Nghiên cứu sinh Trung Quốc bị cáo buộc bỏ độc vào trà của đồng nghiệp người Việt tại Mỹ

Aili Wang, nghiên cứu sinh ngành vi sinh vật học tại Đại học Wyoming, bị cáo buộc cho acrylamide vào trà của một đồng nghiệp người Việt Nam có công trình nghiên cứu đang chờ cấp bằng sáng chế. Cô bị bắt tại sân bay quốc tế Los Angeles khi được cho là đang tìm cách trở về Trung Quốc.

Aili Wang, 32 tuổi, bị bắt ngày 6/10 tại sân bay quốc tế Los Angeles (LAX). Theo các công tố viên, cô tìm cách rời Mỹ về Trung Quốc một ngày sau khi bị cảnh sát Đại học Wyoming thẩm vấn.

Khi bị bắt, Wang mang theo nhiều máy tính xách tay, thiết bị lưu trữ kỹ thuật số di động, phụ kiện, hồ sơ và tài liệu viết tay. Những vật dụng này hiện nằm trong tay cảnh sát.

Wang bị giam tại Los Angeles mà không được bảo lãnh tính đến ngày 13/10. Hồ sơ tòa án chưa ghi nhận luật sư đại diện cho cô. Hãng tin AP đã tìm cách liên hệ với Wang qua email và LinkedIn nhưng chưa nhận được phản hồi.

Nạn nhân là nghiên cứu sinh có thành tích cao đến từ Việt Nam
Nạn nhân được xác định trong hồ sơ tòa án bằng tên viết tắt “K.T.”. Giáo sư vi sinh vật học Mark Gomelsky, người hướng dẫn cả Wang và K.T., mô tả nạn nhân là một nghiên cứu sinh có thành tích cao đến từ Việt Nam.

Theo ông Gomelsky, Wang không vượt qua lần bảo vệ luận án đầu tiên và nảy sinh đố kỵ trước thành công của đồng nghiệp trong việc tìm ra phương pháp đưa RNA vào tế bào người bằng vi khuẩn.

K.T. thực hiện một dự án được liên bang tài trợ, đang chờ cấp bằng sáng chế, liên quan đến “công nghệ mới điều trị ung thư, bệnh thần kinh và bệnh di truyền”. Trong khi đó, Wang được cho là từng thực hiện nghiên cứu tương tự tại Trung Quốc trước khi đến Mỹ.

Bản khai của cảnh sát cho biết hai nghiên cứu sinh không cùng lĩnh vực nghiên cứu và có quan hệ không hòa thuận. Wang cũng không có lý do để lục lọi bàn làm việc của K.T.

Giới chức Mỹ trong nhiều năm qua đã cáo buộc Trung Quốc đánh cắp tài sản trí tuệ từ các trường đại học nước này.

Camera ghi lại hành động bất thường
Cuộc điều tra bắt đầu sau khi K.T. xuất hiện các triệu chứng bất thường. Vợ của nạn nhân cùng một số người khác sau đó phát hiện hóa chất trong nước lấy từ chiếc máy pha cà phê mà ông dùng để pha trà.

K.T. và cảnh sát khuôn viên trường đã lắp camera giám sát tại văn phòng dùng chung với Wang trong Đại học Wyoming ở thành phố Laramie.

Theo bản khai của một cảnh sát Đại học Wyoming, camera ghi lại cảnh Wang lục lọi bàn làm việc của nạn nhân vào ngày 27/9. Đến ngày 1/10, cô bị ghi hình khi “chụp ảnh và tác động vào các cuốn sổ” trên bàn, đồng thời dùng chất lỏng từ cốc của mình để tráng cốc của K.T.

Tak Sumaya, phó giáo sư tham gia xác định hóa chất trong nước của máy pha cà phê, cho biết Wang đã chụp lại từng trang trong cuốn sổ mà nạn nhân để trên bàn.

“Bạn sẽ không làm như vậy với sổ ghi chép của đồng nghiệp cùng văn phòng hay phòng thí nghiệm, trừ khi có một lý do thực sự chính đáng, nhưng ở đây không hề có”, ông Sumaya nói.

Trong cuộc thẩm vấn ngày 5/10, Wang được cho là khai rằng cô “đã không sử dụng acrylamide trong nhiều năm”. Một ngày sau, cô bị bắt tại Los Angeles.

63 mg bột trắng được tách từ nước
Theo giáo sư Gomelsky, nạn nhân bắt đầu cảm thấy kiệt sức nghiêm trọng, mất ngủ và xuất hiện những triệu chứng không rõ nguyên nhân sau khi tham dự một hội nghị danh tiếng vào tháng 8.

K.T. cũng nhận thấy trà pha bằng chiếc máy pha cà phê nhỏ trên bàn có vị lạ. Mùi vị bất thường biến mất sau khi thiết bị được rửa sạch.

Cũng trong tháng 8, nạn nhân đến phòng khám của trường khi tình trạng ngứa ran, tê các ngón tay và yếu chân ngày càng nghiêm trọng.

Do nghi ngờ K.T. bị đầu độc tại văn phòng chung, vợ ông cùng một số người đã đun cạn nước từ máy pha cà phê và tách được 63 mg bột trắng. Kết quả kiểm tra cho thấy chất này dương tính với acrylamide. Mẫu vật sau đó được giao cho cảnh sát Đại học Wyoming.

Ông Sumaya cho biết việc phát hiện acrylamide lập tức khiến ông nghi ngờ bởi đây “không phải là chất có thể xuất hiện với lượng như vậy ở bất cứ đâu”.

Acrylamide thường được biết đến là sản phẩm phụ có khả năng gây ung thư, hình thành khi chế biến thực phẩm giàu tinh bột hoặc đốt thuốc lá. Chất này có thể gây độc cấp tính ở liều cao và được sử dụng trong nghiên cứu vi sinh liên quan đến protein hoặc DNA.

Theo ông Gomelsky, Wang không làm việc trong phòng thí nghiệm từ tháng 6 do tập trung hoàn thành luận án. Cảnh sát cáo buộc cô đã hai lần mua acrylamide trên eBay vào mùa hè, sau đó yêu cầu nền tảng xóa tài khoản.

Nạn nhân vẫn chịu ảnh hưởng sức khỏe
Giáo sư Gomelsky cho biết K.T. vẫn chưa thể tập trung, dễ mệt mỏi và mất cảm giác ở bàn tay trái. Ông không chắc nạn nhân có thể hồi phục hoàn toàn hay không.

“Acrylamide là một chất độc thần kinh không thể bị trung hòa, vì vậy nó tồn tại trong các tế bào thần kinh và về cơ bản sẽ phá hủy chúng. Do đó, chưa rõ liệu cậu ấy có thể hồi phục hoàn toàn hay không”, ông nói.

Vụ việc khiến giáo sư Gomelsky bàng hoàng.

“Ít nhất phải nói rằng thật đau lòng khi chứng kiến tính mạng của một sinh viên gặp nguy hiểm, còn một sinh viên khác có thể phải chịu trách nhiệm về điều đó”, ông nói với AP. “Đây là một trong những cú sốc lớn nhất trong sự nghiệp của tôi.”

Phó giáo sư Sumaya nhận định nạn nhân đang nghiên cứu “một phương pháp điều trị ung thư khá triển vọng”.

Wang hiện đối mặt cáo buộc hình sự nghiêm trọng về hành hung và gây thương tích tăng nặng tại Wyoming. Nếu bị kết tội, cô có thể chịu mức án tối đa 10 năm tù và khoản tiền phạt 10.000 USD.

Chưa rõ khi nào Wang sẽ được dẫn độ về Wyoming. Thẩm phán Robert Sanford thuộc Tòa án hạt Albany đã chấp thuận đề nghị của công tố viên, nâng mức tiền bảo lãnh từ 200.000 USD lên 1,5 triệu USD và yêu cầu thanh toán hoàn toàn bằng tiền mặt.

Theo AP