Những thành phố lớn có thể quan sát hiện tượng này gồm Oviedo, Santander, León, Bilbao, Zaragoza, Valencia và Palma. Tuy nhiên, người có kế hoạch di chuyển đến đây cần chuẩn bị cho chi phí vé máy bay và lưu trú tăng cao.

Tây Ban Nha sẽ tiếp tục có nhật thực toàn phần trong hai năm tới
Theo bài viết, người dân ở Tây Ban Nha còn có thể quan sát nhật thực toàn phần trong hai năm tiếp theo. Đặc biệt, vào năm sau sẽ xuất hiện một trong những hiện tượng kéo dài nhất của thế kỷ 21.

Giám đốc Đài thiên văn và Cung thiên văn Brno, ông Jiří Dušek, nói với Deník.cz: “Tuy nhiên, để quan sát hiện tượng che khuất kéo dài 6 phút 23 giây, người xem sẽ phải đến Luxor của Ai Cập.”

Nhật thực Mặt Trời hình thành như thế nào?
Nhật thực Mặt Trời xảy ra khi Mặt Trăng di chuyển vào vị trí nằm giữa Trái Đất và Mặt Trời, từ đó che khuất ngôi sao này một phần hoặc toàn phần.

Trong trường hợp nhật thực toàn phần, khu vực nằm trong bóng che trên Trái Đất sẽ rơi vào trạng thái tối sầm trong chốc lát và nhiệt độ cũng giảm xuống rõ rệt.

Khi Mặt Trăng che kín Mặt Trời, người quan sát có thể nhìn thấy vầng sáng rực của nhật hoa bao quanh. Trên bầu trời khi đó cũng có thể xuất hiện các ngôi sao và một số hành tinh, khiến hiện tượng này luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt.

Hiện tượng có thể làm xáo trộn hành vi của động vật
Theo các nhà khoa học, trong thời gian diễn ra nhật thực, nhiều loài động vật có thể có những phản ứng bất thường.

Các loài chim và côn trùng hoạt động ban ngày thường trở nên im lặng và tìm cách quay về tổ. Tạp chí New Scientist từng ghi nhận, trong một lần nhật thực cách đây hai năm, khỉ đột trong sở thú đã tìm cách trốn vào bên trong khu trưng bày khi hiện tượng bắt đầu.

Ngược lại, vào năm 1984, tinh tinh lại leo lên vị trí cao nhất trong khu nuôi nhốt để quan sát hiện tượng giống như con người. Theo National Geographic, trong một lần nhật thực khác, hươu cao cổ sống hoang dã ở Zambia chạy quanh khu vực hồ nước trong suốt thời gian hiện tượng diễn ra. Đại bàng đầu trắng thay đổi tốc độ và hướng bay. Ngựa hoang trên các đồng bằng trống trải thì tìm chỗ ẩn nấp như thể đang chờ một cơn bão kéo đến. Rùa Galápagos thậm chí bắt đầu giao phối trong lúc nhật thực xảy ra.

Bài viết cũng cho rằng vật nuôi trong nhà có thể phản ứng với hiện tượng này theo cách tương tự như chính chủ nhân của chúng.

Từ rồng, sói trời đến gấu: Những cách lý giải cổ xưa về nhật thực
Trong quá khứ, con người từng gán hiện tượng nhật thực cho nhiều sức mạnh siêu nhiên, quỷ dữ hoặc các loài vật huyền bí.

Theo BBC, tại Tây Á, người xưa tin rằng một con rồng đang nuốt Mặt Trời. Ở Peru, thủ phạm lại là báo sư tử puma. Với một số bộ lạc Bắc Mỹ, biểu tượng gắn với hiện tượng này là con gấu, còn người Viking hình dung đó là một cặp sói trời.

Theo Smithsonian Magazine, người Inca coi nhật thực là dấu hiệu cho thấy thần Mặt Trời nổi giận, vì vậy họ dâng lễ vật để xoa dịu vị thần này.

Hiện tượng thiên văn này thậm chí còn tác động đến những bước ngoặt lịch sử. Nhà sử học cổ đại Herodotus từng mô tả rằng khi ban ngày bất ngờ biến thành ban đêm, hai bên tham chiến là người Lydia và người Medes đã ngừng giao tranh và tìm cách đạt được hòa bình.

Nhật thực ngày 12/8 vì thế không chỉ là một sự kiện thiên văn đáng chờ đợi đối với người yêu bầu trời, mà còn là một hiện tượng đặc biệt từng in dấu trong cả lịch sử tự nhiên lẫn đời sống tinh thần của nhân loại.

Theo Denik