Hạ viện CH Séc đã thông qua đề xuất bãi bỏ thẩm quyền của Tổng thống trong việc bổ nhiệm và miễn nhiệm trưởng các phái bộ thường trực tại các tổ chức quốc tế. Sửa đổi đối với luật về ngành ngoại giao là một phần của gói sửa đổi đi kèm dự thảo luật mới về công chức nhà nước.

Hạ viện cũng thông qua quy định nhiệm kỳ 5 năm đối với giám đốc các cơ quan cấp vùng và chánh văn phòng các chính quyền thành phố, thị trấn, xã. Phiên họp của Hạ viện chiều cùng ngày đã tạm hoãn đến 15h00.

Đề xuất bãi bỏ thẩm quyền của Tổng thống trong việc bổ nhiệm và bãi nhiệm trưởng các phái bộ thường trực tại các tổ chức quốc tế do nghị sĩ Libor Vondráček (đảng Svobodní, thuộc nhóm nghị sĩ SPD) đưa ra. Ủy ban Pháp lý đã ủng hộ đề xuất này vào giữa tháng 3, và đến cuối tháng 4 không đưa thêm ý kiến nào.

Theo đề xuất, quyền bổ nhiệm và miễn nhiệm trưởng các phái bộ thường trực sẽ được chuyển cho Bộ trưởng Ngoại giao. Phần thuyết minh nêu rõ, hiện nay người đứng đầu Bộ Ngoại giao vốn đã là người cấp thư ủy nhiệm cho các trưởng phái bộ thường trực, khác với các đại sứ - những người nhận quốc thư do Tổng thống ký.

Đề xuất sửa đổi của ông Vondráček đã vấp phải chỉ trích từ phe đối lập, cho rằng đây là động thái mang tính “thanh toán” với nguyên thủ quốc gia. Nghị sĩ Karel Haas (ODS) tuyên bố: “Một bộ phận liên minh cầm quyền đang tiếp tục hành xử trẻ con, như phá đi những lâu đài cát của người khác.” Chủ tịch đảng STAN, ông Vít Rakušan, gọi đề xuất này là một “đạo luật trả đũa”. “Các ông đang dùng một sửa đổi đính kèm để nói với chúng tôi rằng không phải đại sứ nào cũng là đại sứ như nhau,” ông nói, đồng thời cho rằng chính phủ muốn gia tăng ảnh hưởng đối với ngành ngoại giao.

Theo nghị sĩ Petr Hladík (KDU-ČSL), đây là một thay đổi đáng kể trong thế cân bằng giữa các chủ thể của chính sách đối ngoại. Hồi tháng 3, Tổng thống Petr Pavel cũng tuyên bố ông không thấy có lý do gì để thay đổi thông lệ hiện hành trong việc bổ nhiệm và miễn nhiệm trưởng các phái bộ thường trực.

Trước đó, ông Vondráček từng lập luận dựa trên mô hình pháp lý của một số quốc gia khác, đồng thời nhấn mạnh rằng CH Séc là nền cộng hòa nghị viện chứ không phải cộng hòa tổng thống. Tuy nhiên, ông cũng không phủ nhận rằng một trong những động cơ của đề xuất sửa đổi này là việc Tổng thống Pavel, theo quan điểm của ông Vondráček, đã diễn giải thẩm quyền của mình theo hướng quá rộng so với các cam kết ban đầu.

Áp dụng nhiệm kỳ đối với chánh văn phòng chính quyền địa phương
Hạ viện cũng thông qua quy định nhiệm kỳ 5 năm đối với giám đốc các cơ quan cấp vùng và chánh văn phòng các cơ quan hành chính thành phố, thị trấn và xã, theo đề xuất của một nhóm nghị sĩ liên minh cầm quyền. Điều chỉnh này - bị các nghị sĩ đối lập chỉ trích là “sửa đổi cài cắm” - đã được đưa vào dự luật liên quan đến luật mới về công chức nhà nước.

Hiệp hội Chánh văn phòng các cơ quan hành chính thành phố và xã phản đối việc áp dụng nhiệm kỳ 5 năm, cho rằng quy định này tiềm ẩn rủi ro đối với sự ổn định, tính chuyên nghiệp và tính độc lập của nền hành chính công.

Ông Rakušan cảnh báo rằng quy định mới sẽ mở đường cho việc thay thế phần lớn đội ngũ chánh văn phòng trong vòng hai năm tới. “Các đội ngũ ổn định tại tòa thị chính và các cơ quan hành chính địa phương sẽ bị giải thể,” ông nói. Theo ông Haas, việc thay đổi luật chơi giữa lúc cuộc đua đang diễn ra là điều không phù hợp. Nữ nghị sĩ Zuzana Blišťanová (TOP 09) bày tỏ lo ngại chức danh này sẽ bị chính trị hóa, do vị thế của chánh văn phòng với tư cách là người bảo đảm độc lập cho tính hợp pháp sẽ bị suy yếu.

Ngược lại, nghị sĩ Robert Stržínek (ANO) bảo vệ quy định nhiệm kỳ, cho rằng những người giữ vị trí này cũng cần trải qua các chu kỳ đánh giá định kỳ. Nghị sĩ Lukáš Vlček (STAN) đồng tình rằng nhiệm kỳ nên tồn tại, nhưng chỉ sau khi có một cuộc thảo luận chuyên môn đầy đủ.

Hiện nay, chánh văn phòng các cơ quan hành chính thành phố, xã và giám đốc cơ quan cấp vùng được bổ nhiệm không thời hạn. Đồng tác giả đề xuất, ông Miroslav Žbánek (ANO), khi giải trình tại phiên đọc thứ hai, cho biết quy định này xuất phát từ thực tế quan hệ đôi khi phức tạp giữa bộ máy công chức và lãnh đạo chính trị. “Đồng thời, chúng tôi cũng muốn tránh mọi tranh cãi về nguy cơ chính trị hóa chính quyền tự quản địa phương,” ông nhấn mạnh.

Sau khi hết nhiệm kỳ, thành phố, xã hoặc vùng sẽ phải bố trí cho người đứng đầu cơ quan một vị trí công tác khác phù hợp với tình trạng sức khỏe và trình độ chuyên môn của họ. Dự thảo cũng trao cho hội đồng địa phương quyền gia hạn nhiệm kỳ thêm 5 năm cho từng chánh văn phòng hoặc giám đốc cơ quan. Các tác giả đề xuất còn muốn cho phép các “thỏa thuận quý ông”, tức khả năng chấm dứt công việc theo thỏa thuận kèm khoản trợ cấp thôi việc tối đa bằng 6 tháng lương.

Có thể luật hóa trợ cấp xã hội cho các cựu vận động viên Olympic
Các cựu vận động viên thành tích cao từng đại diện quốc gia có thể sẽ được hưởng trợ cấp xã hội theo luật định. Việc bổ sung vào luật hỗ trợ thể thao, theo đề xuất của Bộ trưởng Thể thao Boris Šťastný (Motoristé) và Phó Chủ tịch Hạ viện Patrik Nacher (ANO), đã được toàn thể Hạ viện thông qua trong khuôn khổ dự luật sửa đổi đi kèm luật về công chức nhà nước.

Theo các tác giả đề xuất, khả năng nhận trợ cấp từ Cơ quan Thể thao Quốc gia (NSA) sẽ giúp ngăn ngừa tình trạng các cựu vận động viên Olympic và những tuyển thủ khác rơi vào hoàn cảnh khó khăn về kinh tế - xã hội khi kết thúc sự nghiệp, đặc biệt ở tuổi cao. Họ dẫn ra các trường hợp cựu vận động viên giành huy chương Olympic nhưng hiện chỉ sống bằng mức lương hưu dưới trung bình. Cơ quan Thể thao Quốc gia theo luật cũng có thể hỗ trợ giáo dục cho các vận động viên đỉnh cao, nhằm giúp họ dễ thích nghi hơn với thị trường lao động.

Cùng với đó, ủy ban giám sát trong NSA sẽ bị giải thể; theo nhóm soạn thảo, điều này sẽ góp phần “phi chính trị hóa” cơ quan này. Tuy nhiên, ông Haas cho rằng nếu một cơ quan phân bổ hàng tỷ korun thì vẫn cần có sự giám sát chính trị. Theo nghị sĩ Michal Kučera (TOP 09), đây là nỗ lực của chính phủ nhằm kiểm soát nguồn trợ cấp thể thao. Nữ nghị sĩ Olga Richterová của đảng Cướp biển nhận định: “Cơ chế giám sát hiệu quả hơn đối với các khoản trợ cấp thể thao đang bị loại bỏ.” Đáp lại, Bộ trưởng Šťastný cho rằng ủy ban giám sát đã không thực hiện được chức năng của mình. Ông chỉ ra rằng lần gần nhất ủy ban này họp là vào tháng 9 năm ngoái và không đáp ứng được mục tiêu ban đầu.

Dự luật chống trì hoãn tại nghị trường
Dự luật sửa đổi quy chế hoạt động của Hạ viện theo hướng chống trì hoãn chủ yếu nhằm hạn chế thời lượng phát biểu của nghị sĩ khi đề xuất thay đổi chương trình họp, đồng thời trao cho toàn thể Hạ viện quyền rộng hơn trong việc giới hạn thời gian tranh luận khi xem xét các dự luật.

Theo đề xuất mới, việc giới hạn thời gian phát biểu cũng có thể áp dụng với cả các nghị sĩ có quyền phát biểu ưu tiên, ngoại trừ Chủ tịch Hạ viện theo bản dự thảo ban đầu. Tuy nhiên, sau các thỏa thuận giữa liên minh cầm quyền và phe đối lập, nhiều khả năng ngoại lệ này cuối cùng sẽ không được áp dụng cho Chủ tịch Hạ viện. Các bên cũng sẽ giữ nguyên hình thức “ý kiến ngắn” như hiện nay, cho phép nghị sĩ phản ứng nhanh với phát biểu của đồng nghiệp.

Đảng TOP 09 tuyên bố sẽ không ủng hộ dự luật sửa đổi quy chế, vì cho rằng việc thay đổi này trước khi thảo luận về sửa đổi cơ chế tài chính của Đài Truyền hình Séc và Đài Phát thanh Séc là động thái mang tính vụ lợi của liên minh cầm quyền. Chủ tịch TOP 09, ông Matěj Ondřej Havel, cho biết đảng của ông chỉ ủng hộ nếu thông qua một sửa đổi lùi thời điểm có hiệu lực của luật đến ngày 1/7/2029. Trong khi đó, dự thảo hiện tại quy định luật có hiệu lực từ ngày thứ 15 sau khi được công bố.

“Hạ viện đang trở thành chiến trường trong vấn đề độc lập của các cơ quan truyền thông công,” Chủ tịch TOP 09 tuyên bố. Nghị sĩ Jaroslav Foldyna (SPD) nói rằng việc trì hoãn thủ tục là một phần của nền dân chủ. “Điều đó gây khó chịu, nhưng chúng ta phải chấp nhận,” ông nói, đồng thời cho rằng vấn đề nằm ở chỗ không có những cá nhân đủ mạnh để ngồi lại và đạt được thỏa thuận.

Hạ viện đã không hoàn tất vòng bỏ phiếu cuối cùng đối với các quy định chống trì hoãn. Việc xem xét cuối cùng đối với dự luật của các nghị sĩ liên minh cầm quyền và đại diện ODS sẽ được tiếp tục sớm nhất vào thứ Sáu.

Trong buổi chiều, các nghị sĩ sẽ tiếp tục thảo luận các dự luật ở vòng đọc thứ nhất và thứ hai. Trong số này có dự luật về kinh tế số và đề xuất luật hóa hạn ngạch tỷ lệ phụ nữ trong ban lãnh đạo các doanh nghiệp lớn.

Nguồn ČT24