UAE tuyên bố rút khỏi OPEC và OPEC+ để ưu tiên lợi ích quốc gia, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh vì xung đột địa chính trị.

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và cơ chế mở rộng OPEC+, đánh dấu bước đi đáng chú ý làm suy yếu một trong những liên minh có ảnh hưởng lớn nhất đối với thị trường năng lượng thế giới.

Tác động ngắn hạn tới thị trường dầu mỏ

Về lý thuyết, việc UAE rời OPEC và có thể tự do tăng sản lượng có thể khiến giá dầu giảm. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, eo biển Hormuz mới là yếu tố then chốt chi phối giá dầu.

Một nguồn tin thân cận Bộ Năng lượng UAE nói với AFP rằng, trong bối cảnh các hạn chế tại eo biển này, UAE không muốn bị ràng buộc bởi hạn ngạch khi tình hình trở lại bình thường.

Ông David Oxley, chuyên gia kinh tế trưởng về hàng hóa và khí hậu của Capital Economics, nhận định nguồn cung toàn cầu chỉ thực sự tăng đáng kể khi tuyến vận tải này được nối lại. Ông cho rằng UAE có lợi thế để tăng sản lượng và chấp nhận mức giá dầu thấp hơn, nhờ nền kinh tế đa dạng và mức độ phụ thuộc vào dầu mỏ thấp hơn so với nhiều quốc gia khác trong khu vực.

Giá dầu gần như không biến động sau thông tin UAE rút lui, tiếp tục ở mức cao. Dầu Brent – chuẩn tham chiếu toàn cầu – tăng 2,6% lên 111 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ tăng 3,3% lên 99,5 USD/thùng, đều ở mức cao nhất trong ba tuần.

Công ty nghiên cứu năng lượng Rystad Energy nhận định việc UAE rút lui là bước ngoặt lớn đối với OPEC. Theo chuyên gia Jorge Leon, việc mất đi một thành viên có công suất 4,8 triệu thùng/ngày và tham vọng tăng sản lượng đồng nghĩa với việc OPEC đánh mất một công cụ điều tiết quan trọng.

“Khi nhu cầu đang tiến gần đỉnh, các nhà sản xuất có chi phí thấp đang thay đổi cách tính toán. Việc chờ đợi trong hệ thống hạn ngạch ngày càng giống như bỏ lỡ cơ hội kiếm tiền”, ông nói.

Ông cũng cho rằng Ả Rập Xê Út sẽ phải gánh vác nhiều hơn vai trò ổn định giá dầu, trong khi thị trường mất đi một trong số ít “bộ giảm xóc” trước các cú sốc nguồn cung.

Vì sao UAE rời liên minh?

UAE cho biết quyết định này phản ánh “tầm nhìn chiến lược và kinh tế dài hạn, cũng như sự thay đổi trong hồ sơ năng lượng” của quốc gia vùng Vịnh. Theo thông báo ngày 28/4, việc rút lui sẽ chính thức có hiệu lực từ 1/5, khép lại gần sáu thập kỷ UAE tham gia tổ chức, kể từ năm 1967.

Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Mohamed al-Mazrouei cho biết quyết định được đưa ra sau quá trình đánh giá kỹ lưỡng các chiến lược năng lượng hiện tại và tương lai. Ông cũng khẳng định UAE không tham vấn bất kỳ quốc gia nào khác, kể cả Ả Rập Xê Út.

Động thái của UAE diễn ra khi các nước sản xuất dầu vùng Vịnh đang gặp khó khăn trong việc xuất khẩu qua eo biển Hormuz. Các mối đe dọa và vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền trong thời gian chiến sự đã khiến hoạt động vận chuyển qua khu vực này bị gián đoạn nghiêm trọng. Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump từng nhiều lần chỉ trích OPEC “trục lợi” bằng cách đẩy giá dầu lên cao, đồng thời cho rằng các nước vùng Vịnh đang hưởng lợi từ sự bảo vệ quân sự của Mỹ.

Cùng với Ả Rập Xê Út, UAE là một trong số ít thành viên OPEC sở hữu công suất dự phòng đáng kể – yếu tố then chốt giúp liên minh ứng phó với các cú sốc nguồn cung. Tuy nhiên, theo Al Jazeera, lựa chọn tối đa hóa sản lượng để gia tăng doanh thu đôi khi được ưu tiên hơn so với vai trò điều tiết thị trường.

Bên cạnh yếu tố kinh tế, khác biệt về định hướng chính sách đối ngoại cũng khiến UAE ngày càng xa rời các đối tác trong OPEC, đặc biệt là Ả Rập Xê Út, trong đó có bất đồng liên quan đến Yemen và một số vấn đề khu vực.

Song song đó, Abu Dhabi đang chủ động mở rộng ảnh hưởng tại Trung Đông và châu Phi, đồng thời tăng cường quan hệ với Mỹ và Israel. Hai bên đã bình thường hóa quan hệ thông qua Hiệp định Abraham 2020 – bước đi được UAE xem là đòn bẩy quan trọng để nâng cao vị thế khu vực cũng như duy trì kênh kết nối chiến lược với Washington.

Giới phân tích nhận định, trong bối cảnh căng thẳng với Iran leo thang, các tính toán địa chính trị ngày càng đóng vai trò lớn trong quyết định của Abu Dhabi.

OPEC hình thành ra sao và giữ vai trò gì?
Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) được thành lập tại Hội nghị Baghdad tháng 9/1960 bởi 5 quốc gia sáng lập: Iran, Iraq, Kuwait, Ả Rập Xê Út và Venezuela. Thời điểm đó, thị trường dầu mỏ toàn cầu chịu sự chi phối của nhóm các tập đoàn dầu khí phương Tây lớn, thường được gọi là “Bảy chị em”, nắm quyền kiểm soát sản lượng và định giá.
Sự ra đời của OPEC nhằm giúp các quốc gia sản xuất dầu khẳng định chủ quyền tài nguyên, hướng tới mức giá “công bằng và ổn định”, đồng thời đảm bảo nguồn cung đều đặn cho các nước tiêu thụ.
Sau khi UAE rút lui, OPEC còn lại 11 thành viên gồm Algeria, Cộng hòa Congo, Guinea Xích đạo, Gabon, Iran, Iraq, Kuwait, Libya, Nigeria, Ả Rập Xê Út và Venezuela. Thông qua cơ chế hạn ngạch sản lượng, OPEC kiểm soát khoảng 30% nguồn cung dầu toàn cầu, qua đó tác động trực tiếp đến giá dầu.
Từ năm 2016, OPEC mở rộng hợp tác với các quốc gia ngoài khối như Nga, Azerbaijan, Kazakhstan, Bahrain, Brunei, Malaysia, Mexico, Oman, Nam Sudan và Sudan trong khuôn khổ OPEC+, nâng tổng tỷ trọng cung ứng lên khoảng 41% toàn cầu.

Theo VTCnews