Bộ Tài chính CH Séc cho biết thâm hụt ngân sách nhà nước trong tháng 6 đã nới rộng lên 183,6 tỷ korun, so với mức 170,2 tỷ korun của tháng 5. Đây là mức thâm hụt tháng 6 cao thứ tư kể từ khi Cộng hòa Séc ra đời. Cùng kỳ năm ngoái, ngân sách ghi nhận mức bội chi 152,4 tỷ korun vào cuối tháng 6.

Tính chung nửa đầu năm, thu ngân sách tăng 4% so với cùng kỳ năm trước, tương đương 40,7 tỷ korun, trong khi chi ngân sách tăng mạnh hơn, ở mức 6,2%, tức thêm 71,9 tỷ korun.

Theo dự toán đã được phê duyệt, ngân sách năm nay đặt mục tiêu thu 2.118 nghìn tỷ korun và chi 2.428 nghìn tỷ korun, tương ứng mức thâm hụt kế hoạch 310 tỷ korun. Năm ngoái, nhà nước Séc kết thúc năm tài khóa với mức bội chi 290,7 tỷ korun, cao thứ tư kể từ khi quốc gia này được thành lập.

Bộ Tài chính cho biết việc mức thâm hụt vượt quá một nửa chỉ tiêu cả năm vào cuối nửa đầu năm là điều thường thấy. Nguyên nhân chủ yếu là do nhà nước ứng trước kinh phí cho các lĩnh vực như giáo dục, dịch vụ xã hội, nghiên cứu - phát triển và thể thao, trong khi phần lớn nguồn thu ngân sách thường tăng mạnh hơn vào nửa cuối năm.

Cân đối thu - chi đối với các dự án từ Liên minh châu Âu (EU) và các cơ chế tài chính ghi nhận giá trị dương. Nếu loại trừ yếu tố này, mức thâm hụt lên tới 203,6 tỷ korun, tăng 52,9 tỷ korun so với cùng kỳ năm trước.

Thu thuế gần như đi ngang do thay đổi phân chia nguồn thu
Nguồn thu từ thuế trong năm nay chịu tác động của việc thay đổi cơ chế phân chia nguồn thu thuế, nên gần như giữ nguyên mức của năm ngoái. Việc giảm tỷ lệ phân chia cho ngân sách trung ương từ nguồn thu thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu nhập doanh nghiệp, cá nhân đi 2,55 điểm phần trăm để chuyển cho các đô thị và vùng đã làm giảm thu ngân sách nhà nước 16,7 tỷ korun tính đến cuối tháng 6.

Nếu loại trừ tác động của điều chỉnh pháp lý này cũng như khoản thu từ thuế tạm thời đối với lợi nhuận bất thường, thì thu thuế thực tế tăng 7,6%, tương đương 38 tỷ korun. Thu từ bảo hiểm xã hội cũng tăng 6,4%.

Tăng lương góp phần kéo thuế thu nhập đi lên
Thu từ thuế thu nhập cá nhân từ lao động phụ thuộc tăng 6,9%, phản ánh mức tăng tiền lương và tiền công, đồng thời chịu tác động từ các thay đổi thuế có hiệu lực từ năm 2025, cụ thể là điều chỉnh cách đánh thuế đối với một số khoản phúc lợi hiện vật mà doanh nghiệp cấp cho người lao động.

Đối với thuế thu nhập doanh nghiệp, mức thu tăng 4,2%; còn thuế thu nhập cá nhân do người nộp thuế tự nộp tăng 8,1%. Bộ Tài chính cho biết kết quả tích cực trong tháng 6 chủ yếu đến từ các khoản tạm nộp thuế theo quý và nửa năm, cùng một phần khoản quyết toán thuế năm 2025 của các doanh nghiệp bắt buộc kiểm toán hoặc sử dụng dịch vụ tư vấn thuế.

Thu từ VAT tăng 3,5%, chủ yếu nhờ chi tiêu danh nghĩa của hộ gia đình gia tăng. Trong khi đó, thu từ thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế năng lượng tăng 1,8%, chủ yếu nhờ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với dầu khoáng tăng 3,5%, phản ánh nhu cầu vận tải tăng cùng với đà phục hồi kinh tế.

Chi ngân sách tăng do an sinh xã hội, bảo hiểm y tế và đóng góp cho EU
Đà tăng chi ngân sách chịu tác động chủ yếu từ chi thường xuyên, tăng 4,3% so với cùng kỳ. Các khoản chi này chủ yếu dành cho an sinh xã hội và chính sách việc làm, khoản đóng bảo hiểm y tế công tạm thời tăng thêm cho nhóm “người được nhà nước đóng bảo hiểm”, cùng với các khoản đóng góp vào ngân sách EU.

Trong nhóm chi an sinh xã hội – hạng mục lớn nhất về giá trị – mức tăng đạt 4,4%, chủ yếu do chi trả lương hưu tăng 3,9%. Điều này phản ánh đợt điều chỉnh lương hưu định kỳ trong năm nay, giúp lương hưu trung bình tăng 3,1%. Ngoài ra, các khoản trợ cấp thất nghiệp và trợ cấp ốm đau cũng tăng đáng kể.

Chi phí phục vụ nợ công tính đến cuối tháng 6 lên tới 50,7 tỷ korun, tăng 6,1% so với cùng kỳ năm trước.

Chuyên gia: Tích cực ở chỗ đầu tư công tăng mạnh
Nhà kinh tế học và cựu thành viên Hội đồng Ngân sách Quốc gia, Richard Hindls, nhận định mức thâm hụt hiện nay phù hợp với cách mà toàn bộ ngân sách năm nay được xây dựng.

Ông cho biết mức bội chi cả năm được dự kiến là 310 tỷ korun và đến nay diễn biến thực tế dường như vẫn đi đúng hướng đó. “Điều khiến tôi khá hài lòng là hoạt động đầu tư của nhà nước tăng mạnh. Mức tăng lên tới 32% – đây là động lực quan trọng cần được bơm vào nền kinh tế. Tuy vậy, xét tổng thể thì con số thâm hụt này vẫn ở mức cao,” ông Hindls nói.

Thành viên Ủy ban Ngân sách Hạ viện, Jana Murová thuộc đảng ANO, cho rằng ngân sách đang diễn biến đúng kế hoạch. Theo bà, đây là kết quả tích cực nhất kể từ năm 2021 và ít người kỳ vọng được điều này. Bà nhấn mạnh rằng trong các năm trước, tỷ lệ thâm hụt tính đến ngày 30/6 thường ở quanh mức 70% kế hoạch cả năm, còn hiện nay tỷ lệ này thấp hơn nhiều. Theo bà, nguồn thu từ thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp và cả VAT đều đang tăng.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Hạ viện Vojtěch Munzar thuộc đảng ODS cho rằng không nên quá lạc quan. Theo ông, nửa đầu năm nay bị ảnh hưởng bởi việc ba tháng đầu năm áp dụng chế độ ngân sách tạm thời, khiến chính phủ không thể triển khai các khoản đầu tư mới. Ngoài ra, vào cuối năm ngoái, các khoản chi cho dự án EU lên tới 41 tỷ korun, trong khi khoản thu hoàn lại chỉ được chuyển về vào đầu năm nay, qua đó hỗ trợ phần thu ngân sách. Dù vậy, ông nhấn mạnh rằng ngay cả khi tính đến những yếu tố này, chi ngân sách nhà nước vẫn đang tăng nhanh hơn thu ngân sách.

Nguồn ČT24