Ngoại giao kinh tế trong năm 2026 được kỳ vọng sẽ chuyển mạnh từ “mở đường” sang “kiến tạo phát triển”, từ “kết nối cơ hội” sang “kết nối nguồn lực chiến lược”, từ “cam kết” sang “kiểm chứng hiệu quả”.

Trước thềm năm mới Bính Ngọ 2026, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng đã chia sẻ với báo chí một số kết quả nổi bật của ngoại giao kinh tế năm 2025 cùng những kỳ vọng phát triển trong năm 2026.

Đẩy mạnh ngoại giao khoa học, công nghệ

Nhìn lại năm 2025, Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng cho biết đây là năm ngoại giao kinh tế giữ vững thế chủ động trong biến động, tạo xung lực trong khó khăn và tạo nền tảng cho bứt phá.

"Nội hàm kinh tế, khoa học công nghệ trở thành trọng tâm của các hoạt động đối ngoại, đặc biệt đối ngoại cấp cao, tạo xung lực mạnh mẽ cho quan hệ kinh tế, thương mại, khoa học công nghệ của Việt Nam với các đối tác. Nhờ đó, chúng ta đã từng bước kiến tạo được các liên kết chiến lược trong những ngành công nghệ tương lai", bà Hằng khẳng định.

Có thể kể ra như việc các tập đoàn NVIDIA, Qualcomm, Samsung thiết lập các trung tâm R&D về trí tuệ nhân tạo và bán dẫn tại Việt Nam, Dassault Systèmes khai trương Trung tâm R&D và Trung tâm Xuất sắc về bản sao số và AI; ASML cân nhắc mở văn phòng đại diện, bày tỏ cam kết hỗ trợ đào tạo, nghiên cứu và phát triển chip bán dẫn. Trong nước, Viettel đã khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng, đây đều là những sự công nhận tiềm năng và vị thế mới của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Về mặt thể chế và định hướng, Bộ Ngoại giao đã ban hành kế hoạch triển khai công tác ngoại giao khoa học công nghệ đến năm 2030 và đang trình Chính phủ chiến lược hợp tác quốc tế về các công nghệ chiến lược đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

"Tinh thần xuyên suốt là đưa ngoại giao khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trở thành một trọng tâm ưu tiên của đối ngoại phục vụ phát triển", bà Hằng chia sẻ.

Điều cần nhấn mạnh nữa là ngoại giao kinh tế đi vào thực chất hơn trong hỗ trợ, kết nối địa phương và doanh nghiệp. Công tác quảng bá thương hiệu sản phẩm Việt Nam có nhiều chuyển biến rõ nét.

Trong năm 2025, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã triển khai gần 500 hoạt động xúc tiến thương mại - đầu tư, du lịch. Ngoài ra, hỗ trợ địa phương tổ chức hơn 150 hoạt động, kết nối các địa phương ký kết khoảng 100 thỏa thuận hợp tác với đối tác quốc tế.

Kiến tạo - Kết nối - Kiểm chứng ngoại giao kinh tế trong năm 2026

Với năm 2026, Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng khẳng định đây là thời điểm có ý nghĩa chiến lược của dân tộc. Đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với thế và lực khác trước, với mục tiêu phát triển rất cao trong bối cảnh thế giới và khu vực tiếp tục chuyển đổi căn bản, sâu sắc, định hình các xu thế mới.

"Theo tôi, năm 2026 sẽ là năm ngoại giao kinh tế chuyển mạnh từ 'mở đường' sang 'kiến tạo phát triển', từ 'kết nối cơ hội' sang 'kết nối nguồn lực chiến lược', từ 'cam kết' sang 'kiểm chứng hiệu quả'", Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng chia sẻ.

Việt Nam có nền tảng đối ngoại rộng mở với mạng lưới 17 hiệp định thương mại tự do, có quan hệ ngoại giao với 194 nước, trong đó thiết lập khuôn khổ đối tác toàn diện trở lên với 42 nước gồm 17 thành viên G20, có quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với toàn bộ 5 nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

"Nhưng nền tảng ấy chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành những giá trị cụ thể, những dự án đầu tư chất lượng cao, thị trường xuất khẩu bền vững, công nghệ và tri thức phục vụ đổi mới sáng tạo, bảo đảm chuỗi cung ứng an toàn, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam và vị thế quốc tế của đất nước trong khu vực và trên thế giới", Thứ trưởng Bộ Ngoại giao nhấn mạnh.

Phương châm hành động của ngoại giao kinh tế năm 2026 là cần phải kiến tạo không gian phát triển mới, kết nối nguồn lực chiến lược và kiểm chứng bằng hiệu quả thực thi.

Trong đó, phải kiến tạo không gian phát triển mới, cả về thị trường, công nghệ, vốn, năng lượng và chuỗi cung ứng. "Kiến tạo cũng chính là định vị Việt Nam trong các chuỗi giá trị tương lai, trên bản đồ công nghệ của thế giới trong các lĩnh vực then chốt như AI, bán dẫn, dữ liệu, công nghệ xanh, năng lượng mới", bà Hằng khẳng định.

Thêm vào đó, phải kết nối nguồn lực chiến lược cho phát triển, trong đó có kết nối đối tác, dự án; kết nối trung ương với địa phương và doanh nghiệp; kết nối tri thức, nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài.

Đặc biệt, ngoại giao kinh tế phải đi liền với việc kiểm chứng đo lường kết quả, đeo bám, đôn đốc thực thi. Đây chính là "thước đo hiệu quả" của ngoại giao kinh tế. Trong đó, kiểm chứng cam kết bằng tiến độ, kiểm chứng văn kiện bằng dự án, kiểm chứng tuyên bố bằng hành động.

Bên cạnh đó, phải tiếp tục nâng cao hiệu quả cơ chế rà soát, đôn đốc, theo dõi thực thi các thỏa thuận đã ký; xác định rõ đầu mối, rõ lộ trình, rõ trách nhiệm, đồng thời kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo vệ lợi ích chính đáng của doanh nghiệp, địa phương và người dân.

Kiểm chứng cũng là đo hiệu quả đầu ra bằng những thị trường, dự án, công nghệ cụ thể kết nối được, có ý nghĩa chiến lược, có tính khả thi cao.

"Kiến tạo - kết nối - kiểm chứng không chỉ là khẩu hiệu, mà là kỷ luật hành động. Kiến tạo để mở ra tương lai, kết nối để biến cơ hội thành nguồn lực và kiểm chứng để bảo đảm mọi nỗ lực đối ngoại đều phục vụ lợi ích thiết thực của đất nước, của người dân và doanh nghiệp", Thứ trưởng Bộ Ngoại giao khẳng định.

5 ưu tiên của ngoại giao kinh tế

Với cách tiếp cận đó, Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng cho biết công tác ngoại giao kinh tế trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo sẽ tập trung vào những trọng tâm vừa mang tính chiến lược, vừa có sản phẩm cụ thể, bám sát 5 ưu tiên.

Trong đó đầu tiên là ưu tiên thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới với ngoại giao khoa học công nghệ, ngoại giao bán dẫn, ngoại giao kinh tế số là động lực trung tâm, là đột phá của ngoại giao kinh tế thời đại mới.

Thúc đẩy nâng cao khả năng nghiên cứu, tiếp cận và sở hữu công nghệ của các doanh nghiệp Việt Nam, hỗ trợ hình thành các cụm R&D, trung tâm đổi mới sáng tạo, các chương trình hợp tác đào tạo nhân lực công nghệ cao, kết nối hệ sinh thái số. Đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp công nghệ của Việt Nam vươn ra thị trường nước ngoài.

Tìm cơ hội mua bán, sáp nhập, kết nối với các tập đoàn đa quốc gia, đặc biệt là các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới cũng như thu hút các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài.

Hai là ưu tiên tạo đột phá trong mở rộng thị trường và chuỗi cung ứng với các đối tác tiềm năng ở khu vực Trung Đông, châu Phi, Mỹ Latin, Đông Âu, Trung Á song song với củng cố và mở rộng hợp tác với các đối tác lớn, truyền thống.

Đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến các sản phẩm thương hiệu Việt Nam ra nước ngoài. Thúc đẩy đàm phán các hiệp định FTA với Bangladesh, Pakistan, các nước vùng Vịnh (GCC), các nước châu Phi như Ai Cập, Algeria, Liên minh Thuế quan miền Nam châu Phi (SACU), sớm ký kết FTA với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR).

Ba là ưu tiên hỗ trợ địa phương và doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế, tận dụng các cam kết. Tích cực hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng đầu tư, kinh doanh vươn ra thị trường quốc tế, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến các sản phẩm thương hiệu Việt Nam ra nước ngoài. Phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh và không gian phát triển mới của địa phương trong bối cảnh triển khai chính quyền địa phương hai cấp.

Bốn là nâng cao hơn nữa chất lượng và tính thiết thực của công tác nghiên cứu, bám sát tình hình thực tế, kịp thời tham mưu chính sách "trúng" và "đúng".

Cuối cùng, ưu tiên đẩy mạnh và nâng tầm ngoại giao đa phương và hội nhập kinh tế quốc tế, chủ động tham gia định hình luật lệ và chuẩn mực mới. Đồng thời chuẩn bị tốt chủ trì các cơ chế đa phương quan trọng, trong đó ưu tiên cao hoàn thành công tác chuẩn bị mọi mặt cho Năm APEC 2027.

Theo Tuoitre