Nhãn giá màu đỏ thu hút khách hàng ngay cả với những sản phẩm thực chất lại tăng giá thay vì giảm, hoặc quảng cáo giảm giá so với một mức giá “trước đây” không xác định rõ thời điểm. Đây là một số chiêu trò của các chuỗi bán lẻ có thể gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng, dù bản thân chúng không trực tiếp vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng. Khi kiểm tra, Cơ quan Thanh tra Thương mại Séc phải truy lại dữ liệu để xác định mức giá thấp nhất thực sự trong vòng 30 ngày.

Ví dụ, trong siêu thị Billa, những tuần gần đây có chương trình khuyến mãi dầu đậu phộng với giá 169,90 Kč, được quảng cáo giảm 15% so với mức giá “trước đây” là 199,90 Kč.

Trong khi đó, quy định cơ bản về giảm giá theo luật bảo vệ người tiêu dùng đã có hiệu lực ba năm. Theo đó, nhà bán lẻ phải ghi rõ mức giá thấp nhất mà sản phẩm được bán trong 30 ngày trước khi giảm giá, và mức giảm phải được tính từ giá này. Vậy siêu thị có vi phạm quy định không?

Chỉ nhìn vào nhãn giá thì không thể kết luận. Theo người phát ngôn của Thanh tra Thương mại Séc, ông František Kotrba, các trường hợp chỉ có thể được đánh giá thông qua kiểm tra trực tiếp.

“Nếu mức giá 199,90 Kč thực sự là mức thấp nhất trong 30 ngày trước khi giảm giá, thì nhãn giá đó về hình thức là hợp lệ. Không bắt buộc phải ghi rõ trên nhãn rằng đó là giá thấp nhất trong 30 ngày, điều quan trọng là thực tế phải đúng như vậy,” ông Kotrba cho biết.

Với một số sản phẩm khác, Billa sử dụng nhãn đỏ ghi “giá của chúng tôi”, không cần ghi giá trước đó.

Theo cơ quan thanh tra, cách thông báo này không được xem là thông báo giảm giá, do đó luật bảo vệ người tiêu dùng không áp dụng.

Luật sư Ondřej Zelenka, Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ Người tiêu dùng, cũng xác nhận quan điểm này phù hợp với cách hiểu pháp lý hiện nay.

“Luật không yêu cầu phải ghi rõ giá thấp nhất trong 30 ngày trên nhãn, nhưng quy định rõ mức giá dùng để tính giảm giá. Nói cách khác, nội dung quan trọng hơn hình thức,” ông nói.

Việc kiểm tra gặp khó khăn, mức phạt chưa đủ răn đe

Quy định này đồng thời khiến công tác kiểm tra trở nên phức tạp hơn, vì cơ quan chức năng phải truy lại lịch sử giá của từng sản phẩm. Sai phạm thường xảy ra khi mức giá “trước đây” hoặc giá bị gạch bỏ không phải là mức thấp nhất trong 30 ngày.

Nếu nhà bán lẻ minh bạch tuân thủ quy tắc 30 ngày, đó thường là dấu hiệu cho thấy quy trình của họ được thiết lập đúng đắn. Ngược lại, cách ghi mập mờ tạo điều kiện cho việc thao túng, và người tiêu dùng gần như không thể tự kiểm chứng tính chính xác của mức giảm.

Một ví dụ khác là chuỗi Penny Market. Trong tháng 4, họ quảng cáo Coca-Cola với nhãn đỏ giá 32,90 Kč, trong khi giá thấp nhất 30 ngày trước đó (ghi bằng chữ nhỏ) là 29,90 Kč. Như vậy, theo cách tính tiêu chuẩn, sản phẩm thực tế lại tăng giá.

Ở nhiều sản phẩm khác, giá trước đó bằng đúng giá hiện tại, nhưng nhãn đỏ vẫn thu hút khách hàng vì người tiêu dùng đã quen với việc màu này đồng nghĩa với giảm giá.

Theo ông Zelenka, bản thân màu sắc không tự động có nghĩa là giảm giá. Nhưng nếu trong bối cảnh cửa hàng, màu đỏ khiến người tiêu dùng kỳ vọng có khuyến mãi, thì có thể bị xem là gây hiểu lầm.

Trong quý I, Thanh tra Thương mại Séc đã xử phạt các chuỗi bán lẻ hơn 8 triệu Kč vì vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng. Gần một nửa số tiền phạt thuộc về Kaufland, tiếp theo là Penny Market và Albert. Tuy nhiên, so với doanh thu hàng tỷ korun, mức phạt này không thực sự đáng kể.

Các mức phạt cao nhất thường áp dụng khi giá thấp nhất thực tế trong 30 ngày khác (thường thấp hơn) so với giá mà chuỗi bán lẻ công bố, dẫn đến cả tỷ lệ giảm giá cũng không chính xác.

Theo ombudsman ngành thực phẩm Jindřich Fialka, nhiều chương trình giảm giá thực chất không phải là giảm giá.

“Nếu một sản phẩm được bán giảm giá trong ba phần tư năm, thì khoảng thời gian không giảm giá mới thực chất là bị tăng giá. Khi đó, người tiêu dùng không còn biết đâu là giá thực,” ông nhận xét.

Ông cho biết không có ý định hay thẩm quyền cấm các chương trình khuyến mãi, nhưng muốn thảo luận về việc siết chặt quy định với các cơ quan chức năng.

Trong khi đó, ông Tomáš Prouza, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại và Du lịch, cho rằng các nhà bán lẻ hiểu rõ cách tiếp cận khách hàng và không cần sự can thiệp quá mức.

Theo ông, việc cấm hoặc hạn chế mạnh các chương trình giảm giá có thể ảnh hưởng tiêu cực đến những nhóm khách hàng dễ tổn thương và làm tăng giá trung bình của các mặt hàng thiết yếu.

Theo Novinky